Род-Айлендын махчин
2017 оны 7 сарын 22

“Хүн мөртлөө цус сорогч махчдын тухай итгэхэд бэрх яриа хөөрөө зөндөө байдаг ч тэдгээр нь бодит үйл явдлаас гол төлөв үндэслэгдсэн байдаг. Энэ талаар бидэнд өнөөдөр харуулчих баримт нотолгоо байхгүй ч гэсэн эрүүл ухаантай хүмүүсийн өгүүлэх өнгөрсөн үйл явдлын тухай хууч яриа хангалттай билээ!” хэмээн Брэм Стокерын Дракула номонд орсон тэмдэглэлдээ доктор Севард бичжээ. Ардын аман зохиол, үлгэр туульс дээр үндэслэн ноён Брэм вампир хэмээх махчдын тухай өгүүлсэн бас Дракула номыг олонд түгэхээс өмнө даян дэлхийн хаа сайгүй цус сорогч махчдын тухай хүүрнэн ярьцгаадаг байлаа. Харин энэ номыг хэвлэгдэн гарсанаас хойш олныг хирдхийлгэсэн махчдын аймшигт хэрэг өрнөсөөр байсан юм. Тэдний нэг болох Род-Айленд муж улсын аймшигт махчин Мэрси Брауны тухай одоо өгүүлье!

Америкийн хойд нутгийн сүүлчийн махчин байсан хэмээн Мэрси Брауны тухай өнөө хүртэл өгүүлдэг. Аймшигт махчин шулам хэмээн нэрлэгдсэн Мэрси Лека Браун бол хорвоод ердөө арван есөн насыг насалж 1892 оны нэгдүгээр сарын 17-ны өдөр сүрьеэ өвчнөөр хорвоог орхисон ч түүний ер бусын жигтэй явдал үлдэгсдэд гүнзгий ул мөрөө үлдээсэн юм гэнэ лээ. Род-Айленд муж улсын хөдөөгийн Эксетера суурингийн уугуул Мэрси Брауныг нас барснаас нь хойш яг хоёр сарын дараа 1892 оны гуравдугаар сарын 17-ны өдөр оршуулсан булшнаас түүний хүүр цогцсыг нь эргүүлэн гаргаж арга засал хийгээгүй бол цаашид аймшигтай мөртлөө учир битүүлэг үхлээр хичнээн хүн хорвоогоос халин одох байсныг зөвхөн бурхан тэнгэр л мэдэх байсан байх. Аймшигт ороолон шулам, тийрэн, махчин хэмээн хүртэл нэрлэгдэх Мэрсигийн төрсөн дүү Эдвин хэмээх жаалхүүгийн цаг бусын үхлээс үүдэж энэ жигтэй явдалд түүнийг буруутган сэжиглэсэн хүмүүс хүүрийг нь булшнаас эргүүлэн гаргаж иржээ.

Энэ талаар тодруулахаар, хүн төрлийг олсон мөртлөө махчин шулам, цус сорогч гээд элдвийн аймшигт жигтэй үйлээр хувирч өөрчлөгдсөн зол муутай хүмүүсийн тухай олон жил судалсны эцэст “Бүрлээчдийн зоог” хэмээх этгээд сонин номыг туурвисан доктор Майкл Беллтэй уулзаж хүүрнэсэн юм. Энни Райсын туурвил зохиолууд болон Брэм Стокерын шинжилгээний ажлууд тэрчлэн хуучин Англи хийгээд Шинэ ертөнц даяар ам дамжин яригдах аймшигт цус сорогч, махчин хүмүүсийн бодит үнэнийг зөвхөн тэр эрхэм л хэлж чадна хэмээн үздэгээс би түүнтэй уулзах болсон билээ. Цус сорогч гэж хэн юу вэ? гэсэн асуулт хамгийн эхэнд тохиох нь мэдээж хэрэг.

“Авслагдсан үхдлүүд ба аймшигт цус сорогчид” гэсэн номондоо Пауль Брабяр хэмээх эрхэм энэ тухай дэлгэрэнгүй тайлбарлажээ гэсээр доктор Белл яриагаа эхлэв. Өөр хэн нэгний цусыг амтархан сорох цус сорогч махчин хүн юунаас болоод яагаад байгаагаа анзаардаггүй товчхон хэлэхэд өөрийн мэдэлгүй тийм үйлдэл хийдэг ажээ. Зүйрлэж хэлбэл эргүүтсэн мал боллоо гэсэн үг! Цус сорогч махчид бол амьд мөртлөө үхдэл хүүр, олон нийтэд аймшиг гай зовлон, үхэл хагацал авчирдаг хар тахал, эрлэгийн элчтэй адилтгаж үзсэнээр ноён Браберын тэр ном төгсдөг. Орчин үеийн кинонуудад гараад байгаа цус сорогчийн дүр бол авснаасаа өндийн босч ирээд амьтай голтой хүмүүсийг золиос болгон харуулж байгаа нь үнэний хувьтай. Яагаад гэвэл өөрт нь тохиосон өвчин зовлон, золгүй явдлаас үүдсэн уур хилэнгээ гэм зэмгүй бусдад гаргаж тэднийг хөнөөдгөөрөө цус сорогчид адилхан.

Тэгвэл сүрьеэ өвчнөөр эдгэршгүй болтлоо өвдсөнөөс үүдсэн атгаг хилэнгээр өөр бусдыг золиос болгосноор Мэрси Брауны аймшигт нүгэл хилэнц нэгийг хэлж байна.

1800-аад оны үед өвчнөөр нас барсан дөрвөн хүн тутмын нэг нь уушигний сүрьеэгээр хорвоог орхидог байлаа. Уушгины сүрьеэгээр халдвар авсан хүн өвчин зовлондоо шаналан турж эцэж ихэд тарчилсаар үхдэг байхад зарим нэг нь хэдхэн өдрийн дотор талийгаач болдог байсан. Энэ өвчний улмаас хүмүүс гэр бүлээрээ, бүүр хэдэн зуугаараа зэрэг зэрэг үхэцгээж байсан бөгөөд шинээр халдвар авсанаар царай зүс нь цонхийж, турж эцэн бөгшүүлэн ханиалгасаар тамираа барсан хүн энд тэндгүй тарчлан хэвтэж харагдах нь ердийн хэрэг болж байв. Амьд хүнийг сүг болгодог аймшигт тэр өвчнөөр өвчилсөн хэн нэгэн ёрын муухай цус сорогч болон хувирдаг болов уу?

Харин энэ бол миний өөрийн хувийн дүгнэлт хэмээн доктор Белл онцолж хэлээд цааш ийнхүү өгүүлсэн юм. Уушгины сүрьеэгээр өвчилсөн хүн дорхноо турж эцээд ердөө арьс тохсон яс шиг аймаар дүр төрхтэй тэгсэн мөртлөө хуруу хумс нь дорхноо сэрийж ургасан, амьд хүн гэж хэлэхэд бэрхтэй харин сүг гэж хэлэхэд дөхөж очих тийм л амьтан болсон байдаг. Тийм нэгэн золгүй явдал Брауны гэр бүлийг нөмөрсөн юм. 1883 оны өвөл зул сарын өмнөхөн Брауны эхнэр уушгины сүрьеэгийн улмаас нас барлаа. Гэтэл энэ уй гашуу арилж амжаагүй байтал тэдний том охин Мария Олив ээжийнхээ араас хорвоог орхисон юм. Зовлон гамшиг үүгээр өндөрлөсөнгүй. Тун удалгүй энэ айлын голомт залгах ганц нуган хүү Эдвин болоод түүний эгч Мэрси нар өвчилжээ.

Мэрсигийн өвчин улам хүндэрсээр насан эцэслэхэд түүнийг баптистын сүмийн дэргэдэх Ченат Хиллын оршуулгын газар нутаглуулсан бөгөөд энэ үед Эдвин жаалын бие өдрөөс өдөрт эрс доройтож эхлэв. Эхнэр, хоёр охиноо дараалан алдсан хөөрхий Браун үлдсэн ганц хүүгээ үхүүлчихгүйн тулд эмнэлэг домлогоор зөндөө явж элдвийн арга засал хайж хүн амьтнаас асуун сураглажээ. Цус сорогч нар Европ даяар нэг үе маш их байсан. Эрүүл саруул хүмүүст үхэл, гай зовлон тарьдаг цус сорогч махчдыг дардаг аргыг олон үеийн хүмүүс бас бодож олжээ. Гай дагуулсан цус сорогчдыг бусад хүмүүсийн адил оршуулах бус, авснаас гаргаж бүх биеийг нь шатааж үнс чандар болгосны эцэст эргүүлэн булдгийг, тэгэхдээ зүрхийг нь авч үлдээд мөн л үнс болгочихоод цус сорогчид дайрагдан халдвар авсан хүнд идүүлдэг дом байдаг тухай хэн нэгнээс Браун олж сонсчээ. Өөрийнх нь гэр бүлд учирсан энэ гай гамшгийн талаар Браун огт өөр бодолтой байж.

Энэ бол гэр орон гал голомтыг нь дайрсан аймшигт хараал дайрлага хэмээн урьд нь бодож байсан Браун цус сорогч махчдын тухай олж сонссон яриа хөөрөөнд үнэнхүү итгэжээ. Брауны эхнэр хатагтай Мария Браун эсвэл охидынх нь аль нэг нь гай дагуулсан цус сорогч шулам байсан эсэх нь тодорхойгүй ч энэ явдалд Мэрси охин илүү магадлалтай байсан тул нас бараад удаагүй байгаа түүний цогцсыг авснаас нь гарган нөгөө дом арга заслыг хийхээр болсон гэдэг. Хараал хариулж, дайрлагыг буцаан үлдсэн ганц хүүгээ аврахаар зориглосон ноён Брауны шийдвэрийг дэмжсэн хүмүүсийн нэг нь энэ гэр бүлийн ойрын хамаатан Эвэретт Пек гэгч байсан бөгөөд болж өнгөрсөн үйл явдлын тухай хожим нь тэрээр доктор Беллд дэлгэрэнгүй өгүүлжээ. Цус сорогч махчин болон хувирсан хүмүүс булшин дотор ч амьд сэрүүн байдаг тухай урьд нь сонссон Эверетт бусад хүмүүсийн хамт тун болгоомжтойгоор булшийг ухаж авсны тагийг нээсэн гэнэ.

Бусад талийгаачдын адил авсан дотор нь дээш харуулан оршуулсан Мэрсигийн цогцос харин эсрэгээр доош түрүүлгээ харан хэвтэж байсныг тэд олж харжээ. Цогцсыг авснаас нь хөндийрүүлэн өргөн гаргаж ирэхэд этгээд сонин дуу авиа сонсогджээ. Эхлээд салхи шуугиж буй мэтээр хүмүүс бодсон ч энэ бол үнэхээр улин гинших, эсвэл хөөрөг хөгжмийн аяз шиг этгээд авиа байсан гэдэг Мэрсигийн цогцос огт муудаж гэмтсэнгүй, тун сайн хадгалагдсан байв. Цогцсыг задалж дотор эрхтнийг нь гаргаж ирсэн эмч домч нар тун их гайхжээ. Учир нь, эрүүл хүнд л байдаг шингэн цус судсаар гүйж, дотор эрхтнүүд нь бүгд хэвийн, түүний дотор зүрх нь ч цохилсоор байсан гэдэг. Амьд сэрүүндээ бусдын цусыг сорсон махчдын судсанд эрүүл саруул цус удтал хадгалагдаж авсанд ороод хэдий удлаа ч амьд сэрүүн байдаг тухай аман домог ийнхүү батлагджээ. Мэрсигийн зүрхийг сугалж гаргаад шатаасны дараа үнсийг нь дүү Эдвинд нь идүүлсэн юм.

Тэгээд бүх юм ёсоор болж цус сорогч махчин Мэрсигийн цогцосноос юу ч үлдээлгүй шатааж эргүүлэн булжээ. Гэсэн хэдий ч хөөрхий жаалхүүд энэ дом тус болсонгүй. Хоёр сарын дараа жаалхүү Эдвин насан эцэслэж Брауных гэдэг айлын гал голомт бүрмөсөн бөхсөн юм. Харин тэр хар домын арга заслаас хойш энэ нутагт хүмүүст учир битүүлэг аймшигт үхэл хагацал огтхон ч болоогүй бөгөөд цус сорогч махчдын тухай тэгсхийгэаэд мартагдаж эхэлсэн билээ.

Зол муутай Мэрсигийн цогцсыг гаргаж ирээд хар домын засал хийсний эцэст чандрыг эргүүлэн булсан тэр газар үдэш оройн цагаар бүдэг хөх гэрэл улалзан асдаг болжээ.

Болж өнгөрсөн явдал, болгоож хийсэн хар домын арга заслыг хожим олон нийт шүүмжлэн хэлэлцсэн юм. Тэр ч байтугай “Сүнсний тухай сэтгүүл” хэмээх сонин дээр цус сорогчийн зүрхийг сугалах нь маш бүдүүлэг харгис үйл, хүнлэг бус хэрэг, үхсэн хүнээр тохуурхсан явдал хэмээн эрс эсэргүүцэн бичсэн байжээ. Харин хүн төрөлхтний үеэс үедээ дамжуулсан аман зохиол, үлгэр домогт өгүүлэгдэх махчин шулмас, цус сорогчдыг номхруулан дарах арга засал, хар домын ид шидийг хэн ч, яаж ч тайлбарлаж чадахгүй нь мэдээж!
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Орчуулсан кино зохиолч Хө.Хүчит
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
МАН-ын шинэ даргад хэн нь тохирох вэ?
  • Ж.Эрдэнэбат
  • Ц.Нямдорж
  • У.Хүрэлсүх
  • Н.Энхболд
  • Ө.Энхтүвшин