Ордсаллын цагаан дагина
2017 оны 11 сарын 25
Английн хатан ахайтан Елизавета ч хүндлэн биширдэг 
Ариухан тэр гүнж энд нойрсох ажаамуй!
Алаг дэлхийн үзэсгэлэнгийн тэнгэр тэрбээр
Амрагийн дурлал, халуун үнсэлтийг ч мэдэрч амжаагүй болой!
Хонгорзул цэцэг шиг туяхан, бас ариухан
Ховорхон төрсөн Маргарет Радклайфф бүсгүй минь, 
Хосгүй сайхан үзэсгэлэн гоог тань биширсэндээ
Хорвоогоос эрт булаажээ, тэр эрлэг номун хаан...

Өгүүлэх түүхийн маань баатар Маргарет Радклайфф бүсгүйн шарилын хөшөөн дээр энэ шүлгийг мөнхлөн сийлсэн ажээ. Аялгуу шүлэгт мөнхөрсөн Радклайфф хэмээх энэ бүсгүй 1599 оны арваннэгдүгээр сарын аравны өдөр хорин таван насандаа хорвоог орхисон хэдий ч өнөө хүртэл дурсан яригдсаар байна. Их Британийн эзэнт гүрний Вестминстерийн дүүрэгт мөнх нойрссон үзэсгэлэнт энэ бүсгүйн сүнс нь диваажингийн орондоо заларсангүй харин Ордсаллдаа үүрд хоргодон үлдсэн ажээ. 

Гоо үзэсгэлэнгээрээ хүн бүгдийн хүндэтгэл бишрэлийг булааж байсан Маргарет Радклайфф хэмээх энэ бүсгүй Английн эзэн хааны гэр бүлийн холын хамаатан хэдий ч алтан урагт тооцогдон хааны ордонд байнга залран ирдэг ажээ. Харин түүний амьдран суудаг Ордсаллын ордон бол Манчестер хотын баруун умард этгээдэд орших бөгөөд ер бусын сонин үзэмжтэй энэ ордон тэртээ 1177 онд анхлан буурь зассан болой. 

Түүнээс хойш зуун тавиад жил өнгөрөхөд рыцарийн дайчин удамт Радклайфф хэмээх эрхэм гэр бүлийнхэнтэйгээ энд ирж суурьшсанаас хойш язгуур сайтай удам угсааныхан энэ ордондоо аж төрцгөөсөн юм. Язгуур сайтай хэмээн онцлох учир бол Английн иргэний дайн хийгээд Испанитай дайтахад, бас Шотландын бослогыг дарахад Радклайффын удмын дайчин эрчүүд хошуучлан оролцож, гавъяа зүтгэл гаргасан рыцариуд байсан гэдэг. Ордсаллын ордон тийнхүү нэр хүндтэй дайчин баатруудын гал голомт боловч эндхийн мөнхийн эзэн нь 1573 оноос өнөө хүртэл орших болжээ. Энэ ордны мөнхийн тэр эзэн нь гэвэл 1574 эсвэл 1573 онд хорвоод мэндэлсэн Маргарет бүсгүй билээ. Хорвоод тэрээр хоёулаа ирсэн гэдэг. Хожмын өдөр өнөө хүртэл дурсан яригдах болсон энэ бүсгүй ихрийн өрөөсөн бөгөөд түүний нөгөө ихэр нь Александр хэмээх нэртэй нуган хөвүүн байж, тэд хамтдаа хөөр хөгжөөн, баяр баясгалангаар дүүрэн өссөн ажгуу. Тэд хамтдаа хааны ордонд байсхийн зочилж хатан хаан Елизаветагийн өмөг түшиг доор язгууртны амьдралын хэв шинжийг сайтар сурч боловсорсон байна. 

1599 онд Ирландын босогчдыг дарах цэрэг эрсийн жагсаалд Александр томилогдон оролцов. Ирландын босогчид бослого гаргах болсон учир шалтгаан бол нэн түрүүн Александрын өөрийн нь нэр төртэй холбоотой ажээ. Эрийн цээнд хүрсэн Александрыг хатан хаан Елизавета өргөмжлөн соёрхож, түүнийг Ирландын дэд вангаар томилон илгээсэнд тэндхийн хүн ард хүлээн зөвшөөрөлгүй, харин эсэргүүцэл илэрхийлэн бослого хөдөлгөөн гаргасан гэдэг. Улмаар энэ бослого хөдөлгөөн улам өргөжин Английг эсэргүүцсэн эрх чөлөөний дайн болон тэлсэнд хатан хаан Елизавета туйлын сандарч тийшээ үй олон цэргийн хүчийг илгээсэн аж. 

Хатан хааны хувьд өчнөөн олон дайн тулаанд цэрэг эрсээ илгээж, ялалтын дуулалтай нь тосч авдаг байсан Ирландын энэ удаагийн үйл явдал хамгийн хүнд хэцүү сорилт шалгалт болсон гэдэг. Гүнгийн зэргээр шагнагдан өргөмжлөгдсөн Александр дайн тулаанаас ялалтын уухайтай эргэж ирэхээр зорин хошуучлан тулалджээ. Энэ дайн тулаан англичуудын ялалтаар өндөрлөсөн хэдий ч Александрын үхлээр цэглэгдсэн юм. Ихрийн өрөөсөн Александрын золгүй үхэл Маргарет Радклайфф бүсгүйг хүнд байдалд оруулжээ. Александрын хойноос гашуудсан Маргарет бүсгүй гашуудлын хар нөмрөгөө тайлалгүй хэдэн долоо хоногийн туршид уй гашуу болсоор төдөлгүй насан эцэслэсэн гэдэг. 

Тэр цагаас эхлэн Ордсаллын ордон хийгээд түүний мөнхийн эзэн бүсгүйн тухай яриа энд тэндгүй түгэн дэлгэрсээр өнөө хүрчээ. Ордсаллын ордон доторхи хий үзэгдлийг харсан хүмүүсийн дунд цагаан дагина хэмээх нэр томъёо дэлгэрэнгүй болж, мөнөөх цагаан дагиныг Маргарет Радклайфф мөн, биш гэсэн яриа хөөрөө бүр аман домог болжээ. Харин цагаан дагины талаар хэд хэдэн өөр хувилбарууд бий. 1840 онд Харрисон Айнсвортын “Хувирсан дарь” хэмээх түүхэн романд өрнөсөн үйл явдлууд тухайлбал уг номонд гарах Гай Фокс, Роберт Кэтсби нар Яков ванг ширээнээс нь түлхэн унагаах тухай хуйвалдаан зохион байгуулахдаа Ордсалл Холл хэмээх ордон дотор ярилцан тохирдог. Тэдний нэг Фокс хэмээх эр Вивиана Радклайфф хэмээх үзэсгэлэнт бүсгүйтэй янаг амрагийн холбоо тогтоож Засгийн газрын ордны өмнөхөн байнга болздог тухай уг романд өгүүлдэг бөлгөө. Энэ нь түүхэн явдал, барагцаалбал 1605 онд болж өнгөрсөн баримтанд тулгуурласан гэх боловч зохиолч зориудаар зохиомол нэр болгосон гэх зэргээр олон янзаар хэлэлцдэг. 

Зарим хүмүүсийн хэлснээр бол Ордсаллын ордон доторхи цагаан дагины дүрс бүхий хий үзэгдэл бол Маргарет Радклайфф бүсгүйнх биш харин тэрхүү алдар сурвалжит гэр бүлийн удам хойч 1600 оны үед амьдарч байсан Вивиана Радклайфф хэмээх эмэгтэйн сүнс нь тийнхүү хоргодон үлдсэн хэмээдэг юм. Айнсвортын романыг уншсан зарим хүн Вивиана нэртэй бодит хүн байсан гэдэгт тийнхүү итгэж, цагаан дагиныг тийнхүү тэр эмэгтэйн сүнс хэмээдэг байхад үүнийг үгүйсгэсэн бас хэсэг хүмүүс огт өөрийг нотлон хэлэх аж. Ордсаллын ордны хажууханд орших гэгээн Куприны сүмд эр нөхөртөө гологдсон нэгэн бүсгүй ирж хэсэг хугацаанд толгой хоргодсон хэдий ч хувь заяандаа гутарч, уйтгар гунигт автсандаа тэрээр өндөр сүмийн оройгоос нисч үхсэн гэдэг. Нисч үхсэн түүний сүнс зэргэлдээх Ордсаллын ордонд хоргодон цагаан дагины дүрээр хий үзэгдэл болон үлдсэн гэх яриа хөөрөө тийнхүү үүсчээ. Юутай ч хүн бүгдийн ярианы сэдэв болсон цагаан дагины учрыг мэдэхээр хүмүүс олон янзын таамаг дэвшүүлсээр өнөөг хүрэв. 

Цагаан дагина Ордсаллын ордонд үзэгдэхээс гадна хавь ойр орчмоор нь тэнүүчлэн үзэгддэг тухай нэгэн эх сурвалжийг нэлээд олон жилээр тэнд ажиллаж байсан Лес Уйллис ийнхүү нотлон өгүүлжээ. Лес Уйллис нэг хэсэгтээ Ордсаллын ордонд харуул хамгаалалтын ажил хийж байхдаа ийм явдалтай тохиосон байна. Тэрбээр ордны нэгээхэн буланд гэр бүлийнхээ хамт амьдарч байжээ. Шөнө дунд, ойролцоогоор 03 цагийн үед утас дуугарчээ. 

Нойрмоглон сэрсэн Лес Уйллис харилцуурыг авахад Ордсаллын дэргэдэх өндөр настны асрамжийн газраас утасдсан аж. 
- Ийм шөнөөр эхнэр чинь гадаа гудамжинд юугаа хийж яваа юм бэ? гэж түүнээс асуухад Уйллис, 
- Эрхэм ээ, эхнэр маань гэртээ бүүр тодруулбал миний өвөрт унтаж байна шүү дээ! гэж хариулахад, 
- Хачин юм даа. Цагаан хувцастай бас цайвар цагаан үстэй нэгэн эмэгтэй энэ хавиар хэрэн яваад байхаар нь танай эхнэртэй адил төстэй санагдсан болохоор нэрээр нь дуудсан юм. Гэтэл тэр цагаан өнгөтэй үзэгдэх эмэгтэй юу ч дуугарахгүй, ердөө ч хариу хэлэхгүй болохоор гайхсан бид таны тавыг алдагдуулж ийнхүү утасдлаа хэмээн тайлбарлаад хүлцэл өчсөн ажээ. Радклайффын удам угсааныхан Ордсаллын ордондоо бараг гурван зууны турш амьдарснаас хойш уг ордон өөр өөр эздийн гар дамжин сүмийн эрэгтэй дуучдын газар, эртний эдлэлийн дэлгүүр, номын сан болон хувирсаар 1972 оноос Английн хатан хаан асан Елизаветагийн үеийг харуулсан түүхэн музей болжээ. 

Энэ олон үеийг элээж, янз бүрийн эздийн гар дамжин төрөл бүрийн зориулалтаар ашиглагдан эдлэгдсэн боловч Ордсаллын ордонд хоргодон үлдсэн цав цагаан дагины дүрс бүхий хий үзэгдэл хувирч өөрчлөгдөлгүй хэвээр байсаар иржээ. 

Учир мэдэх хүмүүсийн баримт нотолгоон дээр үндэслэн дүгнэхэд Ордсаллын ордны мөнхийн эзэн цагаан дагина бол хосгүй үзэсгэлэнт Маргарет Радклайфф бүсгүй мөн гэдэгт олон хүний санал нэгдэж байгаа юм. Ийнхүү аль эрт хорвоогоос халин одсон ч сүнс нь диваажин энхжингийн орондоо залран одолгүй харин төрөлх Ордсаллдаа хоргодон үлдсэн гоо бүсгүйн тухай гунигтай нэгэн түүх ийм болой.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Төрийн алба хаагчдад 300 мянган төгрөг өгөхийг Та дэмжиж байна уу?
  • Дэмжиж байна.
  • Дэмжихгүй байна.