Ялгуусан хайрын дууль (Өгүүллэг) - 1
2017 оны 9 сарын 23
/Гюстав Флоберын дурсгалд зориулав/
“Төөрөлдөж, бас мөрөөдөж зүрхэл!” Шиллер
Италийн эртний нэгэн гар бичмэлээс миний уншиж мэдсэн зүйл энд байна.

1
XVI зууны дундуур Феррара (энэ хот урлаг, яруу найргийг ивээгч агуу гүнтэнгүүдийнхээ засаглал дор цэцэглэн хөгжиж байв)-д Фабий, Муций гэдэг хоёр залуу амьдардаг байлаа. Тэд насаар чацуу, ойрын хамаатнууд бөгөөд хэзээ ч салж хагацаж байсангүй. Тэднийг хүүхэд ахуй наснаас нь л зүрх сэтгэлийн нөхөрлөл холбож байсан юм. Хувь заяаны адил төстэй байдал нь энэхүү холбоог бэхжүүлж байв. Хоёулаа эртний нэгэн овогт харьяалагддаг бөгөөд баян чинээлэг, ганц бие, эрх чөлөөтэй... Хоёулангийнх нь авьяас, сонирхдог зүйлс ч төстэй. Муций хөгжмөөр, харин Фабий уран зургаар хичээллэнэ. Феррара даяараа тэднийг бахархан шагшдаг байлаа. Тэд өөр өөр төрхтэй ч залуу насны гоо үзэсгэлэн, бие бялдраараа бусдыг алмайруулдаг байв. Фабий нь илүү нуруулаг, цайвар царай, шаргал үстэй, нүд нь гүн цэнхэр. Харин Муций бараан царай, хар үстэй, хонин бор нүд нь Фабийгийнх шиг хөгжилтэй, гялалзсан биш уруул дээр нь эелдэг инээмсэглэл ч тодрохгүй. Өтгөн хөмсөг зовхин дээгүүр нь бууж ирсэн харагдана. Фабийгийн алтлаг хөмсөг тэгшхэн духан дээр нь дугуйран улам үзэсгэлэнтэй болгожээ. Муций ярихдаа цог золбоо багатай ч хоёулаа бүсгүйчүүдийн сэтгэлийг татдаг байлаа. Учир нь, тэд эр хүний найрсаг байдал, өгөөмөр зангаараа зүгээр ч нэг үлгэр жишээ байгаагүй юм.

Тэдэнтэй нэгэн цагт Феррарад Валерия гэдэг бүсгүй амьдардаг байв. Хотын гоо бүсгүйчүүдийн нэг тэрбээр олны нүдэнд тун цөөн өртөнө. Тэр зожиг нэгэн агаад хаа нэгтээ сүмд очиж, томоохон баяраар гадуур зугаалж харагддаг байлаа. Тэрбээр язгууртан угсаатай ч чинээлэг бус бэлэвсэн ээжтэйгээ хамт амьдарна. Түүнд Валериягаас өөр хүүхэд байсангүй. Уулзаж, учирсан хэн бүхэнд Валерия өөрийн эрхгүй гайхшрал, мөн тийм хэмжээний ялдам хүндлэлийг мэдрүүлдэг байлаа. Тэрбээр өөрийн энэхүү хүчирхэг агаад сайхан бүхнийг ухамсарладаггүй мэт даруухан нэгэн аж. Үнэндээ тэрбээр бусдын нүдэнд доогуур харцтай, цонхигор, бүрэг ичимхий хийгээд айдастай мэт харагддаг байв. Хааяа нэг үл ялиг инээмсэглэл тодруулж, хэнд ч үл анзаарагдам аядуу хоолойгоор хүүрнэн, чимээгүйхэн алхална. Харин тэрбээр хотын бүх хүн нойрноосоо сэрж амжаагүй байхад цоожтой өрөөндөө пийпааны аянд уянгалаг сайхан хоолойгоор эртний дуунуудыг дуулах дуртай байлаа.

Валерия цонхигор царайтай хэдий ч цэцэг шиг эрүүл саруулаар урган төлжиж байв. Хөгшчүүл түүнийг хараад “Дэлбээндээ хучаастай байгаа онгон агаад ариухан энэ цэцэг нэгэн залууд цоморлигоо нээхэд тэр ямар их аз жаргалтай байх бол оо” хэмээн дуу алдацгаана.

2
Фабий, Муций нар Валерияг олон хүн цугласан баяр дээр анх олж харсан юм. Тэрхүү баярын цэнгүүнийг Лукриция Боржиягийн хүү Феррарагийн гүнтэн Эркола, ахайтан Францын хаан Людовик XII-ын охины урилгаар Парисаас ирсэн сурвалжит ихэс дээдсийн хүндэтгэлд зориулан зохион байгуулсан аж. Валерия ээжийнхээ хамт хотын хүндтэй хатагтай нарт зориулан Феррарагийн төв талбай дээр Палладийн зургаар барьж босгосон тансаг индэрийн дунд сууж байв. Фабий, Муций хоёул тэр өдөр түүнд сэтгэл алдран дурлацгаажээ. Тэд бие биенээсээ юуг ч нуудаггүй байсан тул удалгүй нөхрийнхээ зүрх сэтгэлд юу тохиолдсоныг аль аль нь мэдэв. Хоёул Валерияд ойртон дотносохыг хичээх бөгөөд хэрвээ тэрбээр хэн нэгнийг нь таалан сонговоос нөгөө нь түүний шийдвэрийг үг дуугүй дагана хэмээн тохирцгоов. Хэдэн долоо хоногийн дараа тэд сайн нэр алдрынхаа ачаар халдахад бэрх бэлэвсэн эхнэрийн гэрт нэвтэрч чадсан юм.

Түүгээр ч барахгүй тэдэнд гэрээр нь зочилж байхыг зөвшөөрчээ. Түүнээс хойш тэд бараг өдөр болгон шахуу Валериятай уулзаж, ярилцдаг болов. Залуусын зүрхэнд ассан гал өдрөөс өдөрт хүчтэйгээр дүрэлзсээр. Валерия тэдний хэн нэгнийг илүүд үзэж сонгоогүй ч түүнд тэд тааламжтай сэтгэгдэл төрүүлж байсан юм. Тэр Муцийтай хөгжмөөр хичээллэдэг байсан бол Фабийтай ярилцахад илүү амар чөлөөтэй байдаг байлаа.

Эцэст нь тэд өөрсдийн хувь тавилангаа мэдэхээр шийдэж, Валерияд хэнтэй гэрлэхэд бэлэн байгаагаа хэлж ойлгуулахыг хүссэн захидал илгээв. Валерия захидлыг ээждээ өгч түүний сонголтыг дагахад бэлэн байгаагаа хэлжээ. Хүндлэл хүлээсэн бэлэвсэн эхнэр хайртай үрээсээ хагацах тухай бодол тээхүйд жаахан нулимс унагав. Гэхдээ сүйт залууст татгалзах шалтгаан байсангүй. Тэдний алиныг нь ч охинтойгоо гэрлэхэд татгалзах зүйлгүй гэж бодож байвч Фабийг сонгожээ. Ийнхүү Фабий өөрийнхөө аз жаргалыг олж, харин Муций хэлсэн үгэндээ эзэн болох л үлдэв.

Гэвч тэрбээр өөрийн найз бөгөөд өрсөлдөгчийнхөө ялалтын гэрч нь байж тэвчсэнгүй. Дариухан шиг өмч хөрөнгөө зараад Дорно зүг аялалаар явж одлоо. Фабийтай салах ёс гүйцэтгэхдээ түүний гал халуун дурлалын сүүлчийн ул мөр алга болохыг мэдрэхээс нааш эргэж ирэхгүй гэдгээ хэлэв. Фабийд андаасаа хагацах нь хүнд байлаа… Гэвч ойртон ирэх халгим жаргалын хүлээлт бусад бүх мэдрэмжийг нь залгиж, тэрбээр бүтэлтэй хайрын бүхий л сэтгэл хөдлөлд автжээ.

Удалгүй тэр Валериятай гэрлэв. Тэр үед л өөрийн эзэмшилд орсон эрдэнэсийн бүхий л үнэ цэнийг мэдэрчээ. Фабийд хотоос холгүй орших цэцэрлэгээр хүрээлэгдсэн сайхан сэрүүн лаврин байх бөгөөд тэнд эхнэр, хадам ээжийн хамт амьдрах болов. Тэдний хувьд гэрэлтэй сайхан мөчүүд үргэлжилж байлаа. Валериягийн бүхий л төгс төгөлдөр чанарууд шингэсэн дур булаам ертөнцөд хосуудын амьдрал өрнөж байв. Фабий мундаг уран зураач болжээ. Хэдийнэ сонирхогчийн биш, мастерын хэмжээнд хүрсэн байлаа. Валериягийн эх жаргалтай хосыг харан баясаж, тэнгэр бурхандаа талархана. Дөрвөн жил зүүд мэт анзаарагдалгүй хурдан өнгөрөв. Залуу хосод нэг л зүйл дутагдаж байлаа. Тэдэнд хүүхэд заяасангүй… Гэхдээ тэд итгэл найдвараа алдсангүй. Дөрөв дэх жилийн төгсгөлд асар их гай зовлон тохиож, Валериягийн эх таалал төгсчээ.

Валерия гэнэтийн энэ уй гашууд дасаж өгөхгүй л байлаа. Гэвч дахин нэг жил өнгөрч, амьдрал өөрийн хуулиар урьдын гольдрилоороо урсав. Зуны нэгэн сайхан орой Феррарад гэнэт Муций буцаж ирэх нь тэр ээ.
3
Түүнийг явсанаас хойш бүхэл бүтэн таван жил хэн ч түүний талаар юу ч дуулаагүй бөгөөд яг л газрын хөрснөөс арилсан мэт нам гүм байжээ. Фабий Феррарагийн нэгэн гудамжинд түүнтэй уулзахдаа айх, баярлах зэрэгцэн золтой л хашгирчихсангүй. Тэр даруйдаа түүнийг лавирандаа урьж, цэцэрлэг доторх зай талбай томтой нэгэн байранд тухлахыг санал болгов. Муций дуртайяа зөвшөөрч, тэр өдөртөө л өөрийн зарц болох малай эртэй цуг нүүж иржээ. Хэлээ огтлуулсны улмаас ярьж чадахаа байсан тэр эр цовоо сэргэлэн нэгэн болох нь харцнаас нь илэрхий аж. Муций удаан үргэлжилсэн аяллынхаа явцад цуглуулсан янз бүрийн үнэт эдлэлээр дүүргэсэн хэдэн арван авдрыг авчирсан байлаа. Валерия ч Муцийг буцаж ирсэнд баярлаж байв. Муций түүнтэй тайван хэдий ч нөхөрсгөөр хөгжилтэй мэндчиллээ. Бүхий л талаараа тэрбээр Фабийд өгсөн амлалтандаа хүрчээ гэж харагдахаар байлаа. Өдрийн турш тэрбээр байрандаа төвхнөж амжив. Хивс, торгон бөс бараа, хилэн хийгээд хоргой хувцас, зэр зэвсэг, аяга тагш, сав суулга, паалангаар чимэглэсэн ваар сав, сувд ба номин шигтгэсэн алт, мөнгөн эдлэл, хув ба зааны ясаар сийлж урласан хайрцаг сав, талсттай лонх, эхүүн амттан, арц хүж, зэрлэг амьтны арьс шир, үзэгдээгүй шувууны өд сөд зэрэг бусад олон ховор нандин зүйлсээ малай эрийн тусламжтай гаргаж тавилаа.

Тэднийг яг юунд ашигладаг нь нууцлаг бөгөөд ойлгомжгүй байв. Эдгээр үнэт зүйлсийн дунд Персийн хаанаас түүнд үзүүлсэн агуу бөгөөд нууцлаг тусын төлөө Муцийд өгсөн тансаг сувдан сондор байлаа. Тэр Валериягаас сондрыг өөрийн гараар хүзүүнд нь зүүж өгөх зөвшөөрөл хүсэв. Валерияд сондор хүнд бөгөөд ямар нэгэн хачин дулааныг ялгаруулах мэт санагдлаа. Тэр ингэж арьсанд наалдчихав. Оройн хоолны дараа лаврингийн саравчинд хулсан улаан цэгцүүхэй болон лаврын модны сүүдэрт суугаад Муций замын хөгжилтэй явдлаа ярьж гарлаа. Тэр үзэж харсан алс холын орнууд, үүлсийн цаадах уулс, усгүй элсэн цөл, далай тэнгис шиг гол мөрний тухай, аварга том байшин барилга, сүмийн тухай, олон мянган жилийн настай моддын тухай, солонгын өнгөтэй цэцэгс болон шувуудын тухай ярьж, очиж үзсэн хот суурин, ард түмнийг нэрлэж байлаа… Зөвхөн нэрээс нь л гэхэд үлгэр домгийн мэт санагдаж байв. Дорнын бүхий л газраар Муцийн мөр гарчээ. Тэр морьдыг амьд зүйлсийн дундаас хамгийн буянтай бөгөөд сайханд тооцдог Перс, Арабаар дайран өнгөрч, хүний төрлийг сүрлэг ургамалтай адилтгадаг Энэтхэгийн хамгийн гүнд нь нэвтэрч, Далай лам гэж нэрлэгддэг амьд бурхан зураасан нүдтэй, үг дуугардаггүй хүний дүрээр амьдран суудаг Хятад, Түвдийн хилд хүрсэн ажээ. Түүний яриа гайхалтай аж. Фабий, Валерия нар түүний ярианд сэтгэл татагдан сонслоо. Үнэндээ Муцийн нүүр царайны өнгө төрх бага зэрэг өөрчлөгдсөн байв. Зөвхөн хүүхэд ахуйн бор царай нь нарны илүү хурц туяанд харлаж түлэгдэн, нүд нь урьдынхаасаа улам их хүнхгэр болсон байлаа.

Гэхдээ л нүүр царайны илэрхийлэл нь өөр болжээ. Төвлөрсөн, чухал царайд нь ойд барын архираа сонсогдсон шөнө, эсвэл өдөр элсэн цөлийн зам дээр зэрлэг балмад этгээдүүд аялагчдыг тосож хүний амины өргөл шаардсан төмөр бурханд зориулан тэднийг боомилдог байсан аюулын талаар дурсахдаа ч өөрчлөлт гарахгүй байв. Муцийн дуу хоолой илүү намсаж, аядуу болсон ажээ. Гарын болоод бүх биенийх нь хөдөлгөөн итали овгийн хүнд байдаг хэт нүүрэмгий чанараа алдсан байв. Өөрийн зарц болох долигонуур агаад шаламгай малай эрийн тусламжтайгаар энэтхэг бярманы зааж өгсөн хэд хэдэн илбийг эздэд үзүүллээ. Жишээ нь, өөрийгөө хөшигний ард нууж байгаад гэнэт агаарт хөлөө нугалан цомцойн сууж, гарынхаа хурууны үзүүрээр эгц тавьсан хулсан таягийг тулсан байдалтайгаар гарч ирэв. Энэ нь Фабийг багагүй гайхшруулж, Валерияг алмайруулж орхилоо… “Тэр домч биш л байлтай..?” хэмээн түүнд бодогджээ. Тэр жижигхэн лимбийг үлээж, тагтай сагснаас тэжээвэр могойг дуудахаар болоход хурц хурц өнгөтэй бөс барааны дороос бараан өнгөтэй могой хавтгай толгой хатгуур хэлээ гозолзуулан гарч ирэхэд Валерия айдаст автан Муцийгээс эдгээр үзэшгүй муухай, зэвүүцмээр амьтдаа хурдхан шиг далд хийхийг хүсэв. Оройн хоолон дээр Муций найз нараа урт хүзүүтэй бөөрөнхий лонхтой, онцгой үнэртэй хийгээд өтгөн, ногоон туяатай алтлаг өнгийн шираз дарсаар дайлжээ. Хаш чулуун бяцхан тагшинд тэрбээр оньсого мэт гялалзаж байлаа. Амтын хувьд европ дарстай адилгүй байв. Маш чихэрлэг бөгөөд дарвигнасан амттай түүнийг том биш балгаж удаан уухад бүх хүнд аятайхан зүүрмэглэх мэдрэмжийг төрүүлэв. Муций Фабий, Валерия нарт тагшаар нэг нэг уулгаж, өөрөө ч мөн уулаа.

Валериягийн тагшин дээр тэр тонгойж байгаад хуруугаараа цалгиулан ямар нэгэн юм шивэгнэв. Валерия үүнийг анзаарчээ. Ер нь л Муций хүлээн авалтан дээр бүхий л гаргаж буй зан авираараа ямар нэгэн харийн бөгөөд урьд хожид үзэгдэж байгаагүй зүйлийг харуулж байсан тул “Энэтхэгт тэр ямар нэгэн шинэ шашинд орчихов уу, эсвэл тэнд ийм ёс заншил байдаг юм болов уу?” хэмээн Валерия бодсон аж. Дараа нь хэсэг дуугүй сууснаа тэрбээр аялах хугацаандаа хөгжмөөр үргэлжлүүлэн хичээллэж байсан эсэхийг нь асуужээ. Хариуд нь Муций малай эрд түүний энэтхэг хийлийг авчрахыг тушаав. Тэр нь урьдныхтай нь төстэй бөгөөд дөрвөн утасны оронд гурван утастай, дээд хэсгийг хөх цэнхэр өнгөтэй могойн арьсаар татаж бүрсэн, нарийхан хулсан нум нь хагас дугуй хэлбэртэй байх агаад төгсгөлд нь шовх үзүүртэй алмааз эрдэнэ гялалзаж байлаа.

Муций эхлээд хэд хэдэн гунигтай буюу түүний хэлснээр эртний бөгөөд бүр итали хүний чихэнд зэрлэг сонсогдох ардын дуунуудыг тоглов. Төмөр утаснуудын дуун гунигтай бөгөөд аядуу байлаа. Харин Муций сүүлчийн дууллаа эхлэхэд энэхүү дуу авиа гэнэт чангарч, чанга хийгээд хүчтэй чичэргээ гаргав. Сэтгэл оргилуулсан тэр аялгуу түгээн дамжуулж буй нумын дороос урсан гарч, хийлийг арьсаараа бүрхсэн тэр могой шиг тахиралдан урсаж байлаа. Энэ аялгуу тийм галаар дүрэлзэж, тийм ялгуусан баяр хөөрөөр туяаран цацарч байсан тул Фабийн ч, Валериягийн ч сэтгэл тавгүйрхэж, нүднээс нь нулимс гарсан байв… Харин хийлийг шахаж тонгойсон толгойтой, зэвхийсэн царайтай, нийлсэн хөмсөгтэй Муций илүү төвлөрсөн бөгөөд чухал царайтай болсон мэт санагджээ. Нумын төгсгөлд байх алмааз эрдэнэ явдал дунд тэрхүү хачин сайхан дууллын гал цогонд ассан мэт оч цацруулж байлаа. Муций дуусгахдаа мөр, эрүүнийхээ хооронд хийлээ илүүтэй хавчин барьж байсан нумтай гараа хаяжээ. “Энэ юу вэ? Чи бидэнд юу тоглочихов оо?” хэмээн Фабий дуу алдав. Валерия нэг ч үг дуугарсангүй.

Гэхдээ байгаа байдлаараа нөхрийнхөө асуусан асуултыг давтсан мэт байв. Муций хийлээ ширээн дээр тавиад, үсээ хөнгөхөн хаялаад, эелдгээр инээмсэглэн “Энэ үү? Энэ аялгууг … Энэ дууллыг Цейлон арал дээр нэг удаа сонссон юм. Тэндхийн хүмүүс энэ дууг аз жаргалтай сэтгэл хангалуун хайрын дуулал гэдэг юм” хэмээн дуугарав. “Дахин тоглооч” хэмээн шивнэсэн хүн Фабий байлаа. “Үгүй, үүнийг дахиулж болохгүй” гэж Муций хариулав. “Одоо орой болчихож, хатагтай Валерия амрах хэрэгтэй. Би ч гэсэн явлаа… Би ядарчихжээ.” Бүх л өдрийн турш Муций Валериятай эртний найз шиг хүндэтгэлтэй, энгийнээр харьцаж байлаа. Гэвч явахдаа түүний нүүр рүү огтуухан ширтэж, алгыг нь хуруугаараа даран гарыг нь чангаас чанга атгахад бүсгүй золтой л зовхио өргөчихсөнгүй. Тэгэхэд гэнэтхэн улаа бутарсан хацар дээрээ түүний харцыг мэдрэв. Тэр Муцийд юу ч хэлээгүй боловч гараа татаад авчихлаа. Харин түүнийг холдон одоход гарч явсан хаалга руу нь харав. Тэрбээр урьд жилүүдэд түүнээс яаж эмээж байснаа санав. Харин одоо өөртөө эргэлзэж байлаа. Муций өөрийнхөө байр руу явж, хосууд унтлагынхаа өрөө рүү оджээ.

4
Валерия тэр даруй нойрссонгүй. Түүний санаж байгаагаар тэр хачин дарснаас болж, эсвэл Муцийн ярианаас, магадгүй хийлийн тоглолтоос болж цус нь чимээгүйхэн бөгөөд зүдэргээтэй булиглаж, толгой нь хөнгөхөн дүнгэнэж байлаа… Эцэст нь тэрбээр нойрондоо дийлдэж, ер бусын зүүдэнд автжээ.

Намхан хүнхэр таазтай том өрөөнд орж байх шиг харагдав. Ийм өрөөг амьдралдаа тэр хараагүй. Бүх ханыг нь алтан “өвс” бүхий жижигхэн хөх цэнхэр өнгөтэй пааландсан тоосгоор чимэглэсэн байв. Болсон гөлтгөнөөр барьсан сийлбэртэй нарийхан багана нь гантиг таазыг тулжээ. Эдгээр тааз болон багана өөрөө бүдэг гэрэлтэй мэт байв. Бүдэг ягаан гэрэл бүх эд зүйлсийг нэлэнхүйд нь нэгэн хэвээр гийгүүлж, өрөөг тэр чигт нь нэвчсэн байлаа. Толь мэт толигор шалны яг дунд нь дэвссэн нарийхан хивсэн дээр хоргой дэрнүүд тавиастай. Булангуудад нь байрлуулсан айхтар муухай араатан амьтдын дүрстэй өндөр бойпоруудаас утаа үл мэдэг суунаглана. Цонх гэх юм энд алга. Хилэн хөшиг өлгөсөн хаалга нь тэртээ хананы хонхорхойд чимээ аниргүй харлана. Ингээд энэ хөшиг гэнэт аяархан гулсан цаашлахад Муций орж ирлээ. Тэр бөхөлзөж, гараа алдлан халуун дотноор инээмсэглэнэ… Түүний ширүүн гар Валериягийн их биеийг тэвэрч, хатсан уруул нь биеийг нь бүхэлд нь халуу оргиулав… Тэр дэрнүүд дээр өөдөө харан унаж байна…

Айснаасаа болж ёолж, нилээд удаан хүчилсний эцэст Валерия нойрноосоо сэрэв. Хаана байгаагаа, түүнтэй юу тохиолдсоныг ухаарч амжилгүй орон дээрээ өндийн эргэн тойрноо ажлаа… Түүний бүх бие дагжин чичирнэ… Хажууд нь Фабий хэвтэж байх агаад гүн нойронд автжээ. Дугариг, хурц сарны гэрэлд цонх руу харсан түүний царай үхсэн хүнийх мэт зэвхий даасан харагдана. Бүр үхсэн хүний царайнаас ч илүү уйтгартай байлаа. Валерия нөхрөө сэрээв. Түүнийг хармагцаа Фабий “Чамд юу тохиолдов?” гэж дуу алдав. “Би харлаа… Би аймаар зүүд харлаа” гэж тэрбээр дагжин чичирсээр шивнэн хэллээ.

Яг энэ мөчид байрны зүгээс чанга дуу гарав. Фабий, Валерия хоёр Муцийн тоглосон “Сэтгэл хангалуун ялгуусан хайрын дуулал” хэмээн нэрийдсэн мөнөөх аялгуу болохыг мэдлээ. Фабий тээнэгэлзэлгүйгээр Валерия руу харав… Тэр нүдээ аниад нүүрээ буруулжээ. Хоёул амьсгаагаа даран дууг дуустал нь сонсов. Сүүлчийн эгшиг тасрахад сар үүлний цаагуур орж өрөөнд гэнэт харанхуй боллоо… Тэр хоёр үг солилгүйгээр дэрэн дээрээ толгой тавьцгаав. Аль нь ч нөгөөгийнхөө хэзээ нойрссоныг мэдсэнгүй.

5
Маргааш нь Муций өглөөний цайн дээр ирэв. Тэр сэтгэл хангалуун байх агаад Валериятай хөгжилтэйгээр мэндчиллээ. Тэр бахардаж сандран хариу мэндчлээд түүн рүү агшин зуур харлаа. Түүний сэтгэл хангалуун хөгжилтэй царай, сонжиж ширтсэн нүд түүнд айдсыг бий болгов. Муций ярьж эхлэх гэтэл Фабий тасалчихав.
- Шинэ газар чи унтаж чадаагүй юм шиг байна, тийм үү? Чамайг өчигдрийн дууллаа тоглож байхыг чинь эхнэр бид хоёр сонссон.
- Тийм үү? Та нар сонсоо юу? гэж Муций дуугарав. - Би түүнийг яг тоглосон. Гэхдээ өмнө нь унтаж байхдаа гайхалтай зүүд зүүдэлсэн.

Валерия чихээ сэртийлгэв.
- Ямар зүүд? гэж Фабий асуулаа.
- Би дорнын загвараар зассан хүнхэр таазтай том өрөөнд орж байгаа мэт байсан гэж Муций Валериягаас нүдээ салгалгүйгээр өгүүлэв. Сийлсэн баганууд таазыг тулж, хана нь паалантай тоосгоор чимэглэгдсэн агаад цонхгүй, лаагүй байсан хэдий ч яг л бүхэлд нь тунгалаг чулуугаар барьсан мэт ягаан гэрэл өрөөг бүрэн гэрэлтүүлж байсан. Булангуудад нь хятад бойпорууд уугиж, шалан дээр нь нарийхан хивсний дагуу хоргой дэрнүүд хэвтэж байв. Би хөшиг өлгөсөн хаалгаар орж, түүний эсрэг талд байх хаалгаар миний дурлаж явсан эмэгтэй гарч ирсэн. Түүнд хүртэл би урьдын адил хайрандаа шатаж байсан тэр л сайхан хэвээрээ байв…

Муций зориуд чимээгүй болов. Валерия хөдөлгөөнгүй суух агаад царай нь аажим зэвхий цайж…амьсгал нь улам гүнзгийрсээр...
- Тэр үед би сэрээд тэр дууллыг тоглосон юм гэж Муций үргэлжлүүлэн хэлэв.
- Гэвч тэр эмэгтэй хэн байсан бэ? гэж Фабий дуугарав.
- Хэн байсан вэ гэж үү? Нэгэн энэтхэг хүний эхнэр. Би түүнтэй Дели хотод таарсан юм. Тэр одоо амьд биш, тэр үхчихсэн.

- Харин нөхөр нь? гэж өөрөө ч түүнийг яах гэж асууж байгаагаа мэдэлгүй асууж орхив.
- Нөхөр нь бас үхчихсэн гэж ярьцгаадаг. Би тэд нарыг аль алиныг нь харалгүй удсан.
- Хачин юм аа! гэж Фабий анзаарав. – Манай эхнэр урьд шөнө бас л ер бусын зүүд зүүдэлсэн. – Муций Валерия руу цоо ширтэв. Түүнийгээ надад яриагүй гэж Фабий нэмж хэллээ.
Энэ мөчид Валерия өрөөнөөс гараад явчихав. Муций ч цай уусны дараа Феррара руу явах ажилтай, оройноос нааш ирэхгүй гэдгээ хэлээд гарч оджээ.

6
Муцийг буцаж ирэхээс хэдэн долоо хоногийн өмнө Фабий эхнэрийнхээ хөргийг ариун Сицилиягийн гол шинжүүдийг агуулснаар дүрслэн зурж эхэлсэн байлаа. Тэр өөрийн урлагтаа мэдэгдэхүйц ахисан байв. Леонардо да Винчигийн шавь нэрт Луини түүн дээр Феррарад ирж, өөрийн зөвлөгөөг өгч туслан агуу багшийнхаа сургаалийг дамжуулдаг байжээ. Хөрөг бараг бэлэн болсон бөгөөд нүүр царайг хэдхэн зураас татаад л дуусгахаар байлаа. Улмаар Фабий өөрийнхөө бүтээлээр үнэнхүү бахархаж болохоор байв. Муцийг Феррара руу явуулсны дараа урлан руугаа очив. Түүнийг тэнд Валерия хүлээж суудаг байлаа. Гэвч тэр түүнийг олсонгүй. Хашгирч дуудлаа, хариу алга. Фабийг далдхан сэтгэл зовнил эзэмджээ. Тэр түүнийг эрж хайхаар боллоо. Гэрт алга байв. Фабий цэцэрлэг рүү гүйлээ. Тэнд нэгэн алслагдсан ой модтой гудамжинд Валерияг олж харав. Толгойгоо гудайлган өвдөг дээрээ гараа зөрүүлж тавиад модон сандал дээр сууж байлаа.

Түүний ард агар модны хар ногоон навчнаас ялгаран гарч буй муруй хазгай нүүрэндээ тавласан инээмсэглэл бүхий гөлчгөр цагаан ямаан хөлт шовойсон уруулаа гуурсан бишгүүрт тавьжээ. Валерия нөхрөө хараад баярласан нь илт байлаа. Түүний зовнисон асуултад өөрийнх нь толгой жаахан өвдөж байгаа, гэвч энэ нь юу ч биш, тэрбээр ээлжит ажилдаа очиход бэлэн гэж хариулав. Фабий түүнийг урландаа авчирч суулгаад бийрээ авав. Гэвч хамгийн харамсалтай нь, тэр өөрийнхөө хүссэнээр нүүр царайг нь дуусгаж чадсангүй. Энэ нь Фабий цонхигор, ядарсан мэт байснаас ч болсонгүй… Үгүй ээ. Гэхдээ түүнд таалагддаг байсан, түүнийг агуу Сицилиягийн дүрд аваачих бодолд хүргэсэн тэр цэвэр ариухан төрхийг нь өнөөдөр тэр олсонгүй. Эцэст нь тэр бийрээ хаяад эхнэртээ нэг л биш байгаагаа, мөн түүнийг харахад тийм ч эрүүл биш санагдаж буй тул түүнд хажуулахад нь саад болохгүй гэдгээ хэлээд зурагтай тавиураа хана руу харуулж тавив. Валерия амрах хэрэгтэй гэдэгтэй санал нэг байгаагаа хэлээд, толгой нь өвдөж байгаад дахин гомдоллож унтлагынхаа өрөө рүү оджээ.

Фабий урландаа үлдэв. Тэрбээр тун хачин агаад өөрт нь ойлгомжгүй аягүйрхлийг мэдэрлээ. Муций тэднийд ирсэн нь, өөрөө түүнийг урьсан нь Фабийг бачимдуулж байв. Тэрбээр хардсандаа биш… Валерияг хардаж болно гэж үү? Харин өөрийн найзыг урьдын нөхрөө гэж таньсангүйд байсан юм. Энэ бүх харийн, үл мэдэгдэх, шинэ Муций өөрийнхөө хамт тэдгээр алс орноос авчирсан, биед нь бүхэлд нь шингэсэн мэт зүйлс болох энэ бүх ид шидийн мэт хүлээн авалт, дуу хуур, эртний сархад энэ хэлгүй малай эр, Муцийн хувцсанд, үсэнд, амьсгалд шингэсэн тэр эхүүн үнэр энэ бүхэн Фабийд үл итгэлцэлтэй төстэй мэдрэмжийг, тэр бүү хэл хулчгар байдлыг төрүүлж байлаа. Энэ малай эр юунаас болоод ширээний ард үйлчлэнгээ тийм ч таатай бишээр түүн рүү харж байгаа юм бол? Нээрээ, бусад хүн түүнийг италиар ойлгодог юм байна гэж бодох байлаа. Муций түүний талаар хэлээрээ хохирон байж энэ малай эр түүнд үлэмж их өргөл авчирсан боловч одоо тэрбээр агуу их хүчтэн болсон талаар ярьж өгөв.

Ямар хүчтэй вэ? Ингэхэд тэр өөрийн хэлний үнэ цэнээр юутай болсон юм бол оо? Энэ бүхэн их хачин байв. Бүр ойлгогдохгүй байлаа. Фабий эхнэр рүүгээ унтлагын өрөө рүү очив. Тэрбээр хувцастайгаа орон дээрээ хэвтэж байв. Гэхдээ унтаагүй аж. Түүний хөлийн алхааг сонсоод тэрбээр татвалзав. Дараа нь цэцэрлэгт байсан шигээр дахин баярлан хөөрчээ. Фабий орны хажууд суугаад Валериягийн гараас атгав. Хэсэг дуугүй суусны эцэст урьд шөнө түүнд зүүдлэгдсэн зүүд юу байсан бэ? Тэр нь Муцийн ярьсан зүүдтэй төстэй байсан уу? гэж асуув. Валерия улайгаад, тэр даруй “Өө, үгүй, үгүй. Намайг тасар татан хаяхыг хүссэн ямар нэгэн аймаар амьтныг зүүдэндээ харсан” гэж дуугарлаа. “Аймаар амьтаан? Хүний төрхтэй юм уу?” гэж Фабий асуув. Үгүй амьтан… , амьтан гэж хэлээд Валерия эргэж харан улаа шатсан нүүрээ дэрэнд нуужээ. Фабий хэсэг хугацаанд эхнэрийнхээ гарыг барьсаар юу ч ярилгүй дээш өргөн уруулдаа хүргээд гарч одлоо.

Аль аль нь энэ өдрийг хөгжилтэй бишээр өнгөрөөв. Тэд нарын толгой дээр ямар нэгэн буй хар юм бууж ирсэн мэт байлаа… Гэвч энэ юу болохыг тэд хэлж чадсангүй. Тэд хамтдаа байхыг хүссэн. Тэдэнд аюул заналхийлж байх шиг, гэвч бие биедээ юу хэлэхээ мэдэхгүй байлаа. Фабий хөрөг зургаа барьж авах гэж, мөн Феррарад гарч ирэхээсээ өмнө шүлэг нь Итали даяар цуурайтаж байсан Ариостогийн бүтээлээс уншихыг оролдсон боловч юу ч болж өгсөнгүй…
Үдэш оройхон яг хоолон дээр Муций буцаж ирэв.
Үргэлжлэлийг ЭНДЭЭС...
Иван Сергеевич Тургенев Эх сурвалж www.wikimon.mn
Орчуулсан Н.Оюунбаяр
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Цаазын ялыг сэргээх нь зөв үү?
  • Зөв
  • Буруу
  • Насаар нь хорих хэрэгтэй
  • Мэдэхгүй