Ж.Чинбүрэн: ХСҮТ урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн шинэ төвтэй болно
2019 оны 2 сарын 12
Өнөөдөр хавдартай тэмцэх дэлхийн өдөр. Тиймээс “Жаргалан” Хавдар судлалын үндэсний төвийн захирал, профессор Ж.Чинбүрэнтэй хавдрын өнөөгийн нөхцөл байдал, хийж буй ажлынх нь талаар ярилцлаа.

2019-2021 онуудад дэлхий нийтээрээ “Би хавдрын эсрэг үйлсийг дэмжигч, би энэ үйлст нэгдсэн” сэдвийн хүрээнд хавдрын эсрэг өдрийг тэмдэглэж байна. Энэ нь хүмүүст хавдрын тухай ямар ойлголт өгч, юу хийхийг уриалсан үг юм бол оо?

Бид сүүлийн үед цахим орчинд нэг зүйлийг их ярьж байгаа. Энэ бол “Айх биш ойлгоё” гэж. Хавдар гэдэг өвчин нийгэмд үхэл мэт айдастайгаар ойлгогддогийг өөрчлөх шаардлагатай. Юуны түрүүнд иргэд маань эмчид үзүүлбэл өвчин илэрчих байх гэсэн хандлага, түгээмэл сэтгэхүйгээсээ салах ёстой. ХСҮТ дээр жилдээ 11 мянган хүн эмчлүүлээд эдгээд гардаг. Манай томоохон эмчилгээ болох мэс заслын дараахь эрсдэл эндэгдэл 1.6-аас бага хувьтай байгаа. Энэ бол их боломжийн үзүүлэлт. Би энэ тоог хүмүүст итгэл төрүүлэхүйц хэмжээний тоо баримт гэж хэлмээр байна. Иргэддээ хандаад танд хорт хавдар тусах хэмжээний эрсдэл байгаа л бол заавал урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдах ёстой шүү гэж хэлье. Учир нь энэ өвчин эрт үедээ оношлогдох юм бол бүрэн эдгэдэг.

Бид хүмүүсийн сэтгэл зүйг судалж үзсэний эцэст зовлон үзээд даваад гарчихсан хүний үг бусдад илүү итгэл үнэмшил төрүүлж, даацтай сонсогддогийг мэдсэн. Тийм учраас жилд манай эмнэлгээр эмчлүүлээд эрүүл болоод гарч байгаа тэр 11 мянган хүнийхээ өмнөөс “Би хавдрыг даван туулагч. Би хавдрыг эрт илрүүлэхэд өөрийн гэсэн хувь нэмрийг оруулна” гэсэн уриаг дэвшүүлээд үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

2018 оны хавдрын статистик мэдээнээс нааштай зүйл олж уншлаа. Хавдраар нэг жилд нэмж өвчилсөн хүний тоо 5591 болж буурчээ. Энэ бол 2017 оныхоос 400-аар багассан тоо байх аа?

Жилд 6000 орчим хүн шинээр оношлогддог цөөнгүй жилийн дундаж бий. Бид энэ тоо нэмэгдэхээс айхаасаа илүүтэй хорт хавдар өвчин хэддүгээр үедээ оношлогдож байгаагаас айх учиртай юм. Энэ л их чухал. Учир нь хүмүүс оношоо эрт үедээ сонсож мэдэх тусам эмчлэгдэж эдгэх магадлал төдий чинээ өндөр болдог. Тиймээс бид тоо ихэссэн ч, багассан ч тэр доторх эрт үедээ оношлогдож буй тохиолдол өндөр байгаасай гэдэг  зорилт тавиад ажиллаж байна.

Тэгвэл 2018 онд оношлогдсон 5591 шинэ тохиолдлын хэд нь эрт үедээ оношлогдсон бэ?

Эрт үедээ оношлогдож байгаа хувь хэмжээнд мэдэгдэхүйц хэмжээний өөрчлөлт гараагүй. Дийлэнхи нь хожуу шатандаа гэж ойлгож болно. Хамгийн гол нь орон нутгийн удирдлага буюу засаг дарга нар нутгийнхаа иргэдийн дунд хорт хавдрын эрт илрүүлгийг өндөр болгох тал дээр сэтгэлтэй, санаачлагатай ажилламаар байна. Ийм санаачлага орон нутагт өрнөөд ажил хэрэг болоод эхэлвэл маш чухал дэвшил болох учиртай.

Бид эмч нараа солилцоод, туршлага судлуулах гэх мэтээр хамтран ажиллах бүрэн боломжтой гэдгээ илэрхийлээд л байгаа. Гэвч одоохондоо жишиг гэхээр ийм хэмжээний ажил өрнөөгүй л байна. Мөн орон нутагт нь урьдчилан сэргийлэх үзлэгт иргэдийг хамруулдаг дэд бүтцийг бий болгох шаардлагатай.

Танай байгууллагын 2019 оны төлөвлөгөөт ажлыг сонсож байхад бид урьдчилан сэргийлэх үзлэгийн төвтэй болох нь гэдэг сайхан мэдээ сонслоо?

Манай иргэд гаднын улс орнуудаар чөлөөтэй аялж, ажиллаж, бизнес хийж байна. Үүнийхээ үр дүнд тэдгээр иргэд маань өндөр хөгжилтэй орнуудад хавдрын эрт илрүүлэг үзлэгт хамрагдаж чаддаг болчихлоо. Манай эмнэлэгт хандаж байгаа хүмүүс дотор гадаадад эрт илрүүлэх үзлэгт хамрагдаж, хавдар өвчнөө эрт оношлуулж, улмаар эмчилгээ хийлгээд эдгэсэн хүмүүс нэг бус бий.

Гэхдээ энд нэг зүйлийг хэлэхэд эрт илрүүлгийн багц шинжилгээнүүдийг иргэд маань гадаадад их өндөр үнээр хийлгэдэг. 

Өмнөд Солонгосын эмнэлэгт зөвхөн хорт хавдрыг бүрэн илрүүлэх багц шинжилгээнд ороход 2,5 сая вон зарцуулж байгаа. Монгол мөнгөөр таван сая гаруй төгрөг шүү дээ.

Үүнийг яагаад Монголдоо хийж болохгүй гэж. Сүүлийн үеийн технологи бүхий өндөр өртөгтэй урьдчилан сэргийлэх оношлогоог бид боломжийн үнээр иргэддээ санал болгохоор ажиллаж байна. Хэрэгцээ шаардлага, орон зай нь байгаа учраас.

Бид 2019 онд хүний толгойноос хөл хүртэл, дээр нь молекул, генетикийн түвшинд шинжилж, ирээдүйд хортой хавдраар өвдөх эрсдэлтэй эсэхийг нь үзэх хэмжээнд шинжилгээ хийдэг болно. Ийм боломж бидэнд бий  юу гэвэл байгаа. Өнөөдрийн байдлаар ХСҮТ дээр хавдрын эмчилгээ хийлгэсэн хүмүүст эсийн, генийн шинжилгээг хийж байгаа нь шинээр эхлэх ажлын маань суурь болоод явах бүрэн боломжтой.

Энэ ажилдаа хувийн хэвшлийнхнийг татан оруулахаар ярилцан тохиролцож, гэрээ хийгээд ажлаа эхлээд явж байна. Энэ тасаг ХСҮТ-ийнхөө бусад ижил төрлийн тоног төхөөрөмжинд ачаалал өгч, нэрмээс огт болохгүй. Тусдаа зарчмаар явна. Хорт хавдрын эмчилгээ хийдэг тасгууд, эмчилгээ хийлгэж буй иргэдээсээ тусдаа байрлаж, урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдахаар ирсэн иргэдээ л хүлээж авдаг үйлчилгээ бүхий кабинеттай болно гэж ойлгох хэрэгтэй. Ажил маань урагштай явж байгаа. Одоо тоног төхөөрөмжөө суурилуулахын өмнөх засварын ажлууд хийгдэж эхлэх гээд зураг төсөл нь дуусчихаад байж байна.

Ийм зориулалтын тасаг бүхий тусдаа төвтэй болох нь үнэхээр сайхан мэдээ юм. Харин одоо энэ тасгийг зорин ирэх хүмүүсийн хүслийг хэрхэн өдөөх вэ гэдэг асуулт гарч ирж байна?

Манай эмнэлэг рүү эрт илрүүлгийн үзлэгт хамт олноороо хамрагдах гэсэн төрийн болон төрийн бус байгууллагуудын хандалт их өндөр болсон. Хувь хүмүүс ч их байна. Та бүхэн ирж үзүүлээч, бид ийм тасаг нээчихлээ гэж урихаасаа илүүтэй иргэд маань өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд санаа тавиад өөртөө цаг зав гаргаад ирдэг болох хэрэгтэй. Бидний үүрэг бол чанартай оношлогоог алдаа мадаггүй хийх явдал.

Та байгууллагын удирдлагуудад хандаад ажилчиддаа цалинтай чөлөө өгье гэдэг уриалгыг дэвшүүлсэн байсан?

Хөдөлмөрийн хуулиндаа ч заалт нь бий. Байгууллагын удирдлагууд ажилчдаа эрт илрүүлгийн үзлэгт хамруулах зорилгоор жилд нэг удаа нэгээс хоёр хоногийн цалинтай чөлөө олгодог байх талаар. Тиймээс хуулийн энэ заалтаа хэрэгжүүлдэг болох, өөрөөр хэлвэл идэвхжүүлэх хэрэгтэй байна. Урьдчилан сэргийлэх үзлэгээр зөвхөн  хавдар илрэхгүй бусад бүх төрлийн өвчнүүд илрэх боломжтой. Ингээд эрт илрүүлчихвэл амь насанд аюулгүй өвчин болж хувирна шүү дээ. Тийм учраас байгууллагын удирдлагуудад хандаж та бүхэн ажилчдынхаа, байгууллагынхаа ирээдүйн төлөө уг санаачилгад идэвхтэй манлайлаач гэж онцолж хэлмээр байна.

Арав хоногийн өмнө танайх элэг шилжүүлэн суулгах ес дэх хагалгааг хийсэн. Өвчтөний биеийн байдал ямар байгаа вэ?

Найм, ес дэх элэг шилжүүлэн суулгах хагалгаагаа ойрхон зайтай хийлээ. Өвчтөнүүдийн биеийн байдал тогтвортой, сайн байгаа. Одоогоор ямар нэгэн эрсдэлтэй зүйл гараагүй.

Цаашдаа ийм төрлийн хагалгааг олноор нь хийх боломж ямар нөхцөл бүрдсэнээр бий болох вэ?

2019 онд бид элэг шилжүүлэн суулгах арван удаагийн хагалгааг хийхээр төлөвлөсөн. Засгийн газраас төсөв мөнгөний дэмжлэг үзүүлэхээр болчихсон. Гэхдээ асуудлын гол нь мөнгөндөө биш, нөөц боломжиндоо байгаа юм.

Манай эмнэлэг хагалгааны зургаахан өрөөтэй учраас үүнээс илүү хэмжээний хагалгаа хийнэ гэдэг нь өөрөө бидэнд асар их ачаалал үүрүүлж таарна. Элэг шилжүүлэн суулгахаас өөр төрлийн хагалгаа хийлгэх шаардлагатай олон хүн байгаа. Тэр хүмүүсийн эмчилгээ хойшлох хүндрэл тулгарна. Иймээс бид өөрсдийнхөө боломжийг харж байж л элэг шилжүүлэн суулгах хагалгаа хийхээс өөр аргагүй. Хагалгааны өрөө арав буюу түүнээс олон байсан бол бид жилдээ элэг шилжүүлэн суулгах 20 удаагийн хагалгаа хийх боломжтой гэж харж байна. Энд зөвхөн орон байр, нөөцийн тухай асуудал яригдана.

Байр гэснээс ХСҮТ-ийн хашаанд УИХ-ын гишүүн М.Билэгтийн барьсан эмнэлгийн зориулалттай барилгыг танай эмнэлгийн зүгээс авах санал гаргасан. Энэ ажил хэр урагштай, талуудын байр суурь ямар байгаа вэ?

Хэрэв энэ эмнэлгийн байрыг манай эмнэлэгт нэгтгэх юм бол хавдрын тусламж үйлчилгээ богино хугацаанд огцом тэлэх боломжтой. Манай байгууллагын ажилчдын хувьд энэ барилгыг нэгтгэх хүсэлт бүхий бичигт гарын үсгээ зурцгаагаад Эрүүл мэндийн яам, УИХ, Ерөнхийлөгчид хүртэл өргөн барьчихсан байгаа. Үүнийг улс төр болгож ярилгүй, хэн нэгний хувийн эрх ашгийн төлөөх зүйл гэж харалгүйгээр шийдвэрлэх учиртай.

Олон монгол хүнд хавдрын эмчилгээ, тусламж үйлчилгээг хүлээлт, дараалалгүй хүргэх боломж энэ эмнэлгийн барилгыг манайд нэгтгэснээр бүрдэнэ. Манай эмнэлэг дээр хүрч ирээд өдөр тутам энд ямар үйл ажиллагаа буцалж, өрнөж байгааг харсан хүн бүр энэ асуудлыг маш сайн ойлгож чадна. Орон байр, орон зайн хувьд бид үнэхээр шахагдсан, хавчигдсан орчинд үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа нь үнэн.

Хагалгааны зургаан өрөөнд хагалгаанд орохын тулд хорт хавдартай өвчтөн нэг сар хүлээдэг гэсэн. Бүтэн сар хагалгаагаа хүлээх хугацаанд тэр хүний биед ямар хүндрэл гарч болох вэ?

Хагалгааны өрөө гэдэг чинь зориулалтын өндөр технологи шаардаж баригддаг. Түүнээс биш миний сууж байгаа өрөөг хагалгааны өрөө болгочихно гэж байхгүй. Зориулалтын агааржуулалт, дэд бүтэц гээд олон асуудлыг шийдэх хэрэгтэй. Ачааллын хувьд хорт хавдар гэдэг өвчин чинь өөрөө хагалгаанд орох өдрөө хүлээгээд зүгээр байгаад байхгүй. Хэдий чинээ хүлээнэ, төдий чинээ өвчин газар авах магадлалтай. Тиймээс цаг хугацааг хүлээнэ гэдэг үнэхээр хэцүү. Төлөвлөсөн хагалгаагаа болих, цуцлах тохиолдол хүртэл гардаг нь харамсалтай.

Манай эмнэлэг хавдрын хүнд хүнд эмчилгээнүүдийг хийдэг хэрнээ хэвтэн эмчлүүлэх орны дундаж хугацаа 6,4 өдөр гэсэн үзүүлэлттэй. Нэг өвчтөн манай эмнэлэгт ийм хугацаанд хэвтэх боломжтой. Үүнээс цааш ачааллаа дийлэхгүй байна гэсэн үг л дээ. Гэтэл зарим өвчтөнүүд маань 30 хүртэлх хоног хэвтэж эмчлүүлэх шаардлагатай болдог. Хүнд хагалгаа хийлгэсэн өвчтөнүүдийг бид одоо амь насанд нь аюулгүй гэж үзээд л гэрт нь, эсвэл хувийн эмнэлэгт гаргадаг шүү дээ. Орон зай, байр талбайгаа тэлэх зайлшгүй шаардлага бидэнд байгаа юу гэвэл байгаа.

Эх сурвалж www.wikimon.mn
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
УИХ тарах ёстой юу?
  • Нэн даруй тарах ёстой.
  • Тарах шаардлагагүй
  • Тарлаа гээд юу ч өөрчлөгдөхгүй