Хэлсэн бүхэн нь үнэн байдаг мэргэн ламтан эрлэгийн элчийг хөөжээ
2016 оны 10 сарын 15
Увс аймгийн Зүүнхангай, Өндөрхангай сумдад мэргэн түргэн лам нар олон байжээ. Мэргэн Жоош гэж ирээдүйг зөгнөж хэлдэг хүн байж. Нутгийнхан түүнийг лам ах гэж авгайлна. Түүний хэлсэн үг заавал биелдэг. Нэг удаа малчин Жанчив гэгч эр хоёр тэмээгээ алдаад лам ах дээрээ очжээ. Жоош лам шоогоо хаяж үзээд Цавдан нуурын тэнд үхчихсэн байна гэж хэлжээ. Жанчив Цавдан хавиар тэмээгээ хайгаад олсонгүй. Мань эр жаахан туучихдаг, хэл амаа сайхан билүүддэг нэгэн байжээ.

Тэснэ гэвч яаж тэсэхэв гэгчээр мань эр “Хөөе, байна аа хө. Энэ лам ах чинь мэргэн хүн биш юм байна. Эсвэл өтөлж хөгшрөөд мэргэ нь төөрдөг болсон байх. Манай хоёр тэмээг Цавдангийн ойролцоо өеөдөөд үхчихсэн байна гэсэн юм. Гэтэл Хөхийн урд руу говь бараадаад явж байлаа” гэж ярьжээ. Муу үг модон улаатай болохоор лам ахад Жанчивын хэлсэн сул үг тэр даруйдаа сонсогджээ. Лам ах огт тоогоогүй царай гарган судрын ганц хуудас сөхөж үзээд “Одоогоор тэр хоёр тэмээгээ олсон нь үнэн байна. Би давуулаад харчихсан бололтой” гэжээ. Өөр үг хэлсэнгүй. Харин “Цаад хагархай хэнгэрэг шиг амьтнаа манайхаар нэг ороод гар гэж байна гэж хэлээрэй. Хэрэгтэй, хэрэггүй цуурч явах хойгуур нь гэр оронд нь барцад нүүрлээд байгаа юм байна” гэжээ. Жанчив лам ах өөрийг нь гэртээ ир гэж хэлүүлж байгааг сонсоод “За, мань эр лам ахын мэргэ үнэн байсан гэж хэлж өг гэж гуйх нь” гэж бодоод хөх инээд нь хүрч юу гэхийг нь сонсъё гээд очжээ.

Лам ах судар шагайгаад нөмгөн сууж байв. Жанчивыг хүн орж ирж байна гэж тоосонгүй. Энэ байдал нь Жанчивт эвгүй санагдсан тул дэмий юм ярьж явсандаа гэмшин хулчийх маягтай байв. Хэсэг хугацааны дараа лам ах толгойгоо өндийлгөж “За, хө. Цаад Должин чинь хүний гарт орох гээд байна шүү” гэжээ. Должин гэдэг нь Жанчивын эхнэр аж. Ийм бэлгэгүй муу үг сонссондоо Жанчив цочин балмагджээ.

Гэхдээ эхнэр нь хориод жил хамт амьдрахдаа ганц удаа ч хамрын ханиад тусч үзээгүй болохоор төдөлгүй тайвширч “За, манай хүн намайг айлгах гэж бас л залж байна даа” гэж боджээ. Лам “Чи намайг худлаа хэлж байна гэж бодож байна. Энэ үнэн шүү. Эхнэр чинь намрын сард нас барах юм байна” гэжээ. Лам ах ер нь ийм бэлгэгүй үг хэлдэггүй байжээ. Заримдаа ийм зүйлийг хэлэхдээ “Болохоо ч байх нь дээ” гэж өөрөө өөртөө хэлэх мэт дотроо үглэх нь бий. Жанчив энэ хооронд самбаа гаргаж өврөөсөө хөх халтар зуутын дэвсгэрт гаргаж (тэр үед хамгийн том мөнгө тэр л байжээ) ламд бариад “За, лам ах минь. Тэр гай барцдыг манайхаар дайруулахгүй холуур өнгөрүүлж өгөгтүн. Та намайг олон нялх нойтон хүүхэдтэйг мэднэ шүү дээ” гэж гуйжээ. “За, чи одоо надад ингэж бөхөлзөөд яахав. Наад мөнгөө буцааж ав. Тэр үед нь нэг арга бодъё” гээд Жанчивыг явуулжээ. Намар болж уулын мод шарлаж, усны шувууд буцан хэн хүний сэтгэлд уйтгар гунигийн нимгэн цагаан үүл нүүж байх цаг дор лам ах Жанчивыг дуудуулжээ. Тэгээд “Нөгөөх чинь ч ирэх болсон шүү. Би танайхаар очиж хэд хоносон нь дээр байх” гэжээ. Жанчив нөгөөх гэж юу болохыг мэдэхгүй байлаа. Муу ёрын л юм байх. Чөтгөр биз гэж бодно.

Лам ах Жанчивынд хонь гаргуулсан шигээ хутга тавихгүй мах идэж, хундага тавихгүй архи ууж байлаа. Хүн гэдэг ер нь айхавтар хар бодол дундуур туучин амьдардаг амьтан юм. Жанчив “Лам ах худлаа хэлж өөрийнхөө хоол шүүс, архи дарсаар хангалуун байгаа даа” гэж дотроо битүүхэн бараан бодол тээж байв. Лам ах нэг өглөө орноосоо өндийж суугаад “Жанчив, чи ер нь яасан муухай дотортой хүн бэ? Яахаараа би чамайг монжиж хоолныхоо савыг дүүргэж авч байх юм. Олон түмнийхээ буянд олсон зөөснөө идээд байж нүд аних боломжтой” гэжээ. Учир нь лам ах тэр айлд ирэх барцдыг тосон гарлага гаргаж “ирэх цаг”-ийг нь зөөлрүүлэх гэж бүтээл хийж байжээ.

Должингийн сайн цагт барцад дайрвал амь насанд нь арай хүрэхгүй өнгөрнө гэж тэр тооцоолж байв. Овлигогүй Жанчив ламын хөлд сөгдөн сөхөрч эхнэрийнхээ амь насыг аварч өгөхийг гуйж гарав. Лам ч “Би чамайг биш энэ хэдэн бор хүүхдийг чинь өнчрүүлэхгүй гэж ингэж улайраад байгаа юм шүү” гээд буцаж суужээ. “Өнөөдөр нөгөөдөх чинь ирнэ. Уг нь жирийн хүний нүдэнд харагддаггүй юм. Номын хүчээр түүнийг та нарт би харуулна” гэж Жоош лам нэмж хэлжээ.

ѫдийн алдад усан цэнхэр морь унасан улаан торгон дээлтэй, цагаан даавуун алчуур толгойдоо зангидсан залуухан хар хүү уяан дээр бууж харагдав. Бүр гэр дээр дэлгээстэй ааруулаас авч амсаад орж иржээ. Энэ үед лам нүдээ хагасхан аниад хүржигнүүлтэл ном уншиж байв гэнэ. Босго алхангуут нөгөө залуухан хүн өлөлзөн зүтгэж, зуухны урд сууж байсан Должин руу гараа сунгажээ. Хаалганы тэнд зогсч байсан түүний гар нь зуухны үүдэнд байгаа бүсгүйд хүрч байв. Тэр резинэн бүтэцтэй юм шиг сунах аж. Тэр үед Жоош лам хажуудаа байсан цангийн дийзийг авч нөгөө урт гар руу шиджээ. Гар хоёр хуваагдаад нөгөө залуухан эр муухай дуугарч хашгираад хаалганы тэнд утаатай хар эсгий болон унажээ. Жоош лам үсрэн босч хөөтэй хар эсгийг барьж гараад зүгийн муу зүүн хойшоо шүлсээ хаян шидэхэд уяан дээр байсан усан цэнхэр морь ч агаарт уусах мэт алга болжээ. Энэ зуур Должин авгай үр хүүхдээ алдаж, өнчрөл хагацал үзсэн юм шиг уйлан хайлж байлаа. Энэ зуур Жоош лам бүсгүйг алгадаж ланчгийг нь сэллэж байгаа нь энэ хэмээн дал нуруун дундуур нь ташуураар ороолгож байв. Бүсгүй уйлж уйлж байгаад гэнэт тачигнатал инээж “Ёох, ёох. Ингээд явчихдаг юм бол уу гэж бодож байлаа” гэжээ.

Төдөлгүй бүсгүйн уйтгартай царайд инээд баясал тодорч эхлэв. Жоош лам “Мөн ч хүчтэй хорлолд өртсөн байна шүү” гэж хөлсөө арчин инээмсэглэж байжээ. Харин нөгөө тэмээ үхсэн гэж худлаа залсан нь бас л үнэн байв. Хойтон жил нь нөгөө хоёр тэмээ яг Цавдан нуурын ойролцоо хонхор газар өеөдөж үхсэн байлаа. “Давуулаад харчихжээ” гэдэг нь нэг жилээр түрүүлж харснаа хэлсэн нь тэр аж.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Т.САНАА
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Цаазын ялыг сэргээх нь зөв үү?
  • Зөв
  • Буруу
  • Насаар нь хорих хэрэгтэй
  • Мэдэхгүй