Амьдаараа оршуулагдсан залууг өвөөгийнх нь сүнс аварчээ
2018 оны 7 сарын 28
Харанхуй бурангуйгаасаа болоод амьд хүнийг оршуулах явдал мэр сэр гарах нь бий. Тухайлбал “Сэрэлт” кинон дээр Сүрэнг оршуулах гэж байхад нь орос эмч авардаг хэсэг бий шүү дээ. Үүнтэй төстэй хэрэг 1950-иад оны эхээр болж, үүнээс үүдсэн аймшигт явдлыг уншигч танаа сонирхуулж байгаа нь энэ. 1950-иад оны эхэн үе. Бараа таваарын хомсдол, шашны дэндүү бурангуй үзлийн аль аль арилаагүй байлаа. Тэр үед Цэрэндорж гэдэг хүний 18 настай хүү Гаваа нь Өндөр хоршооны өмнө машинд мөргүүлэн газар дээрээ амьсгал хураасан байна. Тэр үед үхэх нь нэгэнт тодорхой байхад задлан шинжилгээ энэ тэрд оруулах хүн ч байсангүй. Хаврын коммунист субботник хэзээ мөдгүй болох гээд байсан учраас маргааш өглөө нь л оршуулахаар болжээ. Цэрэндорж болон түүний эхнэр хоёр дэндүү мухар сүсэгтэй байсан учраас сэмхэн гэгч нь мэргэн түргэн хүмүүсээс асуухаа мартсангүй. Гэвч мордохын хазгай гэгчээр “халзан” Жалбуу гэгчийг олсон нь буруудахын цондон болжээ. 

Уг Жалбуу гэгч нь адуу мал хулгайлсан хэргээр олон жил орон шоронд суугаад гарахдаа мэргэн түргэн хүн болж жүжиглэн гэдсээ тэжээх аргаа олсон нэгэн байлаа. Цэрэндоржийн гэрийн хоймор ихэмсэг гэгч нь заларсан Жалбуу, 
- За энэ хүү чинь буг болж магадгүй байна. Одоохон хайрцаганд нь хий. Маргааш өглөө нар ургахаас өмнө Даландавхарт аваачиж оршуул гэж үүрэгджээ. Чингээд авсыг нь бэлдэж хийх болоход Цэрэндоржийн дүүгийн нүд нь орой дээрээ гарчихсан
- Хүүш дүү маань үхээгүй юм биш байгаа. Амьд байх шиг санагдлаа гэхэд нь халзан Жалбуу
- Тэгнээ тэр. Хэлээ биз дээ. Буг болох гэж буй нь тэр. Шалавхан оршуулах хэрэгтэй хэмээн үүрэгдэв. Ингээд л бараг шөнө дунд шахам талийгаачийг дайрч хөнөөсөн машинд ачиж Даландавхарыг зүглэв. Жараадхан см ухаад л булахчаан аядсан нь халзан Жалбуу “ламтан”-ы яаруулснаас болсон хэрэг байлаа. Ингээд бараг л нар мандаагүй шахам ар гэрт нь буцаж ирцгээв. Ингээд “хуурамч Дамбийжаа” болсон Жалбуу гүрэм дором хийн дүвчигнэж авдранд нь байсан хатуу эдлэлүүдийг гайтуулан хашааны гадна булуулжээ. 

Хоёр цагийн дараа булсан эдлэлээ эргэ хэмээн явуулахад
- Хэн нэг нь авчихаж гэсээр Цэрэндорж орж ирэв. Жалбуу ч 
- За маш сайн. Одоо айх аюулгүй гэж хэлээд яаран сандран гарчээ. Ингээд л бөөн уй гашуу болсон хүмүүс үлдэцгээв. Харин маргааш өглөө нь маш эрт хэн нэгэн хаалга цохиж гэрийнхнийг нойрноос нь сэрээлээ. Хашаа давах сонсогдож хэн нэгэн гэрийн хаалга цохив. Цэрэндоржийн эхнэр амандаа үглэн боссоор хаалгаа тайлснаа “еэ бурхан минь” гэж хэлээд ухаан алдаж унах нь тэр. Бүгд өндийн босцгооход чармай шалдан нэгэн эр биеэ цагаан давуугаар ороочихсон бөмбөгнөтөл чичирч зогсоо харагдав. Уг эр нь өчигдөрхөн оршуулагдсан хүү Гаваа нь байсан учраас хэн нь ч дуугарч чадсангүй. Хамгийн түрүүнд л Жалбуугийн буг болно гэсэн үг санаанд нь орсноос гэрийнхэн нь дуугарч ч чадалгүй шоконд орцгоов. Энэ бүх айдас хүйдсийг нас барсан Гаваа эвдэхээс өөр аргагүйд хүрлээ. 

Тэрбээр
- Та нар юунаасаа айгаад байгаа юм бэ? Намайг амьдаар нь оршуулсан байна ш дээ. Би үхээгүй ээ. Амьд байна гэж хэлэхэд эцэг нь эрхбиш эр юм гэсэндээ босч очлоо. 
- Аав аа! Би хөлдөж үхэх нь. Намайг бариад үз л дээ гэхэд нь Цэрэндорж зориг алдан байж биенээс нь барьж, бүр чимхэж үзлээ. Гэвч бүрэн дүүрэн итгэхгүй л байлаа. Харин Гаваа 
- Хүүш нээрээ ээж уначихсан байна шүү дээ. Босгоё гэж хэлээд ээжийгээ өргөн зүүн орон дээрээ тавихад нь эцэг нь бага зэрэг үнэмшил төрж хүүхдүүддээ
- Битгий айцгаа. Ах нь амьд байсан байна гэж хэлж амжлаа. Энэ үгийг сонссон дүү нар нь уйлж гарлаа. Цэрэндорж эхнэрийнхээ энгэр зааманд салхи оруулсаар сэхээхчээн аядахад
- Еэ бурхан минь юу болох нь энэ вэ? хэмээн үглэж байлаа. 
- Хүүе ээ. Хүү маань амьд байсан байна. Тайвшир буг чөтгөр биш. Гаваа минь ухаан ороод босоод ирсэн байна шүү дээ гэж тайвшруулахад ёстой л “Сэрэлт” кинонд дээр эцэг нь охиноо таньчихаад “мөн байна, мөн байна” гэдэгтэй адилхан зүйл боллоо. 

Хүүгээ үнссэн эх нь
- Еэ бурхан минь. Хүүгээ амьдаар нь булчихсан хэрэг үү? хэмээн үглэх аж. Ингээд бага зэрэг тайвширцгаан Гаваагаа дулаацуулахаар гал түлцгээв. Мөн халуун цай хоол хийж өгснөөр бие нь тавиран хацарт нь улаан туяа татав. Цэрэндорж ч хашир хүн гэсэндээ тэр дор нь хятад хар архи аягаар татуулахаа мартсангүй. Айл амьтан сэрэнгүүт ах, дүүс рүүгээ хэл ам өгүүлснээр бүгдээрээ цугларан уйлж дуулцгаав. Харин Гаваагийн хэлсэн үг олныг айлгаж хирдхийлгэсэн бөгөөд дандаа томчууд нь сонсож цааш нь энэ яриаг тараахгүй байхаар тохиролцжээ. Гаваа чухам юу үзэж харсан бол гэдэг нь танд сонин санагдаж байгаа нь ойлгомжтой. 
...Гаваагийн зүүдэнд гэнэтхэн жилийн өмнө нас барсан өвөө нь орж ирсэн байна. Өвөө нь амьд байсан бөгөөд өөрийг нь нэгэн хар нүхнээс гаргахаар зүтгэж явах юм гэнэ. Сандран сэртэл амьсгал авах аргагүй бүгчим шороо үнэртсэн хайрцган дотор биеийг нь даавуугаар ороогоод хөдөлгөөнгүй болгочихсон байх юм гэнэ. Тонгочсоор байгаад ороолтоо суллажээ. Гараа хөдөлгөтөл хайрцган дотор байх нь тэр. Хачирхалтай нь бөөн шуугиан болж байлаа. Өвөө нь нүдэнд нь харагдаад байх аж. 

Тэгснээ
- Гаваа хамаг хүчээ дайчлан хайрцагнаас гар гэж байлаа. Чухам юу болоод байгааг сайн ойлгоогүй Гаваа ямар ч байсан удвал бүтэж үхнэ гэдгээ гадарлаад хайрцагны тагийг хүчлэн жийтэл булга үсрэн бөөн шороо ороод иржээ. Ингэж ам хамартаа шороо оруулж байж гарахад одод түгээд шөнө болсон нь ойлгогдов. Эргэн тойрноо хараад оршуулгын газар байгаагаа мэдэж маш их гайхав. Өндөр хоршоо руу явж байтал нь нэгэн машин маш хурдтай орж ирэн толгойд гал бутарсаныг санах гэж байтал нь эргэн тойронд нь хүмүүс бүчсэнийг харлаа. Дандаа шалдан нүцгэн хүмүүс байх агаад биенээс нь хөх гал сүүмэлзэн маш тод гэрэлтүүлэх аж. Эхэндээ чухам ямар царай зүстэй хүмүүс болохыг нь тогтож харж амжсангүй. Харин нэгэн нүцгэн маш туранхай халиурсан цагаан үстэй өвгөн дөхөж ирэхэд яагаад ч юм совингоороо өвөөгөө гэж таньлаа. Өвөө рүүгээ ухасхийх гэснээ царай зүс, бие хааг нь хараад зог туслаа. Үнэндээ совингоороо л өвөөгөө гэж таньсан болохоос бус хорчийсон үхмэл цагаан царай, мөрөө давж халиурсан цагаан үс, гөлийсөн том дугариг нүд, хялгас шиг нарийхан хоолой, цүрдийсэн том гэдэс биеийнх нь ихэнхи хэсэг хоосроод яс нь цухуйсан гээд дэндүү аймшигтай төрхтэй байснаас тэр. Гэсэн ч өвөө нь түүнд гэм хийхгүй гэдгийг совингоороо гадарлаж байлаа. 

Эрүүнийх нь яс ил гарсан байх агаад санжигануулан байж, 
- Хүү минь чи эндээс бушуухан зугтаж гэртээ харь. Чиний үхэх цаг чинь болоогүй байна. Энэ буг чөтгөрүүд чамайг авах гэж байна гэж хэлж амжаагүй шахам байтал нэвсийсэн сэгсгэр хар юм өвөөг нь дарж унагалаа. Сайхь амьтныг хараад дэндүү айдас хүйдэс төрмөөр аж. Өвдгөө хүртэл унжсан хоёр хөх, дал мөрөө давсан урт сэгсгэр хар үс, амнаас цухуйсан цагаан соёо зэргээс харахад буг чөтгөр гэдэг нь тэр байх гэсэн бодол төрж айдас хүйдэс төрөн хойшоогоо ухарч зугтах гэсэн боловч буг чөтгөрүүд эргэн тойронд бүчсэн учраас яаж ч чадсангүй. Харин энэ хооронд эм шулмаст гишгүүлсэн өвөө нь хэржигнэсэн хоолойгоор
- Яв хүү минь яв. Зоригтой байвал наадуул чинь яаж ч чадахгүй гэхэд нь мөнөөхөн шулам уурсан өвгөнийг тэр дээшээ шидэн орхиход сураггүй алга боллоо. Гаваа ч үгэнд нь орон ухасхийтэл өмнө нь гурван давхар буг чөтгөр зогссон харагдана. Гэвч Гаваа зүрх алдан зогсчээ. Хачирхалтай нь тэр олон сүнс тэр чигээрээ буг чөтгөр биш байсан бололтой. Зарим нь түүнийг явуулахаар тэмцэлдэж эхлэв. Энэ бүхнээс болоод Гаваагийн толгой нь эргэн ухаан алдаж унажээ. Нэгэнтээ сэргэхэд дээрээс нь тал нь араг яс, тал нь махтай үхдэл тонгойж байлаа. 

Тэр хачин сөөнгө хоолойгоор 
- Чи үхэж болохгүй. Би сүнсийг чинь буцаалаа. Одоо зугтаа үүр цайхаар бид алга болно гэж байтал араас нь өвөө нь ирж
- Зугт Гаваа! Би хойд төрлөө олж чадахгүй байна. Аавдаа буян үйлд гэж хэл. Долоо хоногийн дараа нэгэн гөлөг очих байх. Тэр би шүү гэж хэлээд нисэн ирсэн муу ёрын сүнснүүд рүү дайрлаа. Энэ хооронд Гаваа босч гүйлээ. Хэдхэн минутын дараагаар үүр хаяарснаар тэр Даландавхараас эсэн мэнд зайлж чаджээ. Энэ бүхнийг сонсоод гэрийнхэн нь итгэж эс чадсан ч бас чиг үгүйсгэж чадсангүй. Харин эцэг нь мөнөөхөн халзан Жалбууг цагдаа шүүхэд өгнө хэмээн дайрсан боловч асуудал болно хэмээн болгоомжлоод орхижээ. Мөн олны анхаарлыг татахгүйн тулд хүүгээ Дорнодод байдаг хадмууд руугаа явуулснаар нам жим өнгөрөв. 
Харин талийгаач өвөө нь эргэж төрөх эсэхийг нь харахаар долоо хоногийн дараа Цэрэндоржийнд ахан дүүсээрээ цуглараад байлаа. Баахан идээ будаа болон байж гарч харж, хирэндээ л сэтгэл догдолцгоож байв. 
Ямар ч гөлөг ирсэнгүй. Өдөржин хүлээсээр оройхон хирд тарахаар болцгоож байтал гадна гаслах дуун сонсогджээ. Яаран сандран гарч харцгаахад дөнгөж төрсөн нүдээ ч нээгээгүй дөрвөн нүдтэй халтар гөлөг гийнаж байжээ. Уг гөлгийг ахан дүүсээрээ тэжээж гэр орондоо байлгасаар үхүүлсэн гэдэг. Энэ мэт явдал цөөнгүй тохиолддог боловч чив чимээгүйхэн өнгөрдөг нь хачирхалтай.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
АТГ-ын дарга Х.Энхжаргалыг огцруулах шаардлагатай юу?
  • Шаардлагатай
  • Шаардлагагүй
  • Мэдэхгүй