Мөнгөндөө хоргодсон луухааны сүнс эхнэр хүүхдээ авч оджээ
2018 оны 8 сарын 4
Монголчуудыг их зөн совинтой хүмүүс гэж боддог. Ямар сайндаа л амны билгээс ашдын бэлэг гэсэн үг гарч байхав. Энэ ч утгаараа хэн нэг нь таны эд зүйлд шунаж нүд унагах юм уу, хэн нэгэн үнэт эдээ дурамжхан өгсөн тохиолдолд сүнс нь хоргодно гэж хэлдэг билээ. Тэгвэл энэ дугаартаа үнэт эдлэлдээ сүнс нь хоргодсон нэгэн явдлын тухай бичиглэж байна. Гэхдээ талийгаач нь монгол хүн биш. 32-ын тойргийг манайхан “Чайна таун” гэж нэрлэдэг нь дэгс яриа биш. Ямар нэгэн аргаар Монголд ирсэн гуйлгачин хужаа нар элдэв аргаар хөлжиж үр удмаа үлдээснээр бүхэл бүтэн хороолол бий болгосон нь маргашгүй үнэн билээ. 
1960-аад оны дундуур Усны гудамжинд Лооеэ даяа хэмээх өвгөн луухаан үхэж их л сүр бадруулсан явдал болж байсныг одоогийн зарим өвгөчүүл санаж байгаа байх. 

Уг Лооеэ данжаад гэж чухам хэн болохыг нь бага ч болов сонирхуулах нь зүйтэй болов уу. Бээжингийн их зээл дээр өлбөрч үхэх шахаж байсан Ли Цайхуа гэгч залууг 1923 онд нэгэн данжаад олж харснаар амьдрал нь цэцэглэхийн үүд нээгдсэн гэж болно. Ингээд их цувааг дагаж дамнуурга үүрсэн залуухан хятад эр Монголд хөл тавьжээ. Тэрбээр данжаадынхаа гар хөлийн үзүүрт зарагдаж байтал эзэн нь нэг л өдөр тархинд нь цус харваж өөд болсон юм байх. Ингээд нутгаасаа дагуулж ирсэн хөгшин эхнэр, өмч хөрөнгө нь автоматаар л Ли Цай Хуагийнх боллоо. 

Хятад хүн мөнгө хөрөнгөө хэзээ ч үлдээдэггүйг цөөнгүй хүн мэднэ байх. Гэтэл Ли данжаадынхаа мөнгөө хаанаа нуудгийн сайн мэддэг байлаа. Хятад ёсонд нөхрөө үхсэн тохиолдолд бэлэвсрэх ёстой байдаг. Гэвч эмгэн залуухан эртэй жиг ургуулснаар эзнээ хэмээн хүлээн зөвшөөрчээ. Гэхдээ тэр хоёр эр, эмийн холбоотой гэдгээ олноос нууж байлаа. Харин еэвэн сарын баяраар эмгэн зочдынхоо нүдэн дээр Ли-г талийгаач хүүгээ гэж боддог байсан. Тиймээс өв залгамжлагч нь Ли болон дэвшиж Лооеэ данжаад нэртэй болжээ. Эхэн үедээ эмгэн дээр мордохчоон аядаж сэтгэлийг нь засч байсан боловч эцэстээ тоохоо болив. Ингээд нэг л шөнө эмгэн нүд аньсан гэдэг. Мэдээж хэрэг дөнгөж 60 дөхөж байсан эмгэн ийм амархан нүд аньсанд хятадууд эргэлзэж байсан ч бүгдээрээ л шинэхэн данжаадын өмнө бөхөлзжээ. Эмгэнийг үхсэний дараагаар Лооеэгийн пүүсийн эзэн бүрэн эрхт эзэн болсон Ли хотын эмс хүүхнүүдийг эдлэж хэрэглэхдээ гаршжээ. Чингэж байтал 1990-өөд оны эхээр бөмбөгөр ногоон театрт жүжигчнээр орох хүсэлтэй нэгэн охин Архангайгаас ирээд яах ч учраа олохгүй явж байхтай тааралдсан гэдэг. Уг охин артельд ажилладаг танилындаа буусан бөгөөд гэрийн эзэгтэйг даган Лооеэ даяагийн гуанзанд хоол идэхээр орж ирсэн гэдэг. Сайхь эмэгтэй хөнгөн явдалтай нэгэн байсан бөгөөд Лооеэ данжаадтай муугүй харьцаатай байжээ.  
- Хүүе Дулмаа! чи яасан сайхаан хүүкээн дагуулсаан. 

- Цөг гэм. Хүүхэн байхдаа яадаг юм. Энэ чинь жүжигчин болох гэж байгаа 17 настай охин гэж Дулмаа авгай тас намжирдав. 
- Охоон гэнээ. Яасаан сайхаан. Та хоёл ийшээ орж хоол идваа гээд нууцхан өрөөнд дагуулж оржээ. Данжаад охиныг хараад илтэд саймширч байгааг овжиноор ажигласан Дулмаа авгай,
- За чи чинь яахлаараа ингэж сайхан загнаад байна аа гэхэд нь
- Хай чи юу яриваа. Би сайхаан зантай ваа гэж хэлээд Догсмаа охинд бэлэг сэлт барин хөл алдав. Ингэж Лооеэ данжаад Дулмаа авгай хоёр эд мөнгөөр наймаалцсаар байгаад хөдөөх охин Догсмааг жүжигчин биш луухааны эхнэр болгож орхижээ. Ийнхүү нэгэн цэцэг цэврүү шиг охин өвгөн луухааны эхнэр болж хүүхэд цувуулж эхэлжээ. Үүх түүх гэвэл энэ. Догсмаа ямар ч ажил төрөлгүй хүүхэд төрүүлсээр ердөө л цонхийж цайсан сүг болж хувирчээ. 

...Лооеэ данжаад нас барсан сургаар Монголд аж төрдөг хятад иргэд бараг л бүгдээрээ шахам цугларлаа. Оршуулах ёслол ч хөлтэйхэн болж хүн амьтан тарсан хойно эхнэр, хүүхдүүд нь мөнгө, төгрөг, алт эрдэнэсийг нь хайх ажилд ханцуй шамлан оржээ. Хөрөнгө чинээгээрээ толгой цохьдог байсан Лооеэ данжаадын эд мөнгөнөөс сохор ч зоос олдсонгүй. 

Аргаа барж найз луухаануудаас нь асуухад тэд толгой сэгсрэн 
- Хай би яаж мэднаа. Лооеэ данжаад мөнгөгүй байсан ваа гэхээс өөр зүйл хэлэхгүй байжээ. Ингээд алт, эрдэнэс олох найдвар нэгэнт тасраад байлаа. Гэвч маш санаандгүйгээр алт эрдэнэсийг нуусан газрыг олсон боловч ашиглаж чадахад бэрхшээлтэй болсон юм. Лооеэ данжаад нас барсны долоо дахь хоног дээр нэгэн хачирхалтай явдал болов. 
Шөнө дунд нохой нь хуцаж байснаа гаслаж эхлэхэд нь байшинд унтаж байсан хүмүүс ихэд гайхжээ. Уг гарз нохойг Лооеэ данжаад өөрийн гараар харанхуй нүхэнд өсгөсөн бөгөөд гасалж байх нь ямар ч итгэмээргүй зүйл байснаас тэр. Нохой гасалснаасаа хойш хэсэгхэн чимээгүй байснаа цонх хэн нэг нь маажих шиг болов. Ямар нэгэн хулгайч ороод ирчихэж гэж бодсон том хүү Шоохууз нь цонх руу босон хөшгийг нь нээтэл эцэг нь цонхны цаанаас ширтэж байх нь тэр. 

Шоохууз муухай хашгиран арагшаа ухарснаа
- Дааяа (аав) байна. Дааяа байна гэж хашгирлаа. Гэрийнхэн ч тэр аяараа босцгоолоо. Гайхаж сандран цонхоор хартал Лооеэ данжаад өмнөөс нь цоо ширтэж байлаа. Гэрт байгсад бүгдээрээ хар цагаан дуугарч чадсангүй. Хойшоогоо ухран яах аргагүй байдалд орцгоогоод байтал Лооеэ даяагийн сүнс алга болчихжээ. Ингээд гэрлээ асааж яахаа ч олохгүй сууцгааж байтал Шоохууз зориг гарган бие засахаар гарчээ. Шоохуузыг гарахад эцгийнх нь сүнс хашааны баруун урд өнцөгт байрлах үнс хог асгадаг газрын хажуугаар эргэлдээд байх юм гэнэ. 
Дөхөөд очтол алга болчихжээ. Энэ маягаар хэдэн шөнө өнгөрлөө. Энэ үеэр Догсмаагийн төрсөн дүү нь Архангайгаас ирэв. Түүнд болсон явдлыг хэлтэл
- Сүнс нь хоргодсон байна. Бодвол алт мөнгөө нуугаа биз гэж хээв нэг хэлэхэд нь сэрхийгээд явцгаачихжээ. Түүнийг явсаны дараагаар Шоохууз дүү нараа удирдаж тэр хавийг сайтар нэгжиж ухаж эхэлжээ. Юу ч олдсонгүй. Харин нэгэн төмөр гялсхийх шиг болоход нь үзжээ. Газарт цул төмөр авдар суулгасан байлаа. Дотор нь хатуу эдлэлээ нуусан байв. Мөнгө нь харин хаана байгаа нь олдсонгүй. Тиймээс мөнгөнд шунасан хүүхдүүд нь эцгийнхээ сүнсийг ашиглахаар шийджээ. Орой унтахдаа цонхоо онгойлголоо. Шөнө дунд усны уур шиг зүйл цонхоор орж ирэх нь мэдрэгдлээ. Тэгснээ гал тогооны өрөө хавьцаа яваад байх шиг санагджээ. Зоригтойгоороо Шоохууз тэр өрөө рүү шагайснаа муухай орилон үхэтхийн уналаа. Бүгд гүйн очиж Шоохуузыг сэргээхээр зүтгэсэн боловч зулай дээр нь цусан толбо үүссэн байв. Шоохууз юм хэлэх гэж уруул нь өмөлзсөн боловч ухаан оролгүй байсаар өөд болов. Ингэж Шоохуузыг оршуулах гэж олон хоногийн ажил боллоо. Дараагаар нь дүү нар нь мөнгөө эрж эхэллээ. 

Харин энэ үеэр Догсмаа авгай зориг гаргаж
- За хүүхдүүд минь би хөгшин хонины насгүй болсон хүн. Дааяагийн чинь сүнсийг орж ирэхээр би хойноос нь оръё. Яахав би үхнэ л биз гэж хэлэхэд хүүхдүүд нь зөвшөөрсөн гэдэг. Ингээд шөнөөр хүлээтэл сүнс галын өрөө рүү ордгоороо орлоо. Догсмаа авгай ч хойноос нь оров. Хэдэн мөчийн дараа Догсмаа зүв зүгээр гарч иржээ. 

Тэгснээ Догсмаа
- Мөнгийг олох нь оллоо. Өвгөний булшинд аваачиж хийхгүй бол биднийг ална гэж байна. Энэ бол заналхийлэл биш шүү гэж хэлэв. Гэвч хүүхдүүд нь энэ үгийг сонсохыг ч хүссэнгүй. Мөнгийг аван хувааснаар уван цуван хэдхэн хоногийн дотор үхжээ. Харин Догсмаа авгай орь ганцаархнаа хоцрон жил хэртэй амьд байгаад өөд болсон гэдэг.
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд та сэтгэл хангалуун байна уу?
  • Тийм
  • Дунд зэрэг
  • Явцгүй байна