Хэрэгцээ, хүсэл хоёроо ялгах нь
2014 оны 10 сарын 29
Дэлхийн хуримтлалын өдрийг угтсан цуврал нийтлэлийг уншигчдадаа хүргэж байгаа билээ. Өмнөх нийтлэлдээ арилжааны банкуудын түүхэнд хүүхдийн хадгаламж гэсэн тогтсон бүтээгдэхүүн бий болоход ХасБанк ямар үүрэгтэй оролцсон, ХасБанкны хүүхдийн хадгаламжинд мөнгөө хуримтлуулснаар ямар давуу тал, боломж эдлэхийг сурвалжлан хүргэсэн бол энэ удаа хэрэглээний санхүүжилтыг нь онцолж байна. Ажлынхаа зав зайгаар дэлгүүр хэсэхээр энийг ч, тэрийг ч авмаар юм шиг санагддаг үе өчнөөн. Угаалгын машинтай хэрнээ хамгийн сүүлийн үеийн загварынхыг нь авчихмаар, гал тогооны тавилгаа шинэчлээд удаагүй мөртлөө илүү гоё загвар, дизайнтай тавилгууд харахаараа авмаар сэдэл төрөөд байдаг, машинаа бүр үнэтэй болгомоор...

Хүний хүсэл барагдахгүй учраас ингээд тоочоод байвал авмаар юм зөндөө л харагддаг. Яг энэ үед бэлэн мөнгөгүй хүмүүс хэрэглээний зээл авахаар харилцдаг банкныхаа хаалгыг татдаг. Гэхдээ эдийн засаг хэцүүхэн байгаа энэ үед хүсэл, хэрэгцээгээ хянахаас аргагүй нөхцөл үүсчихсэн. ХасБанкны хэрэглээний зээлийн үйлчилгээг онцлохоор шийдсэн минь ч ийм учиртай. ХасБанк хэрэглээний зээлээ олгохдоо зээлдэгчдэдээ дарамт учруулахгүй гэсэн зарчимтай. Та сард олсон орлогоороо зээлээ төлөөд, үлдсэн мөнгөөр нь хэвийн амьдрах боломжтой байх ёстой. Тэдний барьдаг зарчим ердөө л энэ.

Сарын орлогын ная хүртэл хувьд зээл олгодог арилжааны банк бий л дээ. Ийм зээл авчихвал танд ямар дарамт ирэхийг тооцоолж үзье. Сард сая төгрөгийн орлоготой байлаа гэхэд 850 мянган төгрөгийг нь зээлд өгнө гэсэн үг. Үлдсэн 150 мянгаар нь бүтэн сарынхаа хэрэглээг хангаж чадах болов уу. Өдөрт 5000 төгрөгөөр хоол авч идлээ гэхэд ердөө гуравхан долоо хоногийн өдрийн хоолны мөнгө. Шатахууны мөнгө, гэрийн хоол хүнс, гутал, хувцас, өдөр тутмын хэрэглээнд огт мөнгө зарахгүй гэсэн эрсдлийг л би хувьдаа зээлийн дарамт гэж ойлгодог. Олон улсын стандарт гэж байдаг аж. Зээл олгохдоо сард олдог мөнгөнийх нь жараас дээш хувиас хэтрүүлэхгүй гэсэн босго олон улсад үйлчилдэг юм билээ. Орон сууцны зээл дээр 40 хувь, бусад зээлүүд дээр 60-70 хувь гээд ангилчихсан байдаг.

Тус банкны Иргэдийн банкны газрын хадгаламжийн хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Н.Бат-Уул “Энэ сард манай банкин дээр харилцагчдадаа, нийгэмд үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагын хувьд зөв оновчтой, ил тод бүтээгдэхүүний бодлого хэрэгжүүлж байна уу, үгүй юу гэдгийг хэмждэг олон улсын үнэлгээний байгууллага ажиллалаа. Арилжааны банк мэдээж ашгийн төлөө байгууллага. Гэхдээ нийгэмд үйлчилгээ үзүүлж байгаа, нийгмийн хариуцлага хүлээсэн газар. Тэр утгаараа харилцагчдаа хохироосон ч юм уу, айхтар хүндрэл учруулсан үйлчилгээ үзүүлж болохгүй. Зээл дээр гээд ярихад харилцагч их хэмжээний зээл хүсээд ороод ирж болно. Гэхдээ төлж чадахгүйг нь мэдсээр байж зээлийн дарамтанд оруулахааар зээл өгөх учиргүй. Төлж чадах хэмжээний зээлийг нь л өгдөг. Энэ нь нэг талаас зээлдэгчээ бодсон, нөгөө талаас хадгаламж эзэмшигчдийнхээ мөнгийг хамгаалсан бодлого” хэмээн ярьсан юм. Зөв зарчим л даа. Өнөөдөр арилжааны банкууд таны, миний, бидний хадгалуулсан мөнгийг зээлдүүлж байгаа. Бидний мөнгийг буцааж төлж чадахгүй хэмжээгээр зээлээд байвал банк эрсдэлд орохоос гадна хадгаламж эзэмшигчдийн эрх ашиг давхар хөндөгдөх эрсдэл бий. Энэ талаа давхар харсан бодлого барьж буй банкинд хэн ч итгэж мөнгөө хадгалуулж таарна. Тэр ч утгаараа ХасБанкны хадгаламж эзэмшигчдийн тоо тогтмол өссөн графиктай явдаг болов уу.
Хадгаламж эзэмшигчийн нөгөө талд мэдээж зээлдэгчийн эрх ашиг гэсэн том зүйл бий. Зээлээ төлж чадахгүй болсон хүн барьцаанд тавьсан эд зүйлээ алдахгүйн тулд хэн нэгнээс дахиад хүүтэй мөнгө зээлж таарна. Ийм маягаар зээлийн давхар дарамтанд орсон хүн өчнөөн байдаг. Зарим тохиолдолд бүр үнэ цэнэтэй эд зүйлээ барьцаанд тавиад алдах тохиолдол ч гардаг. Бүр мөнгө хүүлэгчдээс хоногийн хүүтэй мөнгө зээлээд хэцүүхэн байдалд орсон хүн ч цөөнгүй. Тэгэхээр зээлдэгч, хадгаламж эзэмшигчээ давхар бодсон ийм бодлогыг арилжааны банкууд хэрэглээний зээл дээрээ баримталж дадмаар санагддаг.

ХасБанкны хэрэглээний зээлдээ тавьдаг шалгуурууд ч цаанаа ийм нарийн учиртай. Учир нь хүсэх нэг өөр. Яах аргагүй аминд тулсан хэрэглээ гэдэг огт ондоо ойлголт. Өнөөдөр машингүй хүн машин зээлээр авна гэдэг бол яах аргагүй хэрэгцээнээс үүдсэн алхам. Орон сууцны хэрэгцээ бол гэр хороололд амьдарч буй хүн бүрийн хувьд асар чухал хэрэгцээ нь. Амин чухал хэрэгцээ гэснээс ХасБанк энэ хэрэгцээг анзаараад орон сууцны хадгаламжийн даатгал гэсэн бүтээгдэхүүн нээсэн нь хүмүүсийн сонирхлыг татаж байгаа юм билээ. Яах аргагүй хэрэгцээ учраас өнөөдөр өчнөөн залуус орон сууцны хадгаламж нээлгээд сар бүр тогтсон хэмжээний орлогыг тэр дансандаа хийдэг болчихож. Хоёр жилийн турш сард 500 мянган төгрөг данслаад байхад л таны орлогыг тогтмол гэж үзээд байрны зээлд хамруулна гэдэг бол том боломж. Өнөөдөр ямар нэгэн байгууллагад ажиллаж нийгмийн даатгалд хамрагдаж чаддаггүй ч лангуу, дэлгүүр, зоогийн газар ажиллуулж мөнгө олж буй залуус олон бий. Гэсэн ч тэд банкин дээр очихоороо нийгмийн даатгал төлөөгүй, орлого нь баталгаажаагүй гэсэн шалтгаанаар орон сууцны зээлийн гадна үлддэг. Гадаадад амьдардаг монголчууд бас орон сууцны зээлд хамрагдаж чадахгүй үлддэг том хэсэг. ХасБанк гадаадад амьдардаг монголчуудад ч онлайнаар орон сууцны зээлд хамрагдах үйлчилгээг нэвтрүүлээд хэдэн сар болж байгаа юм билээ. Орон сууцны хэрэгцээтэй ч зээлд хамрагдаж чаддаггүй байсан хэсэг рүү чиглэсэн бүтээгдэхүүн гаргаад ирнэ гэдэг нэг талаар зах зээлээ мэдэрсэн ашигтай бүтээгдэхүүн ч нөгөө талаас банкны хувьд нийгмийн өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлж байгаа нэг том алхам.

ХасБанкны хэрэглээний санхүүжилтын хэлтсийн мэргэжилтэн Ч.Банчингаас орон сууцны зээлийн шинэ үйлчилгээнийх нь талаар тодрууллаа.
-Танай банкнаас гадаадад амьдарч байгаа монголчуудад онлайнаар орон сууцны зээл өгдөг болж. Гадаадад ажиллаж байгаа хүмүүст л олгох зээл үү?
-Сурч байгаа хүнд ч нээлттэй. Хамгийн гол нь тэндээ ажилтай орлоготой байх ёстой. Гадаадад ажиллаж, сурч байгаа хүмүүст интернэт ашиглаж зээл олгох туршилтыг 2012 оноос нэвтрүүлж эхэлсэн. Ийм үйлчилгээ үзүүлж байгаа анхны банк бол ХасБанк. Өмнө нь гадаадад байгаа монголчууд хамтран зээлдэгчээр орж байж л орон сууцны зээлд хамрагддаг байсан.Өөрийнхөө нэр дээр зээл авч чаддаггүй байсан гэсэн үг. Одоо ч бусад банк ийм жишгээр зээл олгож байгаа. Харин манай банкны шугамаар онлайн зээлд хамрагдвал өөрийнхөө нэр дээр байр авах боломжтой. Энэ бүтээгдэхүүнээ өнгөрсөн тавдугаар сараас зах зээл дээр гаргаж эхэлсэн. Байнгын бүтээгдэхүүн болсон.

-Эрэлт их байна уу, аль улсаас түлхүү хандаж байна?
-Эрэлт маш их байна. Солонгос, Америк, Европын бүсийн орнуудаас түлхүү хандаж байна.

-Гадаадад амьдарч байгаа монголчууддаа хэчнээн хэмжээний мөнгөн дүнтэй зээл олгож байгаа вэ?
-Зөвхөн доллараар зээл олгож байгаа. 120 мянган доллар хүртэл зээл олгох боломжтой. Монгол төгрөгөөр бол 180 орчим сая гэсэн үг. 60-70 метр квадрат хүртэл байр авч болно гэсэн үг. 40 хувийг нь урьдчилж төлсөн байх учиртай.

-Ямар шалгуур хангасан тохиолдолд энэ зээлийг олгох вэ?
 -Тухайн газартаа жил ажилласан байх ёстой. Манай банкны вэб хаягаар дамжуулаад хүсэлтээ явуулна. Энэ бүтээгдэхүүнийг хариуцсан тусгай мэргэжилтэн хүсэлтийг хүлээж аваад утсаар юмуу мэйлээр холбогдоод ямар материал бүрдүүлэхийг нь хэлж өгнө. Монголын Элчин сайдын яам үйл ажиллагаа явуулдаг улс орнуудын иргэд л хамрагдана. Монголын Элчин сайдын яамаараа дамжуулж итгэмжлэлээ хийлгэх шаардлага тавьдаг юм. Тэгэхээр итгэмжлэл хийдэг ЭСЯ-тай улсад амьдардаг л бол зээл авах боломжтой.

-Орон сууцны онлайн зээлийнхээ давуу талыг онцлооч?
-Тухайн хүн Монголын зах зээлийг сайн мэдэхгүй, байраа сонгоогүй тохиолдолд зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ үзүүлдэг давуу тал бий. Эхлээд байраа сонго гэж шаардахгүй. Эхлээд зээл авах боломжтой эсэхээ тогтоолгох боломжтой. Манай банкнаас шийдвэрээ гурван сар хүртэл сунгах бололцоотой. Тэр хугацаандаа худалдаж авах орон сууцаа илүү сайн судлах боломж бий. Өөр нэг давуу тал гэвэл гадаадад байгаа хүн ХасБанкинд өөрийн гэсэн данстай болчихно. Мөн орон сууц авах зорилгоор доод тал нь хоёр жилийн хугацаатай хадгаламж нээлгэж болно. Сар бүр тодорхой хэмжээний мөнгө байршуулаад явсны дараа орон сууцны зээлд хамрагдвал урьдчилгаа төлбөр, зээлийн хүүн дээр нь хөнгөлөлт үзүүлдэг. Жишээ нь зээлийн урьдчилгааны 40 хувийг 35, 1.3 хувийн хүүг 1.2 болгож бууруулах зэргээр хөнгөлөлт үзүүлдэг.

-Баярлалаа.


ХасБанкнаас хэрэглээний ямар төрлийн зээл авах боломжтойг бид сурвалжилсан юм. Цалингийн, өрхийн, хэрэглээний худалдан авалтын, авто тээврийн хэрэгслийн гэсэн зээлүүдийг тус банкнаас авах боломжтой юм билээ. Мэдээж өмнө онцолсон шиг зээлээ төлөөд үлдсэнээр нь хангалттай хэмжээнд өрхийнхөө амьжиргаагаа залгуулах эсэхийг нь тооцож байж зээлийнхээ хэмжээг тогтоодог. Хэрэглээний зээлийг дээд тал нь 36 сарын хугацаатай олгодог аж. Гэхдээ тээврийн хэрэгсэл дээр өөр. Машины зээлээ 60 хүртэл сарын хугацаатайгаар гаргасан анхны банк бол ХасБанк юм билээ. Хүү нь бүтээгдэхүүний төрлөөсөө хамаараад 1.5-2.1 хувийн хооронд хэлбэлзэж байна. Бусад банктай өрсөлдөхүйц хэмжээнд гэсэн үг. Урьдчилгаа нь ч бүтээгдэхүүнээсээ хамаараад ондоо. Тээврийн хэрэгсэл худалдан авах зээлд хамрагдлаа гэхэд шинэ машин хүссэн хүн арван хувийн урьдчилгаа, дөнгөж орж ирсэн буюу Монголд яваагүй машин сонговол 10-20 хувийн урьдчилгаа төлдөг байна. Ер нь ХасБанкнаас олгодог хэрэглээний зээлийн урьдчилгаа 10-20 хувь. Хоёр сая хүртэл төгрөгийн бараа авах бол урьдчилгаа шаардлагагүй. Гар утас, тавилга гэх мэт хэрэглээний худалдан авалтын зээлд хамрагдах хүмүүс хоёр саяас доош бараа, бүтээгдэхүүн авбал урьдчилгаа төлөхгүй гэсэн үг. Өрхийн зээл бол ойлгомжтой. Өөрийнх нь орлого хүрэхгүй бол ойрынхоо хүнтэй хамтраад дажгүй хэмжээний зээл авах боломжийг олгосон бүтээгдэхүүн. Дашрамд дуулгахад ХасБанк цалингийн зээлийн хүсэлтийг онлайнаар аваад эхэлсэн юм билээ. Зээлийн гэрээнд гарын үсэг зурахдаа л банк руугаа очино гээд ойлгочихож болно. Зав муутай хүмүүст хэрэгцээтэй л үйлчилгээ. Ийм цахим зээлийг цаашид бусад бүтээгдэхүүн дээрээ ч турших төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа юм билээ.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Ц.Сүрэн
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Дэргэдээ дадлагажих эмнэлэггүй хувийн 16 анагаах ухааны дээд сургуулийг аттестатчлалд оруулах хэрэгтэй юу?
  • Яаралтай оруулах хэрэгтэй
  • Хэрэггүй
  • Мэдэхгүй