Гурван асуулт (Өгүүллэг)
2017 оны 9 сарын 16

Хэрэв би аливаа зүйлийг хийж эхлүүлэх тохиромжтой, зөв цаг хугацааг мэдэрдэг, яриаг нь сонсвол зохилтой хүмүүс болон зайлсхийвэл зохих огт хэрэггүй нөхдийг түвэггүй таньж мэддэгсэн бол, хамгийн гол нь өөрийн хийх ёстой хамгийн чухал зүйл юу болохыг гадарладагсан бол юу ч хийсэн үргэлж амжилтад хүрэх юм байна даа гэж Хаантан нэг өдөр боджээ. Ийнхүү тэр бодсон бодлоо улс орон даяар зарлан, аливаа үйлдэл хийх хамгийн тохиромжтой зөв хугацаа, хамгийн чухал хүмүүс болон хийх ёстой хамгийн чухал үйл хэрэг юу болохыг өөрт нь хэлж өгсөн хүнд маш өндөр шагнал өгөхөө амлаж гэнэ. Энэ зарыг сонссон хүмүүс Хааны ордны зүг цувсаар байлаа. Гэхдээ хүн бүр Хааны асуултад өөр өөр хариулт өгч байв.

Эхний асуултад зарим нь “Хийх гэж буй бүхий л ажил, үйлдлээ жил, сар, хоног, хугацаагаар нь урьдчилан нарийн төлөвлөж, төлөвлөгөөгөө ягштал баримтлан, түүнээс гажихгүй амьдрах хэрэгтэй. Ингэж байж л бүх зүйл зөв цаг хугацаандаа хийгдэх боломжтой” гэж хариулсан бол зарим нь "Цаг нь болоогүй байхад аливаа үйлдлийг хийвэл зохих зөв цаг хугацааг урьдчилан тодорхойлох боломжгүй бөгөөд төлөвлөлтөд дэмий цаг үрж байснаас амьдралынхаа тухайн мөчид болж байгаа зүйлд анхаарал тавин хамгийн чухлыг нь хийх хэрэгтэй” гэлцэв. Хэсэг хүмүүс “Бүх зүйлд анхаарал тавьж чаддаг Хаан байсан ч ганц хүн дангаараа бүх үйлдлийн зөв, тохиромжтой цаг хугацааг шийдэж чадахгүй. Иймд Хаанд бүх үйлдлийн хийвэл зохих хугацааг хэлж өгдөг ухаалаг мэргэн хүмүүсийн Зөвлөл хэрэгтэй” гэж хариулахад, үлдсэн хүмүүс “Зөвлөлд танилцуулахыг хүлээх боломжгүй яаралтай шийдвэрлэх шаардлагатай асуудлууд байдаг шүү дээ. Тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд тухайн асуудлыг гарахаас нь өмнө мэдсэн байх хэрэгтэй.

Зөвхөн шидтэн л үүнийг мэдэх боломжтой. Иймд Хаан үйлдэл бүрээ зөв, тохирсон хугацаанд нь хийхийн тулд шидтэнтэй зөвлөлддөг байх ёстой” гэлцжээ. Хоёр дахь асуултын хариулт ч мөн харилцан адилгүй байлаа. Зарим хүмүүсийн бодлоор Хаанд хамгийн хэрэгтэй хүмүүс нь түүний зөвлөхүүд байсан бол өөр нэг хэсэг хүмүүсийн хувьд шашны удирдагч, эмч, тэр ч байтугай дайчид Хаанд хамгийн хэрэгтэй хүмүүсээр тодорхойлогдов. “Хамгийн чухал үйл хэрэг юу вэ?” гэсэн Хааны гурав дахь асуултад шинжлэх ухаан, дайн байлдааны эрдэм чадал, шашны зан үйл гэх мэтчилэн мөн л харилцан адилгүй хариултыг өгцгөөжээ. Бүх хариулт хоорондоо зөрчилдөж байсан тул Хааны санаанд нэг ч санал таалагдаагүй бөгөөд хэнд ч шагнал өгсөнгүй гэнэ шүү. Тэрбээр өөрийн асуултуудад зөв хариу олохыг тун ихээр хүссэн тул олон түмэнд мэргэн ухаанаараа танигдаж алдаршсан нэгэн даяанчтай зөвлөлдөхөөр шийджээ. Мэргэн даяанч ой модонд амьдарч, тэндээсээ хэзээ ч гаралгүй, зөвхөн ард иргэдийг л хүлээн авч уулздаг байв.

Тиймээс Хаан энгийн ардын хувцас өмсөөд, даяанчийн оромжид хүрэхийн өмнө мориноосоо бууж, хамгаалагчдаа орхиод цааш ганцаар явжээ. Хааныг очиход даяанч урцныхаа өмнө нэгэн нүх ухаж байв гэнэ. Хааныг хараад тэрбээр мэнд мэдсэн хэдий ч нүхээ үргэлжлүүлэн ухсаар л байлаа. Тамир тэнхээ муу, сульдаж доройтсон даяанч хүрзээ газарт шигтгэн шороо эргүүлэх бүртээ гүнзгий амьсгаа авч байв. Хаан даяанчид хандан "Мэргэн даяанч минь, таниас би гурван асуулт асуухаар ирлээ. Би зөв зүйлийг хэрхэн зөв цагт нь хийж сурах вэ? Бусдаас илүү анхаарал тавин үгийг нь сонсох ёстой надад хэрэгтэй хүмүүс хэн бэ? Миний хамгийн түрүүнд анхаарвал зохих хамгийн чухал үйл хэрэг юу вэ?" хэмээв. Даяанч Хааныг сонссон хэдий ч хариу өгсөнгүй. Гар дээрээ нэг нулимж аваад, үргэлжлүүлэн газраа ухав. Хаан тэсэлгүй "Та ядарсан байна. Хүрзээ надад өгчих. Би танд тусалъя" гэхэд даяанч талархал илэрхийлээд хүрзээ Хаанд өгөн газар суужээ. Хаан хоёр ч нүх ухаж дуусгаад нөгөө асуултуудаа дахин асуув. Даяанч бас л хариу хэлсэнгүй.

Харин хүрз рүүгээ гараа сунган “Одоо та амар. Би ухъя” гэжээ. Хаан хүрзийг өгөхөөс татгалзаж, үргэлжлүүлэн ухав. Нэг цаг өнгөрчээ. Дахин нэг цаг өнгөрлөө. Нар доошлон моддын араар орчихов. Эцэст нь Хаан хүрзээ газар хатган "Мэргэн даяанч таниас би хариулт авахаар ирсэн. Хэрэв та миний асуултад хариу өгч чадахгүй бол түүнийгээ хэл. Би харья” гэтэл даяанч “Хүн ирж явна. Хэн болохыг нь очиж харцгаая” гээд модноос гүйн гарч ирж буй сахалтай нөхрийн зүг заажээ. Сахалтай нөхөр гэдсээ гараараа дарсан байх бөгөөд хурууных нь салаагаар цус урсаж байх аж. Тэрбээр Хааны дэргэд гүйж ирээд муужирч унан гаслантайгаар гангинав. Хаан даяанчийн хамт түүний хувцсыг яртал мань хүн маш хүндээр шархадсан байсан тул Хаан чадлынхаа хэрээр шархыг цэвэрлэн өөрийн гарын алчуур болон даяанчид байсан алчуураар шархыг боосон ч цус тогтохгүй гоожсоор л байлаа.

Хаан бүлээн цус нэвчсэн боолтыг дахин дахин угааж цэвэрлэн уйгагүй сольсоор эцэст нь нэг юм тогтоож авав. Муужирч унасан эрийн ухаан сэргэж, уух юм хүсэхэд Хаан түүнд цэнгэг ус авчирч өгөв. Нар нэгэнт жаргаж, оройн сэрүүн орсон тул Хаан даяанчийн хамт нөгөө эрийг дамжлан урцанд оруулж хэвтүүлжээ. Хаан даяанчийнд алхаж ирсэний дээр ирээд багагүй ажил хийсэндээ ядран нүдээ анин чимээгүйхэн хэвтэх эрийн орны ирмэг дээр өөрийн эрхгүй гүн нойронд автсан аж. Зуны богино шөнө өнгөрч, өглөө сэрэхдээ Хаан хаана байгаагаа, хажууд нь хэвтэх өөрийг нь нэвт ширтэж буй сахалтай үл таних эр хэн болохыг санахыг хичээлээ. Хаан сэрээд өөрийг нь гөлөрч буйг мэдсэн сахалтай эр сульданги дуугаар “Намайг өршөөж болгооно уу” гэхэд Хаан “Би таныг танихгүй. Танд надаас өршөөл эрэх хэрэг байхгүй байлтай” хэмээн гайхсан байдалтай хэлэхэд нөгөө эр “Та намайг танихгүй ч би таныг танина. Би бол таниас цаазлуулсан ахынхаа өшөөг авахаар андгай тангараг өргөсөн өстөн дайсан тань билээ. Та миний ахыг цаазалж, эд хөрөнгийг нь хурааж авсан. Би таныг даяанчийнх руу ганцаар явсныг олж мэдээд буцах замд тань хөнөөхөөр шийдсэн боловч та тэр үдэд буцаагүй.

Иймд би отож байсан нуувчнаасаа гараад таныг хайж явах замдаа хамгаалагчидтай тань таарч, тулалдаад шарх олсон. Тэд намайг таньсан тул над руу дайрсан юм. Хэдийгээр тэднээс оргон зайлж чадсан ч хэрэв та миний шархыг цэвэрлэж, боож өгөөгүй бол цус алдан амь насаа алдах байлаа. Би таныг алахыг хүссэн. Тэгсэн та миний амийг аварлаа. Одоо таныг хүсвэл, хэрэв би эндээс эсэн мэнд гарвал таны хамгийн итгэмжит боол тань байж, үеийн үед танд итгэлтэйгээр зүтгэн амьдрахыг үр хүүхдүүддээ ч мөн сурган хүмүүжүүлье. Намайг өршөөн хэлтрүүлнэ үү” хэмээн хариулав. Хаан өстөнтэйгээ ийм амархан учраа олоод зогсохгүй өөрийн талын хүн болгож авсандаа тун ихээр баярлаж, түүнийг уучилсан төдийгүй өөрийн албатуудыг эмчийн хамтаар явуулж, түүнийг харж хандуулан ахаас нь хураасан эд хөрөнгийг буцаан өгөхөө амлажээ. Шархтай эрийг орхин Хаан тагт руу гарч даяанчийг хайлаа. Тэрбээр асуултуудынхаа хариуг явахаасаа өмнө дахин нэг гуйгаад үзье гэж шийдсэн байж. Даяанч гадаа өвдөглөж суугаад өмнөх өдөр ухсан нүхнүүддээ үр суулгаж байв.

Хаан түүнд дөхөж очоод "Мэргэн даяанч минь. Миний асуултуудад хариулт өгөөч хэмээн сүүлийн удаа хичээнгүйлэн гуйя" гэхэд даяанч савхан хөл дээрээ суусан хэвээр "Та хариултаа хэдийнээ авсан!" хэмээн өөрийнх нь өмнө зогсоо Хааны зүг харжээ. Хаан ихэд гайхан "Хариултаа авсан гэнэ ээ? Юу гэсэн үг вэ?" гэж лавлан асуухад даяанч ийн хариулав "Та ойлгохгүй байна гэж үү? Хэрэв та миний сул дорой байдлыг ажиглан өрөвч сэтгэл гаргалгүй өөрийн зам мөрийг хөөн эдгээр нүхийг ухаж өгч надад туслаагүйсэн бол тэр сахалтай эр тань руу дайрч довтлон, та надтай хамт үлдээгүйдээ харамсах байсан. Тийм учраас хамгийн чухал цаг хугацаа бол та эдгээр нүхийг ухаж байсан тэр цаг мөч, хамгийн чухал хүн бол би, хамгийн чухал үйл хэрэг тань болвоос таны надад сайн хандах байсан тэрхүү үйлдэл болж таарах нь.

Дараа нь нөгөө эрийг бидний зүг гүйн ирэх үед хамгийн чухал цаг хугацаа бол таны түүнд тусламж үзүүлсэн цаг мөч. Учир нь, та түүний шархыг цэвэрлэж боогоогүй бол тэр таньтай учир зүйгээ ололцохгүй амиа алдах байсан. Иймд тэр бол хамгийн чухал хүн бөгөөд таны түүний төлөө хийсэн бүхэн тань хамгийн чухал үйл хэрэг байсан. Тэгэхээр та нэг зүйлийг л санаж яв. Хамгийн чухал нэг л цаг мөч байдаг. Одоо! Энэ бол хамгийн чухал цаг мөч. Учир нь, зөвхөн энэ цаг мөчид л бидэнд хүч чадал, эрх мэдэл байдаг юм. Хамгийн хэрэгцээтэй, чухал хүн бол яг тухайн цаг мөчид тантай хамт байгаа тэр л хүн. Тэр хүн хэзээ нэгэн цагт өөр хэн нэгэнтэй ямар ч үйл хэрэг хийж болзошгүйг хэн ч мэдэх боломжгүй. Эцэст нь хамгийн чухал үйл хэрэг бол тухайн цаг мөчид хамт байгаа хүндээ сайн сайхан үйл хэрэг хийж өгөх явдал. Учир нь, зөвхөн тийм л зорилгыг биелүүлэхийн тулд хүн энэ амьдралд төрдөг юм даа!" гэсэн гэдэг.
Лев Толстой Эх сурвалж www.wikimon.mn
Орчуулсан Э.Энхтуул
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Төрийн алба хаагчдад 300 мянган төгрөг өгөхийг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна.
  • Дэмжихгүй байна.