Хохирол амссан эр чөтгөр болж, өш хонзонгоо авчээ
2018 оны 5 сарын 5
Шунал ихэдвэл шулам болно гэдэг үгийг дэмий ч нэг хэлчихээгүй бололтой. Гэхдээ энэ удаад шунал ихэдсэн нь шулам болоогүй. Харин шуналтанд идүүлсэн нь шулам болж нөгөөгийнхөө аминд хүрсэн энэ цагийн бодит явдлыг өгүүлэх болно. 
Жартгар нүд, барзгар шар царайтай Балдан гэгч олби оготно шиг үсчсэн нэгэн байх. Тэрбээр 1990-ээд оны эхээр цэргээс халагдчихаад эрхэлсэн ажилгүй гудамж метрлэн архи дарс гударч явах үедээ Батболд гэдэг залуутай Туул ресторанд танилцжээ. Үнэндээ тэр үед баар цэнгээний газар гэж бараг байхгүй байсан билээ. Нэгэн өглөө Туул ресторанд Батболдыг орь ганцаараа 100 грамм татах санаатай сууж байтал. Өндөрдүү туранхай шар залуу орж ирээд дэргэд нь суужээ. 

- Энд сууж болох уу? гэж асуухад нь 
- Чи суучихсан л байна шүү гэж хэлээд хоёулаа түсхийтэл инээд алдсан байна. Ингээд л мань хоёр танилцжээ. Батболд Балданг бодвол юм юмтай нэгэн байлаа. Геологийн төв лабораторид ажилладаг инженер мэргэжилтэй. Болоо ч үгүй эхнэр, хүүхэдтэй хоёр өрөө байртай тов хийсэн амьдралтай нэгэн байжээ. Батболдод цайлгандуу төрхтэй шар залуу яагаад ч юм ихэд таалагдсан учраас гар таталгүй дайлав. Бие биендээ хаягаа өгч авалцсан учраас дотно нөхөд болохын үүд хаалга нээгдсэн гэж хэлж болно. Нэгэн бүтэн сайн өдөр Батболдын гэрт нөгөөх эр иржээ. Тэр бараг л мэнд усын ч зөрүүгүй шахам 
- Хүүе Батболд оо! Хүн бүхэн зээл аваад наймаа хийж байна. Бид хоёр л хоцорчихож гэхэд нь 
- Чи л хоцорсон байх. Би өчигдөр авдгаа авчихсан. Чухам ямар наймааг яаж хийхээ мэдэхгүй л байна гэжээ. 

- Тэгээд чи хэдэн төгрөгний зээл аваав?
- Таван зуун мянга
- Оо ёо, ёо. Саятан болох шахсан байна ш дээ. 
- Чамайг найдвартай итгэл даах юм бол хамтарч болох юм гэж хэлснээр мань хоёр хамтрахаар болжээ. Ингээд Жасрай гуай дээр орон гадаад паспорт гаргуулах захирамж олж авснаар мань хоёр урагшаагаа наймаанд явсан байна. Ингээд л авч ирсэн бараа нь хэд дахин нугарч зарагдсан учраас мань хоёр ихэд урамшин нойр хоолгүй зүтгэх болжээ.

Гэвч тэр хоёрт аз дандаа тохиогоод байсангүй. Бээжингээс дарсан бараа нь хойд хөршид улам их ашигтай зарагддагийг мэдээд Москваг зорьжээ. Лужникийн зах дээр авч очсон бараа нь нүд ирмэхийн зуурт зарагдан ашиг орлого нь ч нэмэгдсэн учраас тэндээ суурьшин Манжуураар наймаанд явахаар шийдэцгээжээ. Ингээд 1993 он хүртэл Манжуур Москвагийн хооронд ганзагын наймаа эрхлэн 300-аад мянган ногоонтой болчихоод байлаа. Энэ үеэр ашиг орлого нь өмнөх шигээ байхаа больсон болохоор мань хоёр Монгол руу контейнер ачуулж томоохон наймаа хийцгээхээр шийджээ. Ингээд л ямар барааг, яаж хямдхан олж болохыг судлахаар Москваг хэрэн хэсэх болов. Ингэж яваад багуудын (армян, азеарбайжайн, чечень зэрэг бага ястнууд) анхааралд өртчихсөн бололтой. Тэр хоёр насаараа үйлдвэрт ажилласан өвгөн, эмгэн хоёрын халаасны өрөөнд суудаг байсан болохоор мөнгө төгрөгөө гэртээ орхихоос санаа нь зовдоггүй байв. Нэгэн шөнө хаалганы хонх түгшүүрийн харанга адил дэлдэв.

Варвара эмээ
- Кто там? гэж буй сонсогдов. Хариуд нь
- Милиция гэх сонсогдон хаалга торхийн онгойлоо. Варвара эмээ ч бүгшүүлэн ханиаснаа тэднийг загнаж байлаа. Хариуд нь “Гэмт хэрэг үйлдсэн монголчууд танайд нуугдаж байгаа. Тэднийг барихаар ирлээ” гэхийг сонсоод мань хоёрын зүрх зогсчих шахав. Ингээд яаж ч амжаагүй байтал нь өрөөнийх нь хаалгыг зад тийрэн орж гэрэл асаалаа. Нэг орос, хоёр бага царайтай цагдаа байх аж. Чухам юу болоод байгааг асуухад 
- Та нарыг хүн амины хэрэг үйлдсэн учраас баривчиллаа гээд гарт нь шууд л гав зүүжээ. Тэгээд нэгжлэг явууллаа. Сохор ч зоос олсонгүй. Гэнэтхэн нэг нь халааснаасаа “Макаров” гар буу гаргаж ирэн хөл доор нь буулаа. Нөгөө өрөөнд өвгөн эмгэн хоёр орилолдоход нэг нь гүйж очиж чимээгүй болгов. Ер нь амиа алдах нь гэдгээ мэдэрсэн хоёр ч 300 мянган доллараа заагаад өгчихөв. Ингээд тэр хоёрын нүдийг нь боож гаргаад “Лада” машинд суулгаж авч давхилаа. Хоёр цаг орчим давхиад нэгэн газар буулгаж хайснаас гавласнаа хаяж одов. Энэ агшинд л тэр хоёр дээрэмчидтэй учирснаа мэджээ. Өглөө болоход Ярославлын зам дээр орхигдсоноо мэджээ. Чингэж аль өдөр болсон хойно суллагдахчаан аядаж, автобус энэ тэр дамжсаар гэртээ харихчаан аядлаа. Аз болоход паспортуудыг нь орхисон нь баярлууштай зүйл байлаа. Эмгэн, өвгөн хоёр ч ижилдэн дассан хоёр хүүгээ уйлж дуулсаар хүлээн авлаа.
Тэр хоёрыг авч явсан даруйд өвөө, эмээ хоёр нь цагдаад мэдэгдээд байсан аж. Гэвч зах зээлийн бужигнаанд үүрээ эвдүүлсэн шоргоолж шиг бужигнах болсон Орос оронд хоёр монголыг дээрэмдсэн этгээдүүдийг олж өгөх хүсэлтэн ганц ч байсангүй. Мань хоёрт наймаанд зам нийлдэг байсан ганц хоёр нөхөд нь замын зардлаар тусалснаар Монголдоо иржээ. Тэр хоёр шатсандаа харуусан вагонд долоо хоног архидаж ирсэн байдаг. Ингээд хар цагаан дуугаралгүй гэрээдээ харьцгаажээ. Энэ мөчөөс эхлэн Батболд гэрээсээ хоншоороо ч цухуйлгахаа больсон бол Балдан нь өдөр, шөнөгүй архидаж явах болжээ. 

1995 оны эхээр Батболд дахин наймаа хийхээр сэтгэл шулуудав. Балдантайгаа хамтрахыг хүссэн авч нэгдүгээрт цаадах нь өдөр болгон шахам архи уудаг болсон. Хоёрт гэмээнэ та хоёр таарч тохирохгүй гэж мэргэн түргэн хүн хэлсэн учраас орь ганцаараа оролдоод үзэхээр шийджээ. Ингээд хойно хамт сурч байсан найзаасаа гурван сая төгрөг зээлдэж аваад хэд хэдэн цайны газар түрээслэн ажиллуулах боллоо. Балдан ч өдөр болон шахам согтуу ирж намайг ганцаараанг минь орхилоо хэмээн агсам согтуу тавина. Тэр бүрийд нь архи дарс өгч явуулах болов. 

1996 оны намар Балдан эрүүл саруул хүрч иржээ. Тэр АНУ руу явж ажиллах санаатайгаа хэлэн 3000 доллараар туслахыг гуйв. Очоод ажил хийж байгаад өгчихнө гэж амлалаа. Энэ үед Батболд өр зээлнээсээ салан тав арван төгрөгтэй болчихсон байсан учраас салахын түүс болоод хүссэнийг нь өгөөд явуулжээ. Ингээд Балдан ч Америк явж сураг алдрав. Харин Батболд Геологид ажиллаж байсныхаа хувиар ашигт малтмалын ордыг сайн мэддэг байлаа. Тиймээс тэр хэд хэдэн алтны ордын лиценз өөрийнхөө нэр дээр авчээ. Засгийн газраас алт хөтөлбөр хэрэгжүүлэх болсон бас 1997 онд гадаадын хөрөнгө оруулалтын хуулийг шинээр бий болгосон нь нэн таатай боломжийг бүрдүүлж өгөв. Тэрбээр гурван лицензийг зургаан сая доллараар заран тэрбумтан боллоо. Ингээд зарим нэгэн ашигтай орддоо олборлолт явуулж эхэлжээ. 2001 он гэхэд Батболд Монголын томоохон баячуудын тоонд багтах болсон байна. Энэ үеэр Балдан гэнэтхэн гарч ирэв. 

Тэрбээр үнэтэй виски барьчихсан анд нөхөр дээрээ иржээ. Тэр ч бүү хэл халааснаасаа 5000 доллар гаргаж “Баярлалаа” гээд өгөхөд нь Батболд авсангүй. Балдан ч Америкаас жинхэнэ ажил хэрэгч хүний төрх олж ажилд нухлагдан амьдралын утга учрыг ойлгосноо сэнхэртэл нь ярьснаар найзыгаа уярааж дөнгөв. 

- Болд оо! Чи нэгэнт томорчихсон юм чинь найзыгаа ажилд ав л даа. Энэ удаад хар цагаан дуугарсангүй. Гэвч Балдан салахаа больж. Ингээд аргаа барахдаа алтныхаа уурхайн захирлаар тавьж орхижээ. Балдан итгэлийг нь алдсангүй. Угийн овжин болохоороо чадмаг удирдан, нинжа нарыг эвтэйхэн зайлуулах гээд ер нь л сайн ажиллаж эхэллээ. Намар нь уурхайнхан ажлаасаа буухад түүнд Батболд гурван өрөө байр, “Ланд круйзер-80” жийп машин өгчээ. Балдан ч Багахангайн нэгэн оюутан охинтой жиг ургуулсан байснаа авч суув. Бас л буруудлаа. Хэд хэдэн газар хайгуулын лиценз авсан боловч их хэмжээний мөнгө зараад юу ч олсонгүй. Үүнээс болоод Санхүүгийн алдагдалд орсон авч дампуурчихсангүй. Балдан ч маш үлгэр жишээ ажиллах болсноор дэвшин дэд захирал болжээ. Тэр ч бүү хэл татвараас бултахын тулд компаниа хоёр хуваан нэгийг нь Балдангийн нэр дээр болгов. Тэр үнэндээ жаргал зовлонгоо хамт туулсан найздаа маш их итгэжээ. 

Энэ хирээр Балдангийн эрх мэдэл компани дотор өндөр болж эхлэв. Мөн англи хэл чадмаг эзэмшсэнийхээ ачийг гарган Америкаас дөрвөн сая долларын хөрөнгө оруулалт татаж дөнгөлөө. Үүн дээр нэгэн бэрхшээл гарч ирэх нь тэр. Америкчууд хамтарсан компаниа байгуулахад Батболдын бүх хөрөнгийг татаж Монгол талаас заавал Балдантай гэрээ хийнэ гээд гэдийчихэв. Дөрвөн сая доллараа алдахыг хүсээгүй Батболд найздаа итгэснээр бүх өмчөө Балдангийн нэр дээр болгуулж Америкийн хөрөнгө оруулалттай хамтарсан компани байгууллаа. Ингээд Монголын талаас дөрвөн сая доллартай дүйцхүйц хөрөнгийг (Батболдын) иргэн Балдан гаргаснаар гэрээ байгуулагдав. Хамтарсан компанийн ашиг орлого ч өндөрсөж ирлээ. 
Тэгээд ч компанийн ерөнхий захирал нь Балдан, дэд захиралууд нь америк эр Жексон, Батболд хоёр болжээ. Гэвч өмчийн эзэн Батболд болохоороо хааяа амьтан ах дүүдээ тав арван төгрөгний туслалцаа үзүүлэх шаардлага гарна. Нэгэнтээ Батболдын бага дүү нь эхнэр авч тусдаа гарах болсон учраас байр авч өгөхөөр компаниасаа 25 сая төгрөг гаргуулахаар болов. Гэтэл америк хөрөнгө оруулагч нь ихэд дургүйцэх нь тэр. Үүн дээр Балдан ёстой л махран тэмцэж байж 25 сая төгрөг олгуулахад нь Батболд “баярлалаа” гэж хэлж байсан гээд бод доо. 

Гэвч цаагуураа Балдан түүний эрх мэдлийг улам бүр багасган цаашаагаа түлхэх бодлого баримталж байв. Үүнд гутарсан уу, яасан Батболд архи дарс сонирхож эхэллээ. Өмнө нь Балдан уудаг байсан бол одоо Батболд нь архинд орох тийшээгээ ханджээ. Үүнээс гадна нэгэн аймшигт гэмээр хэрэг явдал тохиолдов. Оройн 19 цагийн үед компанийн оффис дээр Батболд шал согтуу орж ирээд Балданд агсам тавьж хөрөнгө мөнгөө нэхжээ. Балдан ч өөдөөс нь ана мана ач тач үзэлцсээр шөнө дүлээр хөөж гаргасан байна. Тэрбээр архины халуунд машинаа асаан хөдлөхөд нь Балдан хориглосонгүй. Ингээд л согтуугаар машин жолоодож явсан Батболд онхолдон хүндээр гэмтэх нь тэр. Түүний нуруу хугарч, нугас нь гэмтсэн учраас хэвтэрт орон суумгай болох аюул нүүрлэв. Балдан ч ямар сэтгэл гаргасан юм бүү мэд олон сая төгрөг компаниас гаргаж Хятад, Солонгос, Америк зэрэг орнуудаар явуулж эмчлүүлсэн боловч хөл дээрээ босч чадсангүй. Ингэж эмнэлэг хөөцөлдөн явсаар зургаан сар болсон байлаа. Сэтгэлээр унаж гутарсан Батболд өмч хөрөнгөө алдна гэхээс маш их айж байв. 

Бүх юм Балдангийн нэр дээр байгаа. Өөрөө суумгай хүн болсон учраас тэр шүү дээ. Компаниас ч сэтгэл харамгүй тусалсаар бараг 300-аад сая төгрөг зарлагаджээ. Үнэн хэрэгтээ энэ бүхэн Батболдын хөрөнгө боловч Балдангийнх болж хувирсан байв. Сүүлдээ Балдан компани алдагдалтай ажиллах болсныг дуулгаж бүр ч цочирдуулав. Үүнийг сонсоод Батболд түүнд 
- Тэгвэл найз нь өөрийнхөө хувийг салгаад авчихъя гэжээ. Үүнийхээ хариуд ямар үг сонссон гэж санана аа. 

- Алдагдалд орсон учраас чиний хувь гэж байхгүй. Бид байгаа хөрөнгөө барьцаалаад гаднаас зээл авахаар хөөцөлдөж байгаа гэлээ. Уурсаж бухимдсан Батболд түүнийг хөөж гаргаад тасартлаа уужээ. Тэр архи ууж байхдаа маргааш л шүүхэд өгч өмчөө салгаж авна гэж ярьж байсан авч харамсалтай нь тэр шөнөө бөөлжсөндөө хахаж үхсэн байх нь тэр. Ер нь энэ явдал цаанаас нь зориудаар зохион байгуулчихсан юм шиг дэндүү амархан болж өнгөрчээ. Ажил явдлыг нь компаниас даасан нь ойлгомжтой. Үлдсэн эхнэр нь нөхрөөсөө хөрөнгө мөнгө нь биш болж байгааг сонсчихсон байсан учраас оршуулгын маргааш л өмч хөрөнгөө тасдаж авахаар Балдан дээр очсон аж. Гэвч тэр 
- Чи чинь юугаа яриад байна аа? Нөхрийгөө үхэхээр их хөрөнгөтэй болно гэж бодоо юу. Батболд маш бага хөрөнгө оруулсан. Тэр нь эмчилгээний зардалд таарсан. Алдагдалтай ажилласан учраас одоо юу ч байхгүй, энэ барилга байшин чинь байхгүйгээс ялгаагүй. Банкны барьцаанд очсон. Америк захирал дөрвөн сая доллар оруулсан. Тэгээд гүйцээ. Чи шүүх дээр очоод ч нэмэргүй гэж хэлээд хөөж гаргажээ. 

Эхнэр нь шүүхдэх гэсэн боловч хадмууд нь ямар ч байсан талийгаачийн 49 хоногийг өнгөрүүл гэж зөвлөжээ. Энэ хооронд Балдан бүх ажлыг цэгцэлж амжиж байлаа. Батболд үхсэний 49 дэхь шөнө Балдан оройхон гэртээ иржээ. Тэрбээр хөрөнгөжихийн хирээр залуу эхнэрээ хөөж явуулаад бага залуу охид авч ирэн ужид цэнгэлд умбаж байсан юмсанж. Тэр орой яагаад ч юм гэртээ ганцаараа халамцуу ирэв. Шууд л орондоо ороод дугхийжээ. Гэнэтхэн хөнжил нь сөхөгдөж сэрүү татаад явчихлаа. Нүдээ нухлан өндийтөл цонх нь онгойн тавцан дээр хүн дүрстэй шалдан юм сууж байх нь тэр. Босч гэрэл асаах гэсэн боловч өндийж чадсангүй. Хачирхалтай нь нөгөөх хүн завилан суусан чигээрээ нисэн ирж цээжин дээр нь тогтлоо. Цээжин дээр нь дарахгүй хирнээ амьсгал нь давчдаад маш хэцүү байв. Гэтэл нөгөөх хүний биенээс хөх гэрэл сүүмэлзэн өрөөг гэрэлтүүллээ. Цүрдгэр гэдэстэй үрчгэр биетэй, махир хамартай, амнаас нь цагаан соёо цухуйсан үхдэл байх нь тэр. Гэхдээ уг үхдэл нэгэн хүнтэй ихээхэн төстэй санагдахад айсандаа нүдээ тас аньжээ. Нүдээ аньсан хирнээ нөгөөх үхдэл харагдаад байсан учраас арга буюу нээлээ. 

Хэсэг хугацаанд чимээгүй байсан чөтгөр маш зэвүүн хахирган хоолойгоор, 
- Балдаан! Чи миний хөрөнгийг эргүүлж өгөхгүй бол чамайг би маш их тарчлааж, тамд унагах болно санаж яв! гээд төө хэрийн урт ургасан хумсаараа цээжийг нь маажиж гарлаа. Тэгснээ тархийг нь базан аймшигтай гэгч нь өвтгөхөд Батболдын царай оюун ухаанд нь тодхон бууж байлаа. Үхдэл ч түүнийг шөнөжин тамласаар байгаад ухаан алдуулж орхиод алга болжээ. 

Өдөр дунд сэргэсэн Балдан урд шөнө нь аймшигтай зүүд зүүдэлсэнээ санаж өндийжээ. Цээж нь хорсоод байх шиг санагдахаар босч ванныхаа өрөөнд орж толинд хараад золтой л ухаан алдчих шахав. Цээжин дээр нь маажсан ч юм уу, түлсэн ч юм уу ямартаа ч нэгэн зүйлийг биччихсэн. Бас тэр дагуу цус нь хатчихсан харагдлаа. Тогтож уншвал “Үхдэл минь хурдал, Г.Батболд” гэсэн бичиг дурайж байв. Дууриалгахад маш хэцүү Батболдын гарын үсэг гэгээн дүрээрээ байсан учраас палхийлээ. Гэвч тэр гэрээсээ гарахдаа шал өөр юм бодож байсан аж. Төр өдөржингөө архидчихаад эгчийндээ очиж хоножээ. Тэр ч бүү хэл эгчийнхээ 18 настай хүүтэй өвөртлөж унтлаа. Харамсалтай нь чөтгөр шөнө дунд дахин ирж тарчлааж байхад дэргэдэх дүү нь сэрэхгүй аж. 

Энэ удаад чөтгөр биеийг нь сэг болтол нь урж зэрэмдэглэлээ. Өглөө нь болоход эгч нь дуу алдаж 
- Хүүе наадхи цээж, бие чинь яачихаа вэ? гэхэд нь мань эр
- Бие загатнаад маажчихсан юмаа гэж нуугаад өнгөрлөө. Энэ маягаар долоон шөнө тамласан учраас Балдан арга буюу өмч хөрөнгийг нь америкчуудаас салгаж Батболдын эхнэрийн нэр дээр болголоо. Одоо ингээд амарлаа гэсэн авч чөтгөр түүнийг авч явна гэж зөвлөх болсон аж. Тэр ч бүү хэл энэ бүхнийг нь бичүүлээд амийг нь авч одсон гэнэ. Ах дүүс нь энэ бүхнийг авч хоцорсон гэдэг. Мэдээж хэрэг үүнийг дэлгэлгүйгээр устгасан боловч уншиж амжсан нэг нь надад ярьсан нь энэ.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд та сэтгэл хангалуун байна уу?
  • Тийм
  • Дунд зэрэг
  • Явцгүй байна