Үхэх гэж байсан эрийг нэгэн бүсгүйн сүнс хөл дээр нь босгосон энэ цагийн явдал
2017 оны 12 сарын 23
Энэ хорвоод итгэж боломгүй зүйлс тохиолдохыг алийг тэр гэхэв. Тэгвэл хэзээ мөдгүй үхэх гэж байсан нэгэн эр сүнстэй учирснаараа илаарь болон хөл дээрээ зогссон сонин явдал байдаг аж. Ийм гайхалтай зүйлийг элдэв олон зүйл нуршилгүйгээр уншигч танаа толилуулъя. 

1991 оны эхээр монголчуудын дийлэнх нь ганзагын наймаанд мордон ёстой л хөлтэй нь хөлхөж, хөлгүй нь мөлхөж байсан цаг. Энэ үеэр Батжаргал гэгч эр ажлаасаа гаран наймаа хийхээр шийджээ. Ингээд банкнаас сая төгрөгийн зээл аван урагшаа хойшоо явж эхлэв. Тэр үед ганзагын наймаа эрхлэхэд хэд дахин нугарсан ашиг олдог байсан болохоор элбэг хангалуун амьдралтай болжээ. Ингээд Дэнжийн 1000-аас байранд орохоор шийдэв. Тухайн үедээ байр төрийн мэдэлд байсан болохоор нэг нэгэндээ зарж борлуулах нь хориотой байлаа. Аз болоход хотын захиргаанд ажиллаж байсан нэгэн эрээс хорооллын гурван өрөө байрыг нь худалдаж авахаар болов. Байр зарж буй хүн нь орон сууцных нь ордерыг өөрийн гараар янзалж өгнө хэмээн амлажээ. Ингээд мань эр байртай болон эхнэр нь ч магнайгаа хагартал баярлажээ. Байранд орох үед ганц хүү нь дөнгөж хоёр настай байв. Эхнэр хүүхдээ дулаан байр оронтой болгосон Батжаргал ардаа санаа зовох зүйлгүйгээр наймаандаа явах болов. 1993 оны өвөл тэр урдаас дарсан бараагаа хойно аваачин зарахаар уламжлал ёсоороо вагонд суужээ. Тэрбээр Москва гарах замын өртөөнүүдээр купеныхаа цонхоор наймаалцчихна. 

Тэр явалтаар нь хадам ах нь маш үнэтэй Турк савхи өгөн зарж өгөхийг гуйж явуулсан юмсанж. Түүнийгээ нэгэн залууд үзүүлж байтал “Өмсөөд үзье” хэмээн гуйх нь тэр. Мань эр дургүйцсэн авч цаадхи нь угз татан аваад цаашаагаа маш аажуухан гэгч нь алхжээ. Энэ үеэр вагон яг хөөж байлаа. Батжаргал ч хүний үнэтэй цайтай эд алдсандаа харуусч, бас чиг хүнд дээрэлхүүлсэндээ эгдүүцсэнээ барьж дийлэлгүй цонхоор үсрэн буужээ. Түүнийг мөнөөхөн оросын хойноос гүйж хүрэхэд цэнхэр өнгийн “Лада” машиндаа суух гэж байсан орос залуу найзууддаа курткыг шидэн өгчихөөд том труба барьж дайрчээ. Орос эрийн далайсан цохилт нуруунд нь буухад ухаан алдсан байдаг. Хичнээн ч зодуулсан юм бүү мэд. Ямартаа ч цуг нэг купенд явсан хүмүс нь проводникт хэлж вагоныг зогсоосон байдаг. Вагоноос хүмүүс буухыг харсан дээрэмчид ухаангүй хэвтээ Батжаргалыг орхичихоод зугтаж оджээ. Ингээд тэндээ эмнэлэгт хэвтэн ухаан оржээ. 

Харамсалтай нь тархи нугасандаа хүнд гэмтэл авснаар хөл дээрээ босох найдваргүй болжээ. Цуг нэг купенд явсан нөхөр нь Москвад барааг нь зарснаар түүнийг вагоноор Монголд авч ирэв. Энд ирээд хичнээн эмчилгээ хийлгэсэн ч хөл дээрээ босох найдваргүйгээр үл барам бүсэлхийнээс доошоогоо мэдээ алдран шээж баахаа ч мэдрэхээ больжээ. Ийнхүү Батжаргал хүний гарт оров. Эхнэр нь өглөө босоод л шөнө дүл болтол түүнийг бөөцийлнө. Ийм маягаар хагас жил өнгөрөхөд тахир дутуу болсондоо гутран муухай аашлах Батжаргалын ааш авирыг эхнэр нь дийлэхээ больсон уу, аль эсвэл ийм хүнтэй яаж насыг барахав гэж бодсон уу хайхрахаа больжээ. Ийм маягаар нэгэн жил өнгөрөхөд эхнэр нь залуу хүн болохоороо үе үехэн алга болох болжээ. Ингээд нэгэн өдөр Батжаргал эхнэртээ:
- Чи намайг зөвөөр ойлгоорой. Чи хөө амьдралаа бод. Би яахав хаашдаа өнгөрсөн хүн гэх зэргээр ухуулан сэнхрүүлсээр салахаар болжээ. Эхнэр нь түүний үгэнд орж байр саваа ч авсангүй. Харин хүүдээ хэрэг болно хэмээн багагүй мөнгөө аваад төрхөмдөө буцжээ. Ах, дүү төрөл төрөгсөд нь түүнтэй хамт амьдрахыг хүссэн ч Батжаргал зөвшөөрсөнгүй. Зөвхөн өглөө оройд ирж хоол унд хийж бас хөтөвчтэй өтгөн шингэнийг нь асгаж байхыг л зөвшөөрчээ. 

Харин тэрбээр таньдаг найз нөхдөө дуудуулан архидаж цаг нөхцөөх болов. Нэгэн шөнө ам нь маш их цангаж сэржээ. Найзууд нь явахдаа цонх хаалгүй орхисон бололтой хөшиг нь хийснэ. Гэнэтхэн өрөөнд хэн нэгэн байгаа юм шиг санагдаж бие нь зарсхийхэд тэр:
- Хэн бэ? гэж хоолойгоо сааралтуулан байж асуув. Хэн ч дуугарсангүй. Харин нөгөө өрөөнд хэн нэгэн яваад байгаа нь зөн совинд нь мэдрэгдэж байлаа. Тэгснээ өрөөнийх нь хаалга сэвхийн онгойход тэр сэтгэл түгшиж харлаа. Тас харанхуй дундаас нэгэн цагаан хувцастай эмэгтэй тодрон харагдахад мань эр зүрх нь зогсчих шахжээ. Тэр өөрийгөө архины цагаан солио тусчихаж гэж бодоод нүдээ тас аньсан авч мөнөөхөн цагаан даашизтай эмэгтэй үзэгдэж буй нь гайхалтай. Тэр маш их зориг гарган чичирхийлсэн хоолойгоор:
- Чи хэн бэ? Дуугараач? гэж хэллээ. Харамсалтай нь сайхь эмэгтэй ганц ч үг унагалгүйгээр хаалганы цаана зогсох аж. Тэрбээр сүүлдээ тэвчээрээ барьж эс дийлэн орилж, хашгиран, зүхэж эхлэхэд мөнөөхөн хүний дүрс алга болжээ. Тэр өдөржингөө мөнөөхөн хүүхний дүрс чухам ямар учиртайг мэдэх гэж хорхойсон архи дарс уулгүй өнжжээ. 

Шөнө дөл болох үест Батжаргалын зүрх түг түг цохилж байлаа. Тэр яагаад ч юм шөнийн гийчин буцаж ирнэ гэж баттай итгэж байв. Үнэхээр ч хэлсэн ёсоор нь боллоо. Тэр шөнө тэнгэрт бүртийх ч үүлгүй байсан учраас саран авхай бараг л өдөр мэт гийгүүлэх аж. Энэ үеэр цаад өрөөнөөс хаалга сэвхийн онгойх чимээ гарах нь ванны өрөөнийх бололтой. Хачирхалтай нь хөлийн чимээ гарахгүй нь хачин. Түүний өрөөний хаалга хачин муухай чихран онгойход цаанаас нь мөнөөхөн цагаан даашинзтай эмэгтэй хөнгөн хөнгөн алхан ирж яваа нь харагдлаа. Тухайн агшинд Батжаргал “Энэ хүүхэн ванны өрөөнд нуугдаж байж” хэмээн шал утгагүй зүйл бодож амжлаа. Хүүхэн нисэх мэт атлаа сэм сэмхэн гишгэлсээр өрөөнд нь орж ирэн орных нь өмнө зогсчихов. Мань эр ч сандарч мэгдэхдээ, 
- Сайн байна уу? гээд мэнд асууж орхив. Бүсгүй дуугарсангүй зогсоод байхаар нь хэлгүй юм болов уу? ч гэж бодож амжлаа. Сүүлдээ айх, гайхах нь бага зэрэг намжин: 
- Чи дуугарахгүй юм бол яв. Би чамайг юу байсан ч айхгүй. Би хаашдаа өнгөрсөн хүн. Үхэхэд гомдол алга гэж хэлэхдээ үнэхээр ч маш их зоригтой байгаагаа мэдэрч байлаа. Түүний бие маш гайхалтай болж байгаа нь мэдрэгдэв. Тэр огтхон ч айж эмээхгүй болсон бөгөөд оюун санаа нь гайхалтай тайван ажиллаж байлаа. Энэ үед л бүсгүй ам нээв. Маш зөөлхөн хэлж буй үгс нь чихэнд нь бус оюун ухаанд нь мэдрэгдэн сонсогдсон нь гайхалтай. 

Бүсгүй түүнд: 
- Чи үхэхээр шийджээ. Харамсалтай нь цаг чинь болоогүй байна. Тиймээс чи эдгэх хэрэгтэй гэхэд нь түүнийг даажигнаж байгаа юм шиг санагдсан бөгөөд гэнэтхэн уурсч:
- Битгий дэмий донгос. Би хэнд ч хэрэггүй амьтан. Хаашдаа үхнэ гэж хэлээд бархиран уйлав. Энэхэн зуурт толгой руу нь сэрүү татах шиг болоход өндийн харлаа. Цагаан даашинзтай эмэгтэй гар сунгам ойрхон ирнэ. Уйлж бага зэрэг тайвширсан Батжаргал:
- Чи хүн үү, аль эсвэл... гээд үгээ гүйцээх гэтэл нь:
- Нэгэн цагт амьд хүн байсан юм аа. Энэ байр манайх. Харамсалтай нь манайхан намайг орхиод хаашаа ч юм бэ алга болчихсон. Би хайгаад олж чадахгүй байна. Би өвчнөөр үхсэн. Гэсэн ч ингээд байж байх юм. Биеийг минь авсанд хийгээд ачаад явсан. Би өдрөөр хаана ч байгаагаа мэдэхээ больчихдог. Тэгээд л ингэж ганцаараа хоцорсон. Уйлмаар л байна. Даан ч болохгүй юм гээд л ярьж гарав. Тэгснээ чимээгүй болчихов. Батжаргал үүнд ер итгэж чадахгүй байв. Үхсэн хүнтэй уулзаж байгаа хэрэг үү? Ингэж бодоод дотор нь зарсхийсэн авч яагаад ч юм гараа сунгалаа. Энэ үед бүсгүй дэргэд нь ирчихсэн байжээ. 

Гараа хүргэтэл жирсхийтэл тог цохих шиг болов. Гэвч тэр жирвэлзэх урсгалыг үл хайхран гараа сунган хүргэлээ. Бүсгүйн бие үнэхээр хий хоосон зүйл аж. Хий хоосон ч гэлээ биен дотор нь гараа оруулахад бага зэрэг гүйдэл биеийг нь жирвэлзүүлж байлаа. Мөн маш их сэрүүхэн байгаа нь мэдрэгдэв. Батжаргал одоо бүр тайвширчээ. Айх ч юмгүй, бас гайхах ч зүйлгүй. Сүнс гэгч үнэхээр байдгийг мэдрээд их гайхав. Бас чиг уг сүнс өөрт нь ямар ч гай зовлон учруулахгүйг сайн мэдэж байсан учраас сүнстэй ярилцахаар шийджээ. Үнэхээр ч уйдаж цөхөрсөн түүнд бүү хэл ямар ч хүн байлаа гэсэн ингэж сониучхан зан гаргах нь тодорхой байсан биз ээ. Нэгэнт бүсгүй амьд бус учраас цаашид сүнс гэж нэрлэх нь зүйтэй байх. Тэрбээр сүнснээс өмнөх амьдралаа ярьж өгөхийг хүслээ. Уг байрыг 1981 онд ашиглалтанд ороход л Цэцгээгийнх нүүн оржээ. (Цэцгээ гэдэг уг бүсгүйн нэр. сурв) Тэрбээр айлын том охин бөгөөд дөрвөн дүүтэй байжээ. Ингээд 1987 онд 18 настай байхдаа хүнд өвчин туссан байна. Нэгэнт цусны өвчин нь хүндэрсэн учраас эцэг, эх нь гэртээ гаргаж авчээ. Тэрээр 1987 оны 11-р сарын 13-нд нас барсан аж. 

Эцгийг нь Пүрэвжав гэдэг бөгөөд насаараа нэгэн байгууллагын намын ажил эрхэлсэн аж. Түүнийг нас барснаас хэдхэн сарын дараа нүүн оджээ. Сүнс нь өдрөөр ор сураггүй алга болдог учраас хаашаа нүүснийг нь мэдэж чадсангүй. Дараагийн айлынханд харагдахыг хүсдэг авч бүтдэггүй байжээ. Ингээд хачирхалтай нь амьдралдаа гутран нэгэнт үхэхээр шийдчихээд байсан Батжаргалд харагдсан нь тэр. Хачирхалтай нь Батжаргалын үхэх цаг болоогүй гэдгийг сүнс мэдэрсэн байх юм. Ийнхүү тэр хоёр шөнөжин ярилцав. Үүр цайхаас өмнөхөн сүнс алга болсноор Батжаргалд урьд шөнийн явдал нь зүүд, үнэн болохын аль нь ч мэдрэгдэхгүй нэг л сонин байв. Тэр гэнэтхэн дүүдээ:
- Манай хажуу айлын Ганбат гээд архи уудаг залуу байгаа дуудчих гэхэд дүү нь: 
- Тэр ах намайг унтаж байхад дуудсан. Ээж таныг архинд уруу татаж байна гээд хөөгөөд гаргачихсан гэхэд нь:
- Би архи уух гэж байгаа юм биш. Асууж тодруулах юм байна. Миний дүү гялс манас гүйгээд олоод ир гэж маш зөөлөн хэллээ. 

Сав л хийвэл хар яр хийдэг зантай болчихсон ахаа ийн гэнэтхэн зөөлөн болсонд нь гайхсан дүү нь тээнэгэлзэлгүйгээр гарч гүйлээ. Удаа ч үгүй шараа тайлаад улаа бутарсан Ганбаа инээд алдсаар:
- Ээж чинь намайг аашлаад гэсээр орж ирэв. Батжаргал ч бараг мэнд усын зөрүүгүйгээр:
- Ганбаа манай энэ байранд Доржсүрэнгийнхээс өмнө бас өөр айл байсан юм уу? гэж асуулаа. Ганбат ч гайхсан янзтай:
- Чи одоо л мэдэж байгаа юм уу? Тиймээ өөр айл байсан гэж хэллээ. Батжаргал ч бүр догдолж орхив. Тэр яаран сандран:
- Хэн гэдэг айл? Яагаад нүүчихсэн юм? Яриач? гээд л олон асуултаар булж гарлаа. Ганбат ч мөн л сандарч: 
- Үгүй чи чинь яачихаа вэ? Пүрэвжав гэдэг айл байсан юмаа гэж хэлэхэд толгой дундуур нь лантуугаар цохисон юм шиг болж зүрх нь түг түг цохилжээ. 
- Хүүш чи яачихваа? гэхэд нь:
- Зүгээр, зүгээр. Тэр айл яагаад нүүчихсэн юм бэ? гэж сөргүүлэн асуулаа. 
- Өө их сайхан айл байсан юм шүү дээ. Хэн билээ 10-р ангид нэг хөөрхөн охин нь байсан. Тэр нь нас барчихсан юм гэхэд нь 

Батжаргал бүр ч их догдлон:
- Нэрийг нь Цэцгээ гэдэг үү? гэхэд Ганбат гайхаж:
- Чи яаж мэдэж байгаа юм? Нээрээ Цэцэгээ гэдэг байсан ш дээ. Би гэрт нь нэг удаа орж ирсэн. Цагаан палааж өмсчихсөн яг энэ өрөөнд хэвтэж байсандаа гэж хэллээ. Урьд шөнийх нь явдал зүүд байгаагүйд Батжаргал айх бус баярлаж байлаа. 
- Ингэхэд чи яагаад үүнийг надаас дуудаж асуух болов? гэж Ганбатын гайхахад нь Батжаргал:
- Зүгээр. Хүнээс сонссон юм гэж хэллээ. Ганбат ч ганц шил архи олоод уучих санаатай. 
- Цэцгээ маш хөөрхөн охин байсан даа гээд л ярьж гарлаа. Батжаргал энэ бүхнийг сонсч байснаа: 
- Би чамаас ганц юм гуйя. Чи Пүрэвжав гэдэг айл хаашаа нүүсэн, ямархуу амьдарч байгааг надад мэдэж өгөөч би шовгорыг нь (шагнал) гомдоохгүй шүү гэж хэллээ. 

Энэ үгийг сонссон Ганбат бүр ч гайхаж 
- Шовгор яахав. Чи яагаад гэнэтхэн хаа хамаагүй танихгүй айл асуугаад байна? гэлээ. Батжаргал ч дургүйцэнгүйгээр:
- Тэр чамд хамаагүй ээ. Май ганц шил юм аваад уучих гээд мөнгө сарвайв. Ганбатыг гарсны дараагаар Батжаргал шөнийг тэсэн ядан хүлээлээ. Шөнө болсон хойно Цэцгээгийн сүнс хаалга чахруулан онгойлгосоор орж ирлээ. Батжаргал ч яаран сандран догдолж:
- Хүүе би хажуу айлын Ганбатаас танайхыг асуусан. Ярьсан бүхэн чинь үнэн байна лээ. Тэгээд танай гэр хаана байгааг олоодох гээд хэлчихсэн гэхэд нь сүнс:
- Баярлалаа. Би чамайг эдгээж өгнө. Чи удахгүй хөл дээрээ босох болно гээд уруу харуулан хэвтүүлж байгаад сэрүү татуулан барьж байх шиг санагдав. Цахилгаан гүйдэл гүйгээд ч байгаа юм шиг. Тэр нэг л мэдэхэд хамаг хөлс нь цутгачихсан унтаж байлаа. Үүнээс хойш архи уух нь бүү хэл өдөржин унтах болжээ. Хоёр хоногийн дараа Ганбат инээд алдчихсан орж ирлээ. Пүрэвжав гуайнх энэ байрнаасаа нүүгээд Сансрын туннелийн дэргэд байранд орчихсон аж. Амьдрал ахуй нь сайн. Наймаа хийгээд овоо хөлжсөн болохыг хэлжээ. Тэгээд гэрийнх нь хаягийг ч зааж өгчээ. Тэр шөнө энэ тухай сүнсэнд хэлэхэд маш их баярлан өрөөн дотуур нисч байлаа. 

Сүнс:
- Би одоо хойд төрөлдөө очиж хүн болно. Явах замдаа гэрээрээ очиж аав, ээжээ харчихаад явна. Гэхдээ чамайг эдгээнэ. Энэ шөнөөс хойш би ирэхгүй. Чи аяндаа зүгээр болно. Аав, ээжид минь туслаарай. Миний тухай бүү хэл. Сэтгэл санаа нь үймэрчихнэ гэжээ. Тэр үүр цайхаас өмнө хоргодон хоргодон буцав. Өдөр дунд сэрэхэд бие нь аймшигтайгаар шархиран өвдөж байлаа. Тэр ч бүү хэл хөл нь өвдөх аж. Тэрбээр бүх хүчээ дайчлан хөлөө чимхэж үзвэл өвдөж байлаа. Бөгсөн бие нь мэдээ орж байна. Тэрбээр өөрийн мэдэлгүй:
- Ээж ээ! Би эдгэчихлээ. Хөл, бөгс өвдөж байна гэж орилоод ухаан алдчихжээ. Түүнийг ухаан ороход эмч ирчихсэн байлаа. Эмч түүнээс юм асуугаад хөлийг нь шалгаж үзсэнээ гайхшран толгой сэгсэрч байлаа. Ингээд эмчийн заавраар дасгал сургуулилт хийсээр хоёр сарын дараа хөл дээрээ босон явах болжээ. Харин Цэцгээгийн сүнс дахин ирээгүй ажээ. Мэдээж хэрэг хөл дээрээ боссон хүн ямархан их баяр хөөртэй болсон нь тодорхой. 

- Чи яаж эдгэж чадав аа? хэмээн хүмүүс болоод гэрийнхэн нь асуухад тэр:
- Нэгэн сүнс надад тусалсан юмаа гэхэд хэн ч гэсэн тоглоом шоглоом хийж байна гээд итгэдэггүй байжээ. Харин гэрийнхэн нь итгэсэн байна. Тэр хөл дээр нь босгож өгсөн ачтай сүнсийнхээ гэрээслэлээр Пүрэвжав гуайнд очжээ. Гэвч тэр нууцыг задалсан аж. Альбом үзэж суухад шөнийн гийчин бүсгүй яг дүрээрээ байсанд тэр хүүхэд адил хөөрөн баярлаж байлаа. Тэр нэг зургийг нь гуйж түрийвчиндээ хийж явах болжээ. Магадгүй уншигч та бүхний зарим нь Батжаргал эхнэртэйгээ эргээд суусан болов уу? гэж бодож байж болох юм. Харамсалтай нь тэр бүсгүй өнгөрсөн хугацаанд нөхөртэй болсон учраас эргэн нийлэх тавилан байсангүй. Өнөөдөр Батжаргал бизнес эрхлэн, шинэ гэр бүлтэйгээ өнөр өтгөн сайхан аж төрж байгааг дуулгахад таатай байна.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Та ”Хүүхдийн мөнгө”-ийг бүх хүүхдэд өгөхийг дэмжиж байна уу?
  • Бүх хүүхдэд ялгахгүй өгөх хэрэгтэй
  • Шаардлагатай байгаа хүүхдүүдэд л өгөх нь зөв.
  • Авах хүсэлт гаргасан гэр бүлүүдэд өгөх хэрэгтэй