Мөнгөний оронд хэрэглэгдэж байсан 10 зүйл
2018 оны 10 сарын 10
Мөнгө бол бидний өнөөгийн нийгэмд хэрхэн амьдарч байгааг илтгэх нэг ёсны хэмжүүр болоод буй. Тэгвэл эрт дээр үед мөнгө гэдэг зүйл байсангүй. Түүний оронд орчин үеийн хүнд тун ч сонин санагдаж мэдэх эд зүйлийг ашигладаг байжээ. Энэ удаа бид өмнө нь мөнгөний оронд ашиглагдаж байсан 10 зүйлийн талаар өгүүлэх болно. 

10. Дельфины шүд

Дельфин загасны шүдийг хэдэн зууны туршид мөнгөний хувиар ашиглаж байсан аж. Ялангуяа Соломоны арлууд дээр. Одоогоос 10 жилийн өмнө тус арал дээр долларын ханш навс унажээ. Үүний улмаас тэндхийн оршин суугчид бэлэн мөнгөө хуримтлуулах болсноор гачаал үүссэн гэдэг. Үүний улмаас арлын зарим нэг хэсэгт амьдардаг хүмүүс уламжлалт төлбөр тооцооны хэрэгсэл болох дельфины шүдийг санасан байна. Энэ сүүн тэжээлт амьтны шүдний үнэ дөрөв дахин нэмэгджээ. 

9. Хэрэмний арьс

Эрт дээр үеэс амьтны арьс, үс бараа солилцоо болон худалдаанд чухал үүрэг гүйцэтгэж иржээ. Дундад зууны үед хэрэмний арьс хамгийн үнэтэйд тооцогдож байсан бөгөөд Финланд болон Орост валютын нэг хэлбэр болж байжээ. Хэрмийг төлбөрийн хэрэгсэл болгохын тулд үй олноор нь устгаж байснаар Оросын хүн ам тахал өвчнөөс аврагдаж байсан түүхтэй. Олон зуун жилийн өмнө оросууд хэрэмний арьснаас гадна хоншоор, савар зэргийг нь төлбөртөө ашигладаг байв. 

8. Давс

Олон мянган жилийн туршид давс үнэтэй зүйлд тооцогдож ирсэн. Эрт үеийн соёл иргэншлүүдийг хөгжихөд давс чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Шашны зан үйл, ариун судруудад хүртэл давсыг олонтаа дурдсан байдаг. МЭӨ 2200 онд Хятадын Эзэн хаан Агуу Ю түүхэнд тэмдэглэгдсэн анхны татварын төлбөрийг давсаар төлсөн байдаг. Давснаас татвар авах шийдвэр гаргаснаар Францын хувьсгал ч дэгджээ. Давс АНУ-ын Иргэний дайнд мөн чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Эртний Ромд цэрэг эрсийн цалин хангамжийг давсаар төлж байсан мэдээ байдаг. 

7. Хар перец

Эртний Грект хар перец хомсдолд орсноор үнэ нь тэнгэрт хадсан гэлцдэг. Түүхэн бичиг баримтад бичсэнээр бол V зуунд готуудын анхны хаан Аларих болон Хүннү нарын удирдагч Аттила хаан нар Ром хотыг эзлээд, хотын ард иргэдээс татвар хураамж болгон их хэмжээний хар перец өгөхийг шаардсан гэдэг. Дундад зууны үед хар перец валютын гол хэрэгсэл болжээ. XV зуунд Европт хар перецний үнэ маш их өссөнөөр Алс Дорнод руу зорих далайн худалдаачдын тоо эрс нэмэгджээ. Өндөр үнэтэй байсан тул энэ хоол амтлагч "Хар алт" гэсэн нэртэй болжээ. XIX зууныг хүртэл хар перец зөвхөн баян хүмүүсийн хэрэглэдэг чамин хоол амтлагчид тооцогдож байв. 

6. Сувсан зүүлт

Америкийн анхны валют бол сувсан зүүлт байжээ. Гар аргаар хийдэг эдгээр зүүлт нь тус тивд очсон Европын далайчдын анхаарлыг татсан гэдэг. Уугуул иргэд сувсан зүүлтийг ариун, үнэт зүйлд тооцдог байжээ. Хоол унд, эд зүйлээ сувсан зүүлтээр наймаалцдаг болохыг нь ч колоничлогчид анзаарсан аж. Хясаагаар хийсэн ийм зүүлтнүүд ийнхүү албан ёсны төлбөрийн хэрэгсэл болжээ. XVII зууныг хүртэл ийм зүүлтнүүд албан ёсны төлбөрийн хэрэгсэл байсан юм. 

5. Дугуй булантай цай

Цайны ургамлыг шарж бэхжүүлээд хатааснаар дугуй булантай цай бий болдог. Дэлхийн II дайныг эхлэх хүртэл дугуй булантай цай төлбөр хийх хэрэгсэл болж байсан юм. Өдгөө дугуй булантай цай Төв Ази болон Түвдэд ихээхэн эрэлт хэрэгцээтэй байгаа. Түүнийг ханиад, томууг эдгээхэд ашигладаг юм. Ялангуяа Хятад, Монгол, Түвд зэрэг улсуудад төлбөр тооцооны хэрэгсэл болж байжээ. 

4. Чулуу

Эрт дээр үед үнэт чулууг гар дамжуулан өгснөөр үнэ цэнэ нь нэмэгддэг байжээ. Чулуугаар төлбөр тооцоо хийхдээ аман тохиролцоонд хүрэх бөгөөд чулууг шинэ эзэнд нь хүргэж өгдөггүй байв. Чулууны үнэ цэнэ түүний үүх түүхээс ихээхэн хамаардаг байв. Тэрхүү үнэт чулууг тээвэрлэхэд нас барсан хүмүүсийн тоогоор үнэ цэнэ нь нэмэгддэг байжээ. 

3. Хясаа

Эртний төлбөр тооцооны хэрэгсэл бол олдоц ховор хясаа байв. Жижиг хэмжээтэй, хөнгөн атлаа бат бэх бөгөөд тэднийг дууриалган хийх боломжгүй. Каури хясаагаар гоёмсог үнэт эдлэл, зүүлт тэргүүтнийг хийж болдог байв. МЭӨ XVI зуунд хятадууд каури хясааг төлбөр тооцооны хэрэгсэл болгожээ. Хожим нь энэ төлбөрийн хэрэгсэл Африк, Араб, Европ болон Азийн зарим хэсэгт дэлгэрсэн байна. 

2. Сумны зэв

Энэ эртний төлбөр тооцооны хэрэгсэл Хар далайн умард эрэг дээр бий болжээ. VII зууны эхэн үеэр сумны зэвийг Агуу Скифын нутаг дэвсгэр дээр төлбөр тооцооны хэрэгслээр ашиглаж эхэлжээ. Уг Эзэнт гүрэнд Украин, Төв Ази, Зүүн Европ, Умард Кавказ, Оросын зарим хэсэг багтаж байв. Сумны хүрэл зэв эртний зоосон мөнгөнөөс өмнө гарч ирсэн бөгөөд маш өндрөөр үнэлэгддэг байжээ.
 
1. Хутга

Хятадын эртний хутга мэс зэвсэг төдийгүй төлбөрийн хэрэгсэлд тооцогддог байв. МЭӨ 600 онд Хятадад энэ өвөрмөц төлбөрийн хэрэгсэл бий болжээ. Хутга хэлбэртэй зоосон мөнгийг нүүдэлчин омгууд ихэд хэрэглэдэг байна. Хутган зоосон дээр тоо юм уу үсэг сийлж товойлгон үнэ цэнийг нь тодотгож өгдөг байлаа. 
Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд та сэтгэл хангалуун байна уу?
  • Тийм
  • Дунд зэрэг
  • Явцгүй байна