Эх нялхаст ходоодны хавдар биш цусны хавдраар өвчилж буй хүүхдүүд олон байна гэв
2018 оны 12 сарын 4

-2016 ОНООС ХОЙШ ХОДООДНЫ ХОРТ ХАВДРААР ӨВЧИЛСӨН ГЭДЭГ НЬ БАТЛАГДСАН НЭГ Л ТОХИОЛДОЛ БАЙНА-

“Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвд сүүлийн гурван жилд хорт хавдартай гэж оношлуулсан нийт хүүхдийн бараг гуравны нэг нь ходоодны хорт хавдартай. 2016, 2017 онд ЭХЭМҮТ-д шинээр бүртгэгдсэн 314 хавдрын 30.7 хувь буюу 99 хүүхэд ходоодны хорт хавдартай хэмээн оношлогджээ” гэсэн мэдээг нэгэн хэвлэл мэдээллийн байгууллага олон нийтэд түгээсэн юм. Энэ мэдээллийг сонссон олон эцэг, эхчүүд айдаст автаж “Үр хүүхдэдээ юу уулгаж, юу идүүлж амьдрам юм бэ. Улаанбаатар хотын хөрс, агаарын бохирдол гамшгийн хэмжээнд хүрсэнтэй холбоотой. Мөн урд хөршөөс орж ирдэг болсон болоогүй чихэр, жимснээс боллоо” хэмээн энэ амралтын өдрүүдэд олон нийтийн сүлжээнд хэлэлцүүлэг өрнүүлсэн гэхэд болно.

Бид уг мэдээллийн мөрөөр ЭХЭМҮТ-ийг зорьж “Монгол хүүхдүүд дэлхий дахинд зөвхөн насанд хүрэгчдэд тохиолддог, амьдралын буруу хэвшил, эрүүл бус хооллолттой холбоотой гэгддэг ходоодны хорт хавдраар өвчлөх болов, учир шалтгаан нь юу байв” гэдгийг тодруулахыг зорьсон юм. Манай улсын хувьд насанд хүрэгчдийн нас баралтын шалтгааны хоёрдугаарт ходоодны хорт хавдар ордог аж. Энэ талаар ЭХЭМҮТ-ийн Эмчилгээ эрхэлсэн дэд захирал Ц.Алтантуяагаас тодруулсан юм.

-Сүүлийн гурван жилд 99 хүүхэд ходоодны хорт хавдартай гэж оношлогдсон гэх мэдээлэл олон нийтэд цацагдаж эцэг, эхчүүдийг айдаст автуулаад байна. Танай байгууллагаас гаргасан тоо баримт мөн үү?

-Энэ мэдээлэл баталгаагүй, жаахан буруу ойлголцол гарсан байна. Хүүхдийн хавдрын бүртгэл мэдээлэл манай улсын хэмжээнд тодорхой бус байгаа юм. Жишээлбэл, хөдөө орон нутагт бүртгэлтэй байсан нэг хүүхэд Улаанбаатар хотод хувийн эмнэлэг дээр очиход бүртгэгдэнэ. Мөн улсын 2-3 эмнэлэг дамжиж үзүүлэхэд нэг хүүхэд дээр 3-4 бүртгэл бий болж буй тохиолдол байгаа. Хүүхэд ходоодны хорт хавдраар дэлхий нийтэд харьцангуй бага өвчилдөг. Монголд ч гэсэн мөн адил. Хүүхдийн хавдрыг эмх цэгцтэй, бүртгэлтэй болгох нь чухал байгаа юм. Монгол Улсад хэдээс хэдэн насны хүүхдүүд өвдөөд байгаа юм, ямар хавдар нь илүү зонхилж байна, амьдрах чадвар нь юу байна гэдгийг нэгтгэхийн тулд удаа дараагийн шийдвэр, хүсэлт тавьсны хүчинд 2016 оны нэгдүгээр сарын 01-нээс эхлэн хүүхдийн хавдрыг манай ЭХЭМҮТ дээр төвлөрүүлдэг болсон юм. Сүүлийн хоёр жилд энэ асуудал дээр бүтэн судалгаа хийгдээд явж байна. Бид хоёр жилийн турш мэдээллээ цэгцэлсний хүчинд 2019 оны эхний улиралд багтаан статистик тоо баримтыг нэгтгэсэн ном гаргахаар бэлэн болж байна. Энэ ном бэлэн болохоор яг энэ асуудалтай холбоотой үнэн бодит мэдээлэл гарч ирнэ гэсэн үг.

-Тэгэхээр сүүлийн гурван жилд 99 хүүхэд ходоодны хорт хавдраар өвчлөөгүй гэсэн үг үү?

-Дэлхий нийтэд хүүхэд ходоодны хорт хавдраар өвчилсөн тохиолдол харьцангуй цөөн байдаг. 2016 оноос өмнө хүүхдийн хавдрын мэдээлэл манай төв дээр төвлөрдөггүй байсан болохоор энэ оноос өмнөх тоо баримт нарийн байхгүй. 2016 оноос хойш ЭХЭМҮТ ходоодны хорт хавдраар өвчилсөн гэдэг нь батлагдсан нэг л тохиолдол байна.

-Хүүхдийн хавдрыг 2016 оноос хойш ЭХЭМҮТ дээр төвлөрүүлснээс хойш ямар өвчин нь илүү давамгайлж байна?

-Би танд зөвхөн ЭХЭМҮТ-ийн мэдээллийг хэлж чадна. Манай цусны эмгэг хавдар судлалын тасгийн мэдээлэл, манай эмнэлгийн статистик мэдээгээр бол хамгийн их нь цусны хавдрууд дараа нь зөөлөн эдийн хавдар, тунгалгийн хавдар, нүд, тархины хавдар гэсэн дэс дарааллаар оношлогдож байна.

-Жилд ойролцоогоор хичнээн хүүхэд хорт хавдар гэх аюултай өвчнөөр оношлогдож байгаа вэ?

-Сүүлийн дөрвөн жилийн байдлыг авч үзэхэд жилд дунджаар 40 орчим, зарим тохиолдолд 40-64 хүүхэд шинээр хавдартай гэдэг нь оношлогддог. Давхардсан тоогоор нэг хүүхэд гурваас дээш удаа хэвтэн эмчлүүлдэг. Өвчнийхөө хүндрэл, явц, дэлхийн жишгийн дагуу хийгддэг протокол эмчилгээ хийлгэх үе шатнаасаа хамаараад давтан эмчлүүлэх тоо харилцан адилгүй байдаг.

-ХАВДАР УЛАМЖЛАЛТ ЭМЧИЛГЭЭ, ЛАМ БӨӨГӨӨР ЯВААД ЭДГЭРДЭГ ӨВЧИН БИШ ГЭДГИЙГ ЭЦЭГ, ЭХЧҮҮД МАШ САЙН ОЙЛГОХ ХЭРЭГТЭЙ-

-Улаанбаатар хотын агаарын бохирдол гамшгийн хэмжээнд хүрсэн гэдгийг хүн бүр мэдэж байгаа. Утаанаас болж уушигны эмгэгтэй, хорт хавдартай болсон тохиолдол байна уу?

-Хавдар үүсгэх гол үндсэн зүйлийн тав орчим хувь нь генийн мутацаар үүсдэг гэдэг нь нотлогдсон байдаг. Үлдсэн хувь нь буюу хүүхдийн хавдар янз бүрийн шалтгаанаас үүсдэг гэж үзэж байна. “Утаа хорт хавдар үүсгэж байна уу” гэсэн судалгаа хаана ч байхгүй. Гэхдээ дан байдлаар хүүхдийн хавдар болон өвчлөлд нөлөөлөх хүчин зүйл болж байгаа юу гэвэл болж байна. Утаанаас илүү дан тамхидалт илүү хор хөнөөлтэй байдаг. Гэртээ тамхи татаад буй аав хүүхдийнхээ уушигны үрэвсэлд ямар их хор хөнөөл учируулж байгааг бид хэлж мэдэхгүй шүү дээ. Тамхи уушигны хавдар үүсгэдэг гэдэг нь батлагдсан. Гэтэл дан тамхидалт өөрөө тамхи татахаасаа илүү хажууд нь байгаа хүнд илүү хор хөнөөл учруулдаг. Тэгэхээр бага насны хүүхэд уушигны хавдартай болоход нөлөөлөх хүчин зүйлийн нэг болж байгааг үгүйсгэхгүй. Улаанбаатар хотын агаар, хөрс, усны бохирдол ч гэсэн тодорхой хэмжээгээр нөлөөлнө.

-Хүнд өвчнөөр өвдсөн хүүхдүүдийн сэтгэлзүйд танай эмнэлгийн зүгээс ямар тусламж үйлчилгээг үзүүлдэг вэ?

-Бидэнд их тулгамдаж буй асуудлын нэг л дээ. Монголын сэтгэлзүйчид, ТББ-ын маш олон хүмүүс ганц хүүхэд дээр биш хавдартай хүмүүс болон асран хамгаалагч нарт сэтгэлзүйн эмчилгээ хийх талаар нэлээд яригдаж байна. Мөн сэтгэлзүйн эмчилгээг ч гэсэн хийж байгаа. Насанд хүрэгчдийн хувьд өвчтөнтэй өөртэй нь харьцдаг учраас арай дөхөм байдаг. Харин хүүхдийн хувьд энэ нэлээд эрсдэлтэй. Хавдартай хүүхдүүдэд хоёр янзын сэтгэлзүйн туслалцаа үзүүлдэг. Мөн хавдартай хүүхдүүдэд тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг эмч, эмнэлгийн мэргэжилтнүүд Ажиа гэгээний барьж өгсөн эмнэлгийн номын өргөөнд сургалт явуулдаг. Хүүхэд болон эцэг, эхчүүд өөрсдөө хүсвэл сэтгэлзүйн сургалтад тодорхой хэмжээгээр хамруулдаг. Хавдартай хүүхдүүдтэй ажиллаж буй эмч, эмнэлгийн ажилтнууд “Би өөрөө сэтгэлзүйн хувьд бэлтгэлтэй байх ёстой” гэсэн үүднээс ямар нэгэн бэрхшээл учирдаггүй. 

Харин үйлчлүүлэгч нарын хувьд хоёр талтай байдаг. Хүүхдээ хавдартай гэдэг мэдээллийг авна гэдэг эцэг, эхчүүдийн хувьд маш том сэтгэлзүйн цохилт болдог. Тиймээс эцэг, эхчүүдийг дасан зохицож сэтгэл санаа нь тогтвортой болсны дараа сэтгэлзүйн сургалтад хамруулахгүй бол болдоггүй. Гадныхантай харьцуулахад монголчуудын өвөрмөц онцлог байдаг юм болов уу даа. Сэтгэлзүйн сургалтад явуулаад ирэхээр “Манай хүүхэд эмчилгээгүй болжээ. Тиймээс энэ хүмүүс бидний сэтгэлзүйг бэлдээд янз бүрийн хүмүүстэй уулзуулаад байна” гэж ойлгоод эмчилгээг дундаас нь орхиод хүүхдээ эмнэлгээс аваад явдаг. Тэгээд эцэг, эхчүүд маань “Цаашид горьдлоггүй болсон. Өвс ургамлаа ууж бөө дээр очино” гэсэн хандлага давамгайлах гээд байдаг учраас манай эмнэлгийн зүгээс энэ асуудал дээр нэлээд болгоомжтой ханддаг. Магадгүй 5-10 жилийн дараа гадны орнууд шиг төгсгөлийн шатандаа сэтгэлзүйн туслалцаа авдаггүй гэдгийг ойлгох байхаа. Хавдрын тусламж үйлчилгээ үзүүлж эхэлж байсан үеийг бодвол хүмүүсийн хандлага харьцангуй өөр болж байгаа шүү.

-Хүүхдүүд маань өөрийгөө хүнд өвчин туссан гэдгийг мэдээд эцэг, эхээсээ илүү сэтгэлийн тэнхээтэй байж магадгүй юм байна шүү?

-Хүүхэд гэдэг чинь цагаахан шүү дээ. Хэзээ ч насанд хүрэгчид шиг “Би одоо үхэх юм байна. Аюултай өвчнөөр өвдсөн” гэж боддоггүй. Хүүхдүүд дандаа аливаа зүйлийг гэгээлэг сайхнаар харж чаддаг. Тиймээс манай эмнэлгийн зүгээс хүүхдүүдэд яаж нас бэлгэлэх үү, ямар эмчилгээг хийх үү гэдэг дээр анхаарлаа хандуулдаг. Хүүхдийн хавдрын эмчилгээг улсын төсвөөс 100 хувь даадаг. Насанд хүрэгчид шиг химийн тариа гаднаас авна гэсэн дарамт бага байдаг.

-Хамгийн чухал нь эцэг, эхчүүд хүүхдээсээ илүү сэтгэлийн тэнхээтэй байснаар хүүхдээ эрүүл болгох, урт удаан амьдрах боломжийг нээж өгөх нь ээ?

-Маш зөв, эцэг эхчүүд хүүхдээсээ илүү тэвчээртэй байх ёстой. Хавдар ардын уламжлалт эмчилгээ, сэтгэл засал, нэмэлт бүтээгдэхүүн, лам, бөөгөөр эдгэрдэг өвчин биш гэдгийг л эцэг эхчүүд маш сайн ойлгох хэрэгтэй.
Эх сурвалж: Medee.mn
Эх сурвалж www.wikimon.mn
М.АМАРЖАРГАЛ
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд та сэтгэл хангалуун байна уу?
  • Тийм
  • Дунд зэрэг
  • Явцгүй байна