Нас урттай чөтгөртөө нутгийнх нь дасчихжээ
2017 оны 7 сарын 29

Хоол болтол шийр зугаа гэдэг. Сүүлийн үед хэвлэлээр л нэг чөтгөр шулмасын тухай бичих болж. Харин энэ чөтгөр шуламыг судалж сонирхдог хүн Монголд бараг байдаггүй бололтой юм. Хэрэв байдаг бол нэгэн баримттай чөтгөрийн тухай энд өгүүлье. “Хөшөөт” гэдэг нэгэн сайхан хайрхан Төв аймгийн Аргалант, Баянхангай сумын нутгийн заагт байх. Адуу мал, ан амьтан багширсан энэ үзэсгэлэнтэй уулын ар бэлд нилээд өргөн хөндий бий. Дээхэн үед уг газар хүн оршуулдаг байсан байна. Далаад онд оршуулгыг нь цэвэрлэж тариа тарих болсон юм. Газар газраас ирсэн хүмүүс байдаг байсан болохоор зарим хүн холимогийнхон гэцгээдэг яриа ч байдаг юм билээ.

Тэдний нэг болох Лхагважав гэдэг гуч гаран насны эр трактортой уг тариан талбайд газар хагалаад явж байжээ. Ганц нэгээрээ явдаггүй тав зур-гаагаараа явах. Тэр үед өдрийн нором гэж сүрхий чангалж байж. Нормоо бие-лүүлэх гэж шөнө орой болтол газар хагалах. Лхагважав уг газрыг чөтгөртэй гэж дуулсан болохоор ганцаараа явах дургүй байсан гэнэ. Тэр орой уг тариан талбайд гурван трактор газар хагалж явсан байна. Нэг харахнээ нөгөө хоёр нь гэрийн зүг хөдөлж байжээ. Лхагважав ч хоцрохгүйн тулд яаран бууж, тракторынхоо арын анжсыг салгаад эргэтэл улаан дээлтэй өвгөн “Сайн байна уу” гээд зогсож байжээ.

Тухайн үед юу ч бодолгүй Лхагважав,
- Сайн, та сайн уу гэж гар барьчихаад трактор руугаа гүйгээд орчихож. Тэгээд хартал нөгөө өвгөн нь алга болчихсон байж. Гэнэт чөтгөр гэж ухаарсан Лхагважав ум хумгүй гэрийн зүг, нөгөө хоёрынхоо араас довтолгож гарсан байна. Ямар хурдтай явсаныг бүү мэд. Хоромхон зуур урдаа явсан хоёр трактороо гүйцэж түрүүлэн ардаа ханьтай болсондоо жаахан дотор нь уужирч овоо наадах цаадахыг харахтай болсон аж. Лхагважав бригад руугаа очиход арав гаруй км зайтай явж байсан байна. Ийн явж байхдаа тамхи татах санаатай хажуу суудал руугаа хартал тохойн чинээ биетэй улаан дээл өмссөн хүн сууж байжээ. Айсан хүн ямар болох нь ойлгомжтой.

Шоконд орсон Лхагважав тракторынхоо хурдан араанд залгаад жийж гарчээ. Тэгтэл өнөөх улаан дээлтэй чөтгөр нь дуугардаг хүүхэлдэйний хэмжээтэй болчихсон тракторынх нь хоншоор дээр суугаад инээж явжээ. Тэгээд л Лхагважав ухаан алдсан байна. Тэр битгий хэл манаачийнхыгаа трактороор шүргэж яажийл-гаад цааш явж өөрсдийнхөө байрладаг байрыг шүргэж унагаад зогсчээ. Хүмүүс ч бөөн хөдөлгөөнд орсон байна. Лхагважав тракторынхоо кабинаас юмнаас зугтсан юм шиг бууж “Миний кабинд чөтгөр бий” гээд л орилоод байсан аж. Маргааш нь эмнэлэгт очсон ч засал авалгүй хот руу ирж, Шар хадны сэтгэцийн эмнэлэгийн орон тооны өвчтөн болж хувирсан байна. Тэр үед чөтгөр гэж ярьбал бараг шоронд орох үе байсан болохоор хүмүүс барагтай бол ярихгүй. Дараа нь Баянхангай суманд шилжиж очоод байсан Түвшинжаргал гэдэг тракторын жолооч хот руу нөөцөд өвс татаж байсан байна. Тэрбээр хот руу явж байгаад уг чөтгөртэй пойлны харалдаа очоод трактор нь эвдэрчихсэн гэнэ. Яасныг бүү мэд. Шинэхэн жолооч байсан болохоор дэмий жаал ухсан болж байгаад больж өглөө болгохоор шийдэн тракторынхоо дотор хэвтэх ор маягийн юм засаад хажуулж байтал хэн нэгэн хаал-гыг нь тогших шиг болжээ. Өндийгөөд сарны гэрэлд харвал улаан дээлтэй хүн цааш алхаж явсан байна.

Түвшинжаргал хаалгаа онгойлгон “Өвөө нааш ир. Юм асууя” гэж дуудсан боловч тэр чигээрээ цааш яваад алга болчихсон байна. Хүн муутай амьтан бэ гэж дотроо үглэн тамхи ороон татаж хэвттэл тамхиных нь гэрэлд хэн нэгэн харагдах шиг болжээ. Өндийгөөд харвал бас л улаан дээлтэй хөгшин тракторынх нь хамар дээр сууж байсан байна. Түвшинжаргал чөтгөр гэж ер мэддэггүй нэгэн байж. Юмыг яаж мэдэх вэ гэж бодоод тракторынхоо кабины салхивчийг онгойлгон “Хөөе, өвгөн гуай. Трактор битгий эвдлээд хаячих. Наадах чинь улсын өмч” гээд хашгиртал өнөөх хөгшин гэнэт алга болчихож. Түвшинжаргал жаал гайхаад л өнгөрч. Энэ мэтчилэн шөнөжин нэг улаан дээлтэй хөгшинтэй муур, хулгана болох нь холгүй юм болж хоносон байна. Өглөө ашгүй хэдэн трактор айсуй гэнэ. Арын хаалгын жолооч байсан болохоос биш трактор нь бараг зүгээр байсан аж. Түвшинжаргал ч тэдэнтэй танилцан хэдэн үг сольсон байна. Тэдний ахмад нь бололтой нэг эр Түвшинжаргалаас ийн асуужээ,
- Чи энд хонож. Чамтай ямар нэг юм таараагүй юм уу гэж.

Түвшинжаргал,
- Юу таарах вэ? Харин нэг улаан дээлтэй хөгшин шөнөжин унтуулсангүй. Тийм ажилгүй амьтан юм уу? Эсвэл танай энд мэдрэл муутай хүн байдаг юм уу гэж сөргүүлж асуужээ. Хариуд нь “Аль аль нь биш. Тэр өвгөн чинь чөтгөр байгаа юм. Чи яасан айдаггүй хүн бэ” гэжээ. Түвшинжаргалыг яагаа ч үгүйг бодоход айдаггүй хүнийг яаж ч чаддаггүй эд байх нь гэж ярилцаад түүнээс хойш хоорондоо ярилцан шөнө ч хамаагүй газар хагалах болсон байна. Бас нэг удаа Говь-Алтай аймгийн тууварчин уг газар буудаллаж хоножээ. Аав, хүү, бас нэг хүн явсан байна. Өглөө тууврын ахлагч босч хонио нэг тойрчихоод цайгаа чанаж. Туслах нь хүүтэй нь хамт унтаж л байсан гэнэ. Цай болмогц тэр хоёрыг дуудтал хүү нь босоод ирж. Цаадах нь унтаад л байж гэнэ. Тэгэхээр нь очоод таттал нэг л биш. Бие нь чичрээд, дуугарч чадахгүй болчихсон байж. Тэр дор нь эмнэлэгт хүргэж өгсөн байна.

Хүүгээ малтайгаа орхиод туслахаа авч явсан хөгшин эмнэлгийн үүд сахиж суутал цаадахынх нь бие овоо сайжраад ирж. Юу болсныг асуухад,
- Тэнд чөтгөртэй юм билээ. Одоохон тэндээс нүү. Би араас чинь гүйцээд очиж чадна гэсэн байна. Тэд хурдан өнөөх газраас холдож бууриа сэлгээд ирж туслахыгаа авч явсан байна. Одоо ч гэсэн улаан дээлтэй хөгшин амьтан хүнийг айлгасаар л байдаг гэнэ. Амь бөхтэй чөтгөр хэр их байдаг юм бол доо.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Цаазын ялыг сэргээх нь зөв үү?
  • Зөв
  • Буруу
  • Насаар нь хорих хэрэгтэй
  • Мэдэхгүй