Бурханаа догшруулсан айл
2013 оны 8 сарын 24
“Сонгинохайрхан дүүргийн хоёрдугаар хорооны иргэн Нямдулам гэдэг бүсгүй шунаг сэтгэлдээ хөтлөгдөн талийгаач ламын алтан “Бэгз” бурхныг авсанаас болж үр хүүхдээсээ хагацан, өөдөө гараагүй нэгэн айлын тухай өвөө минь ярьж билээ” гэснээр яриагаа эхэлсэн юм. “Би хүүхэд байсан болоод ч тэр үү үргэлж хөмсөг зангидаж явдаг хамар хашааны эхнэр, нөхөр хоёроос үхтлээ айдаг байсан юм. Харин юмны наад, цаадахыг гадарлах болж, хорвоогийн алаг эрээнийг таньж мэддэг болсон хойноо золгүй тэр хоёр хосыг хайрлан, өрөвдөх болсонсон. Өвөө маань 1960-аад оны дундуур Хэнтий аймгийн Норовлин сумаас нийслэл хотод нүүж ирээд Телевизийн дэнжид хашаа хатгаад эдүгээг хүртэл амьдарч байгаа билээ. Анх нүүж ирэхэд телевизийн тэр хавьд эл хуль, бараг эзэнгүй байсан цаг. Хоёрхон гудамжинд хориод айл л байсан юм. Гэтэл хаяа хатгаж буусан айл маань дал гаруй насны намхан, тарган шар ламынх байв. Лувсандаш гэдэг тэр лам өөрийн шавь болох тавь гаруй насны өндөр туранхай ламтай аж төрөн сууна. Шавийг нь Дамдинжав гэнэ. Хоёр лам барагтай л бол гэрээсээ цухуйхгүй, хурал ном унших юм уу даган баясахаар Гандан руу зүглэнэ. Харин манай өвөөгийнхийг нүүж ирсэнээс хойш Дамдинжав ламтай манайхаар үе үе орж гардаг болж, өвөөтэй маань хоёр гэрийнхээ ус, түлшийг хамжин бэлтгэдэг болсон юм. Ер нь Дамдинжав лам нь шавийн ёсоор багш ламыгаа өргөн тойлж, асран хамгаалах үүргийг давхар гүйцэтгэдэг байсан байх.

Лувсанжав лам ч үүдэндээ хонхтой том дааман хаалганыхаа дэргэдэх модон сандал дээр нарлан суух нь үзэгдэнэ. Тэгээд ч тэр хавийн хүүхэд, багачуудтай элдвийн юм ярилцаж гололгүйгээр тэдний тоглож наадахыг анзааран баясч, цаана наанаас нь хүүе, хаая гэж суух. Өвөө маань хоёр ламтай ийнхүү дотноссон хойноо гэр орноор нь ч орж, гардаг болсон гэдэг. Энэ үеэс л эрдэм чадлыг нь үнэхээр биширсэн юм гэнэ лээ. Тэднийд хөдөө гадаанаас хүн их ирдэг, ялангуяа шөнө оройн цагаар өвдсөн хавдсан, сандарсан, уйлсан, ёолсон хүмүүс хүүхэд шуухдаа тэврээд яваад орчихдог. Мөнөөх хоёр лам ер уурлаж цааргалалгүй элдэв юм өгөөд арга засал хийгээд гаргадаг байж. Яс, махны хугарал, тасрал авсан хүмүүс ч багш ламын номын шидээр түвэггүй эдгээд гарахыг олонтаа харжээ. Гэвч тэр жилийн зун багш ламын лагшин илтэд чилээрхэн хоёр сар шахам орны хөндлөн дээрээс босолгүй байсаар өөрийнх нь хүсэмжлэн айлдсанаар намрын сэрүүн улирлыг үзээд намрын дунд сарын 17-ны Балжинням, Дашням давхардсан олон найр хурим болж, найрын дуу хангинасан үлэмжхэн сайхан өдөр гар газар, хөл хөсөр хөшиж, амьсгал отголон амгалан суваагэдийн орноо одохоор тэнгэрт халив. Өвгөнийг нас барсныг дуулаад хөдөө гадаанаас олон хүн ирсэн бөгөөд хоёр гудамж хүн, машин, морь малаар дүүрэн багширсан юмдаг.

Харин энэ үеэр нэгэн хачирхалтай явдал болжээ. Багш ламыг өнгөрсний маргаашнаас л эхлэн бурхан болоочийн гэрийн тоонон дээгүүр хэрээ эргэлдэн, шаазгай шагширч, элээ унгалдан төрөл бүрийн шувууд зай завсаргүй эргэлдэн, хаанаас гараад ирэв гэмээр баахан золбиндуу ноход хашааных нь гадаа жингэр орооны цаг мэт цугларчээ. Энэ үед өвөө Дамдинжав ламтанд хандан учир явдлыг лавлахад “Багш “Надтай салах ёс хийх бүх хүн, амьтныг бүрэн цуглартал хэд хоногтоо намайг бүү хөдөөлүүлээрэй. Чанх хойд зүгт өндөр уулын бэлд ил тавиарай” гэж захисан юм. Багштантай салах ёс хийх учир жанцантай хамаг амьтан цуглаж буй нь энэ биз ээ” гэсэн хариу сонсчээ. Ингээд арваад хоногийн дараа муудаж сэвтээгүй ламыг цогцсыг Чингэлтэй хайрхан уулын бэлд ил нутаглуулахаар хөдөлжээ. Түүнийг давхарласан цалин цагаан эсгий дээр тавиад, бүх биеийг нь хэдэн давхар хадгаар баринтаглан ороосон байжээ. Эл оршуулганд маш цөөхөн арваадхан итгэлтэй хүн оролцсоны дотор өвөө маань ч багтжээ. Талийгаачийг оршуулснаас хойш нөгөө хашаандаа Дамдинжав лам ганцаараа амьдрах болж, талийгаач багш ламтныхаа адил өвдсөн, зовсон хүмүүст гүрэм ном, аврал буулгаж эдгээн илааршуулж, олон ч хүнд буян үйлдэж, тус ачлал болсон юм байна.

Түүнд талархсан тэр хавийн авгай хүүхнүүд гэр орныг нь цэвэрлэж, хувцас хунарыг нь угааж арчин, хоол цайг нь хийх нь элбэг. Тэр дундаа ламтаны арын хашаанд амьдардаг Найдалмаа гэдэг залуухан хүүхэн Дамдинжав ламынд хэдхэн сартай хүүхдээ тэвэрч ирээд бүхий л ажлыг нь хийж өгч өнждөг болжээ. Хүмүүс элдэв дэмий юм бодсонгүй “Овоо доо, багшид тус болж байх хүн гараад ирлээ” гэцгээж байж. Гэтэл яг энэ цагаас эхлэн ламын цаад хашааны Чүлтэм гэгч эрийн авгай Цэнд үнэн, худал нь мэдэгдэхгүй хачин юм ярих болж, тэр яриа нь ойр хавийн айлуудаар давс хужир нэмэрлэн тархах болжээ. Чүлтэмийнх бурхан болооч ламынхтай олон жил айл хөрш явсан бөгөөд хүүхдүүд нь хоёр ламын ус, түлээний ажилд нэмэр болж байсан учир хүмүүс ч эргэлзсэнгүй. Чүлтэм алсын тээврийн тэрэгний жолооч тул өчнөөн хоног, сараар яваад өгдөг, түүний эзгүйд эхнэр нь хүүхдүүдтэйгээ арын ажлаа эмхэлж цэгцэлж суудаг нэгэн аж. Нэг шөнө Чүлтэмийн эхнэр хүүхдүүдээ унтуулчихаад нэхэж байсан цамцаа дуусгахаар шөнө дүл болтол суужээ. Тэгээд унтахын өмнө бие засах санаатай жорлон руу явж байтал талийгаач ламтан хоолой засах шиг болохыг сонсоод гайхан зогтуссан байна.

“Юу сонсчихов оо?” гээд айх, гайхах зэрэгцэн хашааныхаа завсраар хартал талийгаач ламтан аанай л амьд сэрүүн ахуйнх шиг намсхийтэл алхсаар гэртээ орохыг сарны саруулд тодхон үзэв гэнэ. Цэнд айсандаа болоод гэртээ орж мэддэг хэдэн шад номоо уншаад гэртээ орсон ч нойр нь хүрсэнгүй өглөөг үзжээ. Тэгээд маргааш өглөө нь Дамдинжав лам дээр ээрч мууран, түгдчин байж үзсэн харсан зүйлийнхээ тухай хэлтэл Дамдинжав ламтан огт тоосонгүй. “Хүн янз бүрийн юм бодохоор санаа сэтгэл дагаад элдэв юм үзэгдэж харагддаг учиртай. Чи хэдэн хүүхэдтэйгээ айж, цочиж хонодог болохоор янз бүрийн юм сэтгэлд шүглээ биз дээ. Би танайд орж сан тавьж өгнө” гэж хэлээд номоороо адислаад гаргажээ. Гэвч талийгаач ламын сүнс Цэнд хүүхнээр тогтохгүй хэд хэдэн хүнд үзэгдсэн нь тодорхой болов. Өвөө маань хүртэл намрын нэгэн шөнө бие засч яваад талийгаачийн сүнстэй улаан халз тулгарсан байна. Ганц нэг хатуу тарни мэддэг учраас өвөө маань айж, ичсэнгүй хажуугаар нь зөрөөд өнгөрөхөд араас нь “Чи хө, цаад Дамдинжавын байшингийн баруун хойд буланд шалан дор байгаа бурхан тахилыг Ганданд хүргэж өг гэж хэлээрэй” гэж тодоос тод хэлжээ. Гэвч өвөө Дамдинжав ламд энэ тухай хэлсэнгүй ээ. Жаран нас шүргэж яваа байж сүнс, сүүдэртэй ярилцлаа гэвэл амьтны доог болно гэж нэрэлхсэн юмсанж.

Гэтэл эл явдлаас хоёр хоногийн дараа Найдалмаа хүүхэн өвөөгийнд хар гүйхээрээ орж ирээд “Дамдинжав ламтан орныхоо өмнө эвгүй байдалтай уначихсан байна. Та орж үзээч” гэжээ. Өвөөг орвол ламтан аль хэдийнэ амь тасарсан байв. “Өвчин хууч гэж ярьдаггүй хөнгөн шингэн хүнсэн, яасан юм бол доо?” гэж өвөө ихэд гайхжээ. Олон жил айл аймаг явсаны хувьд тэр хавийнхан Дамдинжав ламтанг сүүлчийн замд нь хүндэтгэлтэйгээр үджээ. 49 хоногийн дараа асарч тойлж байсан Найдалмаа хүүхэн хоёр ламын гал голомт болох дөрвөн ханатай шагхийсэн чанартай гэрийг  нь өөрийнхөө хашаан дахь байшиндаа хурааж, зөрүүлээд өөрийнхөө дүнхгэр цагаан гэрийг тэдний гэрийн буйран дээр босгожээ. Энэ явдалд ойр хавийн хүмүүс илтэд дургүйцэн “Найдалмаа хүүхэн их шуналтай, бас овтой юм. Өвгөдийн гэр, хашаанд эзэн суух гэж л тэгж сайн хүний дүр эсгэж байжээ” гэж муулцгаана. Бас хүүхний нөхрийн ичгүүргүй занд зэвүүрхдэг болсон байна. Хамгийн эвгүй нь Найдалмаа хүүхнийг нүүж ирсэнээс хойш тэдний хашаагаар шөнөжингөө хүний хөлийн чимээ сонсогдож, хаалганы хонх нь жингэнэдэг болжээ. Тэр бүү хэл, нэг шөнө хашааны цаанаас өвөөг минь нэрээр нь дууджээ.

Өвөө ихэд гайхаж, нэг сонсоход багш ламынх нь ч дуу шиг, нөгөө сонсвол Дамдинжав ламын дуу хоолой шиг сонсогдоод яг аль нь болохыг ялгаж чадаагүй гэсэн. Түүнээс гурав хоногийн дараа өвөө Найдалмаатай уулзан нууцаа тайлж, “Танай арын Лувсандаш ламтаны байшингийн шалан дор бурхад бий гэсэн. Чи түүнийг бушуухан Ганданд өргө” гэж зөвлөжээ. Энэ бүхнийг Найдалмаа хүүхэн сонсоод ихэд уриалгахан хандаж, “Өө, тэгье тэгье. Эртүүд даанч хойд байшинд шөнө юм түчигнээд байсан юм. Хулгайч орлоо гэж бодоод шөнө гараад хартал юу ч байгаагүй” гэж өчжээ. Бас “Талийгаач ламтан байшин руу орж, гараад байхыг манай нөхөр харсан гэнэ лээ” гэж нэмж хэлжээ. Энэ яриа болсноос гурав хоногийн дараа Найдалмаагийн өвөр дээр дэгж дэрвэж байсан нүд булаам хөөрхөн хүү нь гэнэт нас баржээ. Долоон хоногийн дараа таван настай хүү нь шагайнд хахаад зуурдаар бас өнгөрчээ. “Энэ айл нэг л  биш боллоо” гэж өвөө маань гадарлаад Найдалмаа хүүхнийд очин “Нөгөө миний хэлснийг чи яасан бэ?” гэхэд Найдалмаа хүүхэн нус нулимсандаа хутгалдан байж “Таны хэлсэн ёсоор үзтэл хуучирч өгөршсөн торгонд боосон жижиг авдар гарч ирсэн. Түүнийг уудалтал хэдэн алтан бурхан байлаа. Бид хоёр Ганданд аваачиж өгье гэтэл тэвчээр хүрээгүй. Хужаа дархан дээр очиж хоёр алтан бурхныг хайлуулж ээмэг, бөгж хийлгэсэн. Үлдсэн гурван бурхан нь гэрт байгаа. Алтан бурхадыг хайлуулснаас л ийм явдал боллоо. Хүүхдүүдийн алтан савыг нээлгэтэл догшин бурхад хилэгнүүлснээс үүдэлтэй гэсэн. Ижил бурхадыг нь лам нарт үзүүлтэл Арван хангалын нэг “Бэгз” бурхан гэж буусан. Яадаг билээ” гэжээ. Өвөө маань үлдсэн бурхадыг Ганданд өргөсөн боловч тэднийх дахин үрийн зулай үнэрлээгүй юм билээ”. Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
УИХ тарахыг та дэмжиж байна уу?
  • Тийм
  • Үгүй
  • Мэдэхгүй
  • Бусад