Шидэлтэй барилдаад тэнхээгүй болсон ч муу хүнийг хүлэх чадалтай үлдсэн нь
2016 оны 11 сарын 25
Самбуудорж гэвш Цагаан толгойн овооны наадам дээр эд бяраа гайхуулж, хашир бөхчүүдийг өвдөг шороодуулсаар түрүүлсэн нь аль тэртээх 1940-өөд он юмсанж. Хорин нас ч хүрээгүй залуу хархүүгийн өмнө амьдралын зам нь арван хэдэн салаатай болж харагдах бүлгээ. Эр чадалдаа түшиглэж ном судраа орхин бөх болъё гэж нэг үе боджээ. Лам хүнийг Ардын засгийнхан наадмын түрүү авахыг зөвшөөрдөггүй юм гэнэ гэсэн яриа түүний бөх болох бодлыг асааж, лам болох сүсгийг нь нам дарж авай. Тэгээд л Самбуудорж Дэжээлэнгийн хүрээний томхон лам болох өөрийн багш ламдаа очиж үнэн учраа хэлж бөх болох хүсэлтэйгээ уламжилжээ. Данзандонров гэх туранхай хөх лам түүнийг жигшин зэвүүцсэн нүдээр хараад,

- Хцс, чи улааны муусайн нохой нарын зугааг гаргаж, зовлогоо зовоож, тархиа таргалуулах амар хялбар замыг сонгох шив дээ. Чамд би бүх ном судраа үлдээгээд санаа амар нүд анина даа гэж бодож байсан юм гэж ихэд уурлажээ. Самбуудорж гэвш лам багшаасаа хүслийг нь ёсоор болгож ажаамуу гэж өвдөг сөхрөн олон удаа гуйжээ. Тэгсэн чинь Данзандонров лам хэлж гэнэ. 

- Чамайг нэг юмтай барилдуулна. Чи дийлбэл бөх бол, чадахгүй бол чи бөх ч болохгүй, лам ч болохгүй. Чиний бяр тэнхээ чинь хийморь лундаагаараа хамгаалагдсан байгаа юм. Чи л өөрөө нэг зоосны хоёр тал шиг нэгдмэл юмыг салгах гэж хүсээд байна шүү дээ. Нэг биеэ нимгэлж нүцгэлэх гэж байгаагаа чи мэднэ үү гэжээ. 
Самбуудорж гэвш хүсэл мөрөөдлөөсөө ухарсангүй. Тэгээд,
- Багш аа, та намайг хэнтэй барилдуулах гэсэн юм гэжээ. 
- Чи танихгүй ээ. Удахгүй тэр чам дээр очих биз гэв. Самбуудорж гэвш тэндээсээ мордож, гэрийн зүг явж байж. Гэтэл урдаас нь нэг морьтой хүн тоос татуулан давхиад байна гэнэ. Самбуудорж тэр морьтонгоос дутах хомсдох сэтгэл үгүй халуун залуу тул мориндоо ташуур өгөн өмнөөс нь давхижээ. Тэр морьтон өмнө тулж ирснээ гэнэт бөөн тоос болж үгүй болсноо хажуунаас нэг их бяртай гар Самбуудоржийг шүүрэн ноцжээ. 

Эр чадалдаа аархаж явсан Самбуудорж тэссэнгүй мориноосоо ойчоод өгөв. Нөгөө хүн довцогийн уруу Самбуудоржийг шидэж өнхрүүлсээр ёстой л бах таваа хангаж байв. Сэхээ авсан хархүү “Энэ их бяр чадалтай ямар хүн байдаг бол” гээд тогтоон харвал тэр хүний биеийн зүүн тал нь цагаан, баруун тал нь тас хар юм гэнэ. Тийм аймшгийн юм харсандаа айж тэвдсэн Самбуудорж ухаан алджээ. Үүр цайж байхад тэр ухаан орсон гэдэг юм. Тэгтэл түүний хажууд нүх нь сэтэрсэн хувхай сүүжний яс хэвтэх бөгөөд морь нь үхээд тэрийн хөөсөн байжээ. Түүнээс хойш Самбуудорж том, жижиг ямар ч наадамд барилдаагүй бөгөөд харин сахилгүй залууст сануулга өгөх хэмжээний бяр тэнхээтэйгээ өвгөн болжээ. Тэр явдлаас хойш олон ч жил өнгөрч. Самбуудорж нутаг усандаа намбатай, хэрсүү өвгөн гэгдэнэ. 

Тэр нутагт тэр үед “ханцуй” Лхагвадорж гэж ойворгон эр байх. Бараг дээлээсээ том ханцуй унжуулж явдаг болохоор түүнийг “ханцуй” гэж хочилсон хэрэг. Айлын залуухан авгай бэрүүдийг тэр сүрхий гоочилно. Нэг удаа Самбуудорж өвгөний бага хүүгийн эхнэртэй тэр шөнийн цэнгэл эдэлж байж. Өвгөн ч ичиж жийрхсэнгүй. Чармай нүцгэн Лхагвадоржийг сугадаж аваачаад хөл гарыг нь хүлээд хурганы хөгнөөс хөгнөж орхисон гэнэ. Тэгээд өглөө болохоор “ханцуй”-гийн гэрт очиж эхнэрт нь,
- Танай нэг салбаганасан хуц манай хотонд шөнөжингөө үймүүлж хонолоо. Болохоо байгаад хурганы хөгнөөс бариад хөгнөчихөөд ирсэн минь энэ, очиж аваарай гэжээ. Ямар ч хуц алга болоогүй цөм бүрэн байсанд гайхсан эхнэр нь өвгөний хотонд ойртож очоод хурганы хөгнө дээр чармай нүцгэн чичрэн хэвтсэн нөхрөө хараад нүүр хийх газаргүй болсон гэдэг. Эцэст нь хүний хань юм болохоороо олны хэл, ам доогтой харцны доор нөхрийнхөө хүлгийг тайлж нимгэн дээлээ тайлж нөмрүүлээд гэрийнхээ зүг ум хумгүй одсон гэдэг.

Самбуудорж гуайг муу муухай зүйлийг харахаараа дийлдэшгүй тэнхээтэй болдог хүн байсан гэлцэх юм билээ. Харин олон түмний цэнгэл наадамд барилдаж, бяр чадлаа гайхуулж чадаагүй нь тэр хоёр өөр өнгөтэй амьтантай барилдсанаас болсон гэдэг. Тэр сонин амьтан Дааяа багшийнх нь номын хүчээр бүтээсэн Шидэл буюу зохиомол сүнсний үзэгдэл байсан ч гэх юм билээ. 
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
ОУВС-ын Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөрт хамрагдах нь зөв үү?
  • Зөв
  • Буруу
  • Мэдэхгүй