Ю.Цэдэнбалын хятадчилах бодлогын эсрэг хийсэн тэмцэл
2018-02-15 12:20
1947 онд БНМАУ-ыг тунхагласан даруйдаа Мао Зэдун монголчуудыг хятадчилах бодлого явуулж, Монгол улсын тусгаар тогтнолын эсрэг олон ажил зохиож эхэлжээ. 

Хятад улсыг тунхагласан өдөр БНМАУ-ын Засгийн газраас БНХАУ байгуулагдсанд баяр хүргэсэн цахилгаан утас явуулах эхийг Ю.Цэдэнбал бариад маршал Х.Чойбалсангийн өрөөнд ороход “Наадуулын чинь цаад санаа өөрчлөгдөөгүй байгаа шүү. Гэхдээ дипломат ёс юм хойно цахилгаан явуулна аа” гэж их л бодлогоширсон байдалтай байсан гэдэг. Ю.Цэдэнбал тэргүүтэй Монголын Засгийн газрын төлөөлөгчдийг Мао Зэдун Бээжинд хүлээж аваад “Танай улсыг бид олон зуун жил дарлаж байсан. Түүнийхээ өбөр болгож төмөр замын асуудлыг шийдэж байгаа юм” гэжээ. Ю.Цэдэнбал ч хариуд нь “Манай монголчууд ч бас танайхыг эзэлж олон жилээр дарлан зовоосон. Энэ талаар ярих юм бол бид бүгдээрээ төөрөлдөх болно. Зөвхөн урагшаа харж, хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлцгээе” гэж часхийсэн хариу хэлж байжээ. 

Үнэхээр ч Х.Чойбалсангийн болгоомжлол зөв болох нь хэдхэн жилийн дараа батлагдсан билээ. 1950-иад оны сүүлээр Хятад, Монгол хоёр улсын харилцаанд ан цав гарч хятадууд Монголын үндэсний бахархлаар оролдож эхэлжээ. 1950-иад оны эхээр гэхэд хятадууд Өвөрмонголд Чингис хааны онгоныг барих ажил өрнүүлжээ. Тэр сүр бадруулсан ажлыг нь манай зохиолч, академич Ц.Дамдинсүрэн очиж харсан байна. Хятадад хувьсгал ялаад удаагүй, улс орныхоо өчнөөн асуудлыг шийдвэрлэж чадахгүй, Зөвлөлт Холбоот Улсаас зээл тусламж авч байхдаа л монголчуудад нөлөөлөх зорилгоор уг ажлыг өрнүүлж байв. Тэгэхэд 1960 онд Ю.Цэдэнбал Хятадын хоёр дахь хүн болох, арай аядуу тайван Жоу Эньлайг урьж, Монголын эртний нийслэл Хархорумд дагуулж очжээ. Монголчууд Манжийн эрхшээлд ороод зэвсэг барин тэмцсэнд эртний нийслэлийг нь шашны төв болгож, монголчуудыг номхон дуулгавартай байлгаж устгах гэсэн зальт арга байсан юм гэж мэдэгдсэн байдаг. 
Ю.Цэдэнбал Мао зурган илэрцүүд
Жоу Эньлай ч түүний үгийг зөвшөөрч “Тийм ээ, тэр үед, зах хязгаар нутагт тийм бодлого явуулдаг байсан” гэж хэлсэн байна. Цагтаа манай улс 10 мянган хятад ажилчин урьж, тэд Улаанбаатарт төдийгүй хөдөөд улс даяар янз бүрийн барилга байгууламж барьж байв. Гэтэл 1973 онд манай зүүн хязгаарт Халх голоос холгүй асар их газар нутгийг “Энэ бол Хятадын газар нутаг мөн” гэсэн хятад бичигтэй төмөрлөг тэмдгийг нэг метрийн гүнд булсан байв. Энэ газар нутгийн маргаан болоход гаргаж ирэх зорилготой Хятадын тагнуулын хийсэн ажил байлаа. Хятадууд 1957 онд ирж 1964 он хүртэл ажиллахдаа бүтээн байгуулалт биш хорлон сүйтгэх зорилготой ажлуудыг хийж байсан байна. 

Үнэн хэрэгтээ тэр 10 мянган хүн бүгдээрээ цэргийнхэн байсныг Аюулаас хамгаалахынхан илрүүлжээ. Тэднийг ажлын хөвөнтэй хүрэм өмссөн нэг генерал удирддаг байж. Хэрэгтэй цагт тэр зохион байгуулалттай бүлэг үймээн гаргах гэж байсан гэдэг. Хятадуудын тусламж, бүтээн байгуулалтад гар бие оролцсон үйл ажиллагаанууд нь бүгдээрээ л хорт бодлого дагуулж байжээ. Налайхын шилний үйлдвэрийг хятадууд барьсан. Тэрнийхээ тоног төхөөрөмжийг өөрийнхөө нэг хөрөнгөтнөөс хурааж аваад, будчихсан, бүх юм нь шинэ юм шиг гялалзаж байсан. Хоёр жилийн дараа л хамаг төхөөрөмж нь нураад өгөхөд Польшийн тусламжтайгаар цоо шинэ төхөөрөмж тавьсан байна. 

Хойт хилийн Сүхбаатар хотод хятадууд 4 мянган киловаттын хүчин чадалтай цахилгаан станц барьсан нь бас л хоёр жил ажиллаад эвдэрсэн бол чехүүдээс шинээр тоног төхөөрөмж оруулж ирж байлаа. 1950-иад оны сүүлээр харилцаа муудаж эхлэхэд хятадууд манай улсын эсрэг гүтгэн гуйвуулсан материал цацаж эхэлжээ. Монголын малчин авгай, нөхөр хоёр дундаа ганц өмдтэй, түүнийгээ ээлжилж өмсдөг энэ тэр гэсэн яриа бол юу ч биш. Сайд, дарга нарын хаалганд оросоор бичсэн “Зөвлөлтийн мал бригадын дарга Цэдэнбалыг зайлуулцгаая” бичиг наах тохиолдол ч гардаг байв. Ю.Цэдэнбал “Соёлын хувьсгал”-аас зугтаж ирсэн хятадуудтай уулзаж, хятадын тагнуул туршуулын эсрэг тэднийг сөрөг тагнуулаар ашиглана. САА-гаар явахдаа хятадуудтай зориуд уулзаж “Та нар Бээжингийн радио сонсдог уу” гэж асууна. Ажилчин хятадууд “Яах юм бэ? Бид хэдэн хүүхдээ тэжээх хэрэгтэй байна” гэж хариулдаг аж. 

1955-1956 онд Хятад, Монголын харилцаа хэвийн болоход Монголын тал хилийн цэргээ татан буулгаж иргэд орж гарах хэдхэн шалган нэвтрүүлэх боомт үлдээсэн юм. Гэвч удалгүй байдал хурцдаж, 1960-аад оны дундуур Хятад улстай залгаа 4700 км хилийн дагуу хилийн цэргийг сэргээн байрлуулсан байдаг. Тагнуул туршуул олноор нь явуулдаг. Тэд бүгдээрээ өвөрмонголчууд байлаа. Тэд Монголд суурьшиж, танил талтай болж, ажилд ороод итгэл олох зорилготой. Тэр тагнуулууд нь Зөвлөлт холбоот улстай болон Монгол улстай дайн хийсэн тохиолдолд цахилгаан станц, эрчим хүч дамжуулах шугам, сац гүүр, үйлдвэрийн байгууллага зэрэг нэн түрүүнд устгах ёстой объектыг тодорхойлох даалгавартай. Энэ бүхнийг дайн гарсан эхний өдөр л дэлбэлэхээр төлөвлөж байв. Бас устгах хүмүүсийн нэрийн жагсаалт ч тагнуулуудаас илэрч байлаа. Энэ бүхэн Ю.Цэдэнбал ЗХУ-тай улам дотно харилцаж, буулт хийх нөхцөл нь болж байжээ. 
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл байхгүй байна

  • зочин
    сэтгүүлч гарчгаа бодож байж бичээч. Юу бичиж байгаагаа ойлгодоггүй мангар уу. Цэдэнбал хятадчлах бодлого явуулсан гэж ойлгогдохоор гарчиг өгчихөж
    2019 оны 03 сарын 31 | Хариулах
  • цахар
    1947 онд Мао БНМАУ-ыг тунхагласан ч гэх шиг, Цэдэнбал хятадчилах бодлого явуулаад байсан ч юм шиг. Юу бичих гээд юу бичээд байгаа амьтан бэ?
    2018 оны 02 сарын 22 | Хариулах
  • *****
    Ер нь бол ямарч ач холбогдолгүй юм бичжээ. Монгол хэлний мэдлэг ч муу юм. Өдөөн хатгасан шинжтэй.
    2018 оны 02 сарын 20 | Хариулах
  • наймны Авир
    тэнэг сэтгүүлчид. чадвар нь энэ юм байх даа
    2018 оны 02 сарын 20 | Хариулах
  • Anu
    Гарчигаа солиоч ээ тэнэг сэтгуулчээ.
    2018 оны 02 сарын 20 | Хариулах
  • *****
    9 shariig Blosoviin tserguud barisan hytaduud bish
    2018 оны 02 сарын 18 | Хариулах
  • С.Эрдэнэ
    бал дарга үнхээр агуй хүн байсан юм аа өөр хүн байсан бол манай улс өнөөдөр хятадын ***** болсон байх байсан Цэдэнбал дарга байсан тулдаа өдий явна энэ Элбэгдорж үхэр Энхболд хялар энхболд баярцогт сайханбилэг Бээжин хүү Энхсайхан халзан Ганболд гэсэн хятадын ***** хурлийзууд улс орны маань ямар болгосон байна 3 сая ард түмэн өнөөдөр ийм амьдрна гэдэг гутамшиг шүү
    2018 оны 02 сарын 17 | Хариулах
  • *****
    Монгол хэл бичгийн боловсрол, мэдлэгээ Санаа минь дээшлүүлэх хэрэгтэй.
    2018 оны 02 сарын 16 | Хариулах
  • *****
    Т.Санаа минь ч ямар боловсролтой хүн бэ?
    2018 оны 02 сарын 16 | Хариулах
  • zochin
    Temtsel kinonii gurjaviin helsen uldegdel gaminguud ter dor olnooroo koment bicheed bij l bn ed nar 1921ond tanai tsagaan sariig ulaan sar bolgono gej hytad hun bolgon hurz jootugaaga ***** shig hurtsalj beldej bisan ter ued ednii esreg huvisgal garsan geseen
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • Medehees
    Hyatadiin barij baiguulsan UB-Nalaihiin hoorond 1960 onii ehend tavisan avto zam onoo her ni negch zasvar hiilgui ashiglaad baisan, Ih delguur, Enhtaivnii guur geed anh baiguulsnaas hoish 40 garui shil zasvar hiilgui baisaan 2000 onii ued bailuudaa zassan daa. Tomor zamiin kollejiin bariin taliin 3 davhar heden shar baishingiin shatnii plita ni alag tsooghon hovharson ch ihenh ni heveeree l baigaa. Odoo uuniig medeh hun barga baihgui boloo bizdee. 40.50 myangat, 120 myangat geed barisan barilguud ni odoo ch sainaaraa baij l baina. Buhiig harluuldag don ni hodolson yum baihdaa. Genethen soliorood unah ni
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • harin tiim ee
    Nairuulaga zuin huvid yarih yumgui bolsoon." Tsedenbaliin hyatadchilah bodolgogiin esreg hiisen temtsel"geh ni nairuulaga zuin buduuleg aldaanaas gadna zarchimiin tom aldaa baina.Tsedenbal geed gants hunii bodlogo gevel tuun shig hudlaa yum baihgui ee. Tuhain ueiin Nam, zasgaas "hyatadchilah bodlogiin esreg esreg yavuulsan bodlogo gevel arai oor sonsogdoh biz.
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • Zarim ni huuduutai l yum.
    Chingesiin ongonii tuhaid gevel Hyatad ooroo dotooddoo dain samuuntaigaas gadna Yaponii turemgiilelees uudej bombogtoloos hamgaalj chingesiin ongoniig nutgiin gunruu nuulgen hiljuulseniig hojim dain dachin duussanaas hoish ovor mongolchuudiin temtsel shaardlagaar butsaaj bairluulsan yum. End bichigdsen zuiliin zarim ni urd omno duuldaagui yum bichsen baina.Battulga bol iimerhuu l yum bichij boloh baih.Jaahan medlegtei hun bol arai ingej bichihgui l dee he he.Hatad ni dotood gadaadiin olon jiliin dainii hold tuildaj yadarsan oron 1949 0nd dongoj Bugd nairamdah hyatad ulsaa baiguulsan yum. Manai 2 ulsiin hariltsaa deed tuvshindee bol 1950-iad onii suulcheer muudaj ehelsen baih aa. Engiin bidend 1964 onoos muudaj baigaa ni medegdej ehelsen. Uls hoorondiin asuudliin naad tsaadah nariin uchiriig medehgui baij ooriinhoo uzleer eldev balai yum bichih ni ergeed bidniigee evgui baidald oruulj medne.
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • *****
    Kommumist hii uzegdluud
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • Бас
    Бас 1947 онд ямар улсыг тунхагласан гэж бичээд бнаа. Энэ сэтгүүлчийг шүүхэд өгнөө, дараа. Сар шинээр хэл ам хийхгүй.
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • Ёоёо
    Гарчиг нь ямар тэнэг юм бэ? Хятадчилах бодлогын эсрэг Цэдэнбалын хийсэн тэмцэл гэвэл болох биш үү?
    2018 оны 02 сарын 15 | Хариулах
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй