Дохио тэмдэг (Өгүүллэг)
2019 оны 4 сарын 6
Залуу хүүдээ төрсөн өдрийн бэлэг сонгохоор эцэг, эх нь толгойгоо гашилгасаар дөрвөн намрыг үджээ. Хүсдэг юм гэж хүүд байсангүй. Хүний гараар бүтсэн бүхэн хүүд ад зэтгэрийн хөнөөл шүглэсэн аятай санагдаж, түүнээс өөр хэн ч ойлгож, харж чадахааргүй цаад утга санаагаа илэрхийлэх “дохио тэмдэг” болон үзэгдэх нь амар тайван суух завдал өгдөггүйгээс хөөрхий хүүгийн ухаан самуурч, солиорч гүйцжээ. Жишээ нь, хүүгийн хувьд аливаа шулуун эд зүйл хорио цээрийг бэлгэднэ. Төрсөн өдрийн бэлэг нь ямар нэг “дохио тэмдэг” илэрхийлж, уур унтууцлыг нь төрүүлэх вий гэж эмээхдээ тэд онцгойлон бэлдэхээр шийдсэн нь арван төрлийн жимсний царцмагийг шилэн саванд хийн баадагнасан сагс байлаа. 

Залуу хос гэр бүл болоод удаан хүлээсэн хүүгээ төрүүлснээс хойш он жил улиран одож насны нар нь хэдийн хэвийжээ. Хямдхан хар бошинзтой, үсээ хайнгадуухан шуусан эхнэрийнх нь цонхигор төрх үеийн бүсгүйчүүдийн (ялангуяа тэдний хөрш цэцгэн хээт малгайгаар гоёдог ягаа бутарсан хатагтай Соль) дэргэд цэлмэг тэнгэрийг халхлах үүл мэт ажээ. Нөхөр нь Нью-Йоркт цагтаа цалгиж явсан бийлэгжүү хөрөнгөтөн байсан ч өдгөө дүү залуугаасаа хараат болжээ. Дөчөөд жил элээн ажилласны эцэст ёстой л цэвэр америкжсан дүү Исаак нь хаа нэгтээ ховорхон үзэгдэх агаад тэд түүнийг Принц \Хун тайж\ хэмээн хочилно.

Баасан гарагт хүүгийн төрсөн өдөр тохиож тэд хүүгийнхээ хэвтэж буй сувилал руу явахаар боллоо. Метроны хөдөлгүүр гэмтэж зогссоноос дараагийн тээврийг хүлээн гудамжны буланд сууцгаалаа. Хаа нэг сонингийн хуудас шаржигнах юм уу, тэдний зүрх нэгэн хэмээр цохилохоос өөр анир үл сонсдоно. Үүнээс дор юм гэж юу байхав дээ. Арай гэж нэгэн тээвэр иртэл дунд сургуулийн хүүхдүүд дүүрэн чихэлдэж шаагисантай нь таарлаа. Тэднийг зам даган сувилал руу алхахад бүрэнхий болж бороо шивэрч эхэлжээ.

Сувилалд хүрээд тэд урьдынх шигээ удаан хүлээсэн ч эцэж туран, идээ бээрнээсээ болж үхтлээ цонхийсон хүүгээ ирэхийг харсангүй. Зүс таних сувилагч ирээд хүү нь хоёр дахь удаагаа амиа егүүтгэхээр завдсан, одоо хэвийн байдалдаа эргэн орсон ч эргэлт авах боломжгүй, арай гэж тогтсон сэтгэл санааг нь үймүүлэх вий хэмээн сэрэмжлүүлэв. Сувилал дотор хүн багатай, ундуй сундуй харагдаж байгааг хараад тэд онцгойлон сэтгэл гаргасан бэлгээ энд орхивол алга болж магад гэж үзээд үлдээлгүй дараа ирэхдээ авч ирэхээр болжээ. 

Тэндээс гараад нөхөр нь шүхрээ дэлгэн өмнө нь барихыг эмэгтэй харан зогслоо. Нөхрийн сэтгэл таагүй үед сурсан зангаар хоолойгоо хүнгэнүүлэн засна. Гудамжны эсрэг талын автобусны зогсоолд хүрээд шүхрээ хураажээ. Хэдэн алхмын цаадах модод навчсан дээр нь тогтсон бороон дуслуудаа дааж ядан найгаж, дэргэдэх шалбааган дунд нь бяцхан шувуу хөөрхийлөлтэй нь аргагүй үхэтхийн унажээ. Зогсоол хүртэл тэд үг дуугарсангүй. Нөхрийнх нь шүхэр барьсан гар нүдэнд нь торох бүрийд өгүүлшгүй гуниг элэг зүрхийг нь өвтгөнө. Гарынх нь шөрмөс хавдаж, арьс нь цоохортжээ. 
Удалгүй эмэгтэй тэдний ойролцоо суугаа настай эмэгтэйн тэвэрт уйлж байгаа охиныг анзаарлаа. Хар үст охины улаан хумстай бохир гар, зөөлөн мэгшилт сэлт нь ер бусын гайхширал, өрөвдөн хайрлах сэтгэл төрүүлэн хэн нэгнийг санагдуулах мэт сэтгэлийг нь өндөлзүүлнэ. Тийм шүү дээ. Хөөрхий Ребекка Борисовна! Минскт байхад Соловейчик овгийн нэг хүнтэй гэрлэсэн эмэгтэйн охин шүү дээ...

Эмч Солиотын суут нээлт гэж дурьдаад хүү нь сүүлд нисэж сурах гэж өндрөөс үсэрч бурхан болохын даваан дээр өрөөнийхөн нь барьж авсныг хэлжээ. Харин хүү зөвхөн энэ жигт ертөнцөөс ангижрахыг хүсэж байлаа. Сувиллаас тэдэнд хүүгийнх нь сэтгэцийн өөрчлөлтийг дэлгэрэнгүй тайлбарласан “Дохионы солио” гэх нийтлэл бүхий шинжлэх ухааны сэтгүүл өгсөн ч тэд ийм зүйл болохыг аль эртнээс мэдэж байсан юм. Маш ховор тохиолддог ийм солиорлын үед өвчтөн эргэн тойронд нь өрнөж буй бүхэн өөрийнх нь зан чанар, оршихуйд далд дохио илгээж байна гэж төсөөлөн түүндээ гүн автдаг ажээ. Өвчтөн жирийн хүмүүс иймэрхүү дохионоос ангид гэж санан, бусдаас өөрийгөө дээгүүрт үзнэ. Жир бусын сүүдэр хаа явсан газар нь түүнийг мөшгих аж. Тэнгэрт түгсэн одод, үүлс түүнд удаашралын дохиог илхнээ мэдрүүлнэ. Хайрга чулуу, өнгө будаг, эсхүл нарны туяаны доорх сүүдэр хүртэл түүний чихэнд өөрийг шивнэнэ. Хүүгийн хувьд бүх зүйл тайлж унших ёстой нууц бичиг, эсвэл дохио тэмдэг. Яг л хэн нэгэн урсгал ус, хар шуургаар ч юм уу дамжуулан түүний зүрх сэтгэлийг нь дур зоргоороо шүүн, утга учиргүй үйлдэл, төсөөлөлд хөтлөн, шилэн цонх юм уу, нууц нүхний цаанаас чимээгүй ажиглан тагнуулдаж байх шиг санагдана. Тэр амьдралынхаа хором, хэрчис бүхний долгионыг тандан, мөнхийн айдас сэрэмжтэй явна. Амьсгал бүр нь ямар нэг үзүүлэлт, мэдээлэл агуулах шиг. Хэрвээ яг дэргэдэх орчиндоо л хамаг анхаарал нь уусдаг бол ч... Ээ халаг, даанч тийм биш. 

Мөн өнөөх нийтлэлд нь өвчтөнд цусан дахь бөөмнийх нь дүрс түм дахин томруулсан, асар нарийвчлалтай мэт үзэгдэж, энэ бүхнээс тэвчихийн аргагүй өвдөлт мэдрэгдэж, орой нь үзэгдэхгүй уулсын дээгүүр үүлс адил сүүмийх мэт мансуурлын байдалд орно гэж өгүүлжээ.

Тэднийг сувиллаас гарахад зам дээр тогтсон борооны усанд гудамжны гэрлийн бүдэг тусгал, замаас угаагдсан шавар шавхайтай холилдон үзэгдэнэ. Эмэгтэй оройн хоолондоо загас авахаар нөхөртөө бэлэгтэй сагсаа өгөөд гэртээ харьж байхыг хүслээ. Мань эр гурван давхар дахь хөлсний сууцандаа ирээд л өглөөхөн түлхүүрээ эхнэртээ өгснөө санажээ. Тэгээд эхнэр нь шатаар эцэж уухилан өгсөж иртэл чимээ аниргүйд эзлэгдэн хэсэг суулаа. Эмэгтэй нөхрөө үзээд зэмлэнгүй толгой сэгсрэн инээмсэглэхчээн аядав. Хоёр өрөө байрандаа орж ирмэгцээ нөхөр нь толины урд очоод зогсчих нь тэр. Эрхий хуруугаараа амаа хүчтэй ёврон саяхнаас зүүж эхэлсэн хиймэл шүдээ авч тавилаа. Эхнэр нь түүний захиалдаг орос хэвлэлийг өмнө нь тавихад авч уншив. Гарчиглах зуураа шүдээ хийлгүйгээр өмнөх хоолоо идчихжээ. Эмэгтэй нөхрийнхөө чимээгүй байдлыг сайтар ойлгож байлаа.

Нөхөр нь удалгүй унтахаар явж, эмэгтэй зочдын өрөөнд хуучин хөзөртэй хамт хадгалдаг зургийн цомгоо нээн үзжээ. Цонхны цаадах төмөр хогийн савны бороон дуслууд цохилж, хар өмд угласан нэгэн эр гараа дэрлэн навсайсан орон дээрээ налуулдан хэвтээ нь тод харагдана. Эмэгтэй хөшгөө буулгаад зургуудыг үзлээ. Хүү нь багадаа бусад хүүхдээс илүү гайхашрангуй харцтай байжээ. Лэйпцигт байсан герман үйлчлэгч, махлаг сүйт хархүүгийн хамт татуулсан зураг тэдний цомогт үлджээ. Хуудсаа эргүүлбэл Минск, Лэйпциг, Берлин, ахиад Лэйпциг, хувьсгалын үеийн мэр сэр зургууд, тэдний далийж навсайсан байшингийнхаа дэргэд татуулсан дүрс муутай зураг сэлт эрээлжлэх аж. Өөр нэг зурагт хүү нь цэцэрлэгт хүрээлэнгийн модон дээр суух хэрэмний зүг духаа үрчийлгэн зовонгуй ширтэх нь харагдлаа. Муу мэдээ, хоосрол, осол аваар, хавдар, өвчлөлөөр дүүрэн амьдралыг туулснаас тэр үү, солио туссан мэт эргэлдсэн нүдтэй, яс арьс болсон авга эгч Розагийн зураг ч байна. Нэг л өдөр түүнийг германчууд айдаст ертөнцдөө санаа зовниж явсан бүх хүмүүсийнх нь хамтаар хороосон юм.

Шатарчин үеэл нь нэрд гарсан жил хүү нь зургаан нас хүрчээ. Удалгүй нойргүйдэж, наснаасаа эрт хэрсүүжин, тун эвлэгхэнээр хүний гар, хөлтэй шувуу зурах болж. Найман нас хүрээд хүү хэдийн ойлгогдохооргүй болсон байлаа. Нам гүм хадат байгалийн дүрслэл бүхий ханын зураг, номон дээрх нүцгэн модод, дүүжин дугуйнаас хүртэл айж жийрхэнэ. Тэднийг Европыг зорих үед хүү арван нас хүрчээ. Америкт ирээд хүүгийнх нь орсон тусгай сургуульд явдаг байсан ичимхий, хүйтэн царайтай жаалхүү болон үргэлж харамсдаг уг аяллынхаа тухай эмэгтэй нэхэн дурслаа.
Удалгүй хүү нь хатгаа тусаж эдгэрэлгүй явсаар утга учиргүй, хий хоосон зүйл харах болж, эцэг эх нь хүүгээ ямар гээчийн гоц билэгтэй болохыг ойлгож ядах зуур хүүгийн хатгаа эдгэсэн ч энгийн хүний ухаанаар тайлбарлахын аргагүй төсөөлөлд автсан байлаа. Хэзээ ч дуусашгүй мэт энэ бүхний эцэст эмэгтэй, амьдрал гэдэг өөрийнх нь бүтээсэн баяр хөөр байлаа ч хамаагүй, нэг хөөр баяслын төлөө нөгөөг нь алдахыг хүлцэхийн нэр, ердөө л тохируулгатай эд юм гэдгийг хүлээн зөвшөөрчээ.

Тэдний туулах ёстой зовлон гуниг нь нэгэн шалтгаантайгаар үргэлжилж, хорвоо ертөнцийн буман үзэгдэл хүүг нь төсөөлшгүй байдлаар нөмрөн авч байгаа нь, хувь заяа нь өвчин зовлонгийнх нь өмнө бутарч, алдагдаж, галзуу солио болон хүүг нь үйрүүлж хаях шиг, хамгийн үнэт нандин шидэт үрээ тариачнаас нууж, далдалж чадалгүй үүрд алдсан мэт орхигджээ. 

Шөнө дунд болж байлаа. Нөхөр нь гэнэтхэн орилж, унтлагын хувцасныхаа гадуур хуучин халаад хэдэрсэн болоод гуйвж дайвсаар ирээд уйлах аядан,
- Унтаж чадахгүй нь гэв.
- Чи ядрангуй харагдаж байна. Юу болов? гэхэд,
- Амь тасрах нь … гээд буйдан дээр тэрий хадан унажээ.
- Солов эмч рүү ярих уу? Гэдэс чинь өвдөө юу? гэх эхнэрийнхээ дуунаар тэр сэртэсхийж,
- Эмч л биш шүү! Эмч л биш. Хэрэггүй гэж сөөхтнөн орилоод,
- Бид хүүгээ тэр газраас гаргах хэрэгтэй. Аль болох хурдан! Бидэнд чинь үүрэг хариуцлага гэж бий биз дээ гээд суугаа чигээрээ урагш гэдийлээ. Тэгээд гараа зангидан өөрийгөө зүхэх шиг духаа балбахад эхнэр нь,
- Тэгье дээ, тэгье гэж хурдхан хэлээд,
- Маргааш өглөө түүнийг авчирцгаая! гэвэл нөхөр нь,
- Надад цай өгөөч гээд угаалгын өрөө рүү явлаа. 
Эмэгтэй газарт унасан хөзөр, зургуудыг цуглуулах гэж хэсэг мунгинаад бундангийн боол, гилийн найм, гилийн тамга, үйлчлэгч Элса болон сүйт залуугийнх нь зургийг авч дээш тавилаа. Нөхөр нь эргэж ирээд сэтгэл нь хөдлөсөн шиг бололтой чанга дуугаар үргэлжлүүлэн,
- Тийм ээ, бид түүнд унтлагын өрөө гаргаж өгнө. Бид хамтдаа оройг өнгөрөөж, зөөлөн буйданд тухалцгаах болно. Долоо хоногтоо хэдэн удаа эмч дээр очно. Принц юу гэх нь хамаа алга. Тэглээ ч өртөг зарлага тийм их нэмэгдэх ч үгүй гэж байтал гэнэтхэн утас дуугарлаа. Дуудлага авахад тохиромжтой цаг биш байлаа. Нөхөр нь өрөөний голд зогтусан өрөөсөн шаахайгаа эрэн, шүдгүй хүүхэд шиг амаа ангалзуулан алмайрч эхнэр рүүгээ харлаа. Англи хэл нь дээр болохоор ч тэр үү, эхнэр нь голцуу дуудлагад хариулдаг билээ.
- Чарлитай ярьж болох уу? гэх үл таних охины сулхан дуу сонсогдлоо.
- Мм … үгүй дээ. Та дугаар андуурчээ гээд эмэгтэй харилцуураа тавингаа,
- Бүр айлгачих юм гээд гараа зүрхэндээ аван тайвшрах мэт амьсгаа авав.
Нөхөр нь хурдхан инээмсэглэх аядаад, түрүүний ярьж байсан яриагаа ахиад давтаж гарав. Тэд хүүгээ гэгээ ормогц авчрахаар тохироод, түүнийг аюулгүй байг гэсэндээ хутгатай шүүгээгээ цоожилжээ. Хүү нь хичнээн муудлаа ч өөрөөсөө өөр хүнд халдсан удаагүй. 
Утас дахин хангинав. Өнөөх охин Чарлитай яриулахыг дахиад л хүслээ. 
- Чи дугаар андуурчээ. Тэгийн тооны оронд “О” үсэг оруулж залгаад байгаа байх гээд эмэгтэй харилцуураа тавив.
Эхнэр, нөхөр хоёр санаандгүй байдлаар шөнө дунд цайлжээ. Сахал нь сааралтаж, духных нь судас илхэн харагдах нөхөр нь цайгаа хүчтэй оочиж, ёотонгоо уусгахаар шилэн аягаа эргүүлж тойруулах бөгөөд өмнөх догдлол нь арилаагүй харагдана. Хүүдээ бэлдсэн бэлгээ ширээн дээр тавьжээ. Эхнэр нь цай буцалгах зуур тэр тод шар, ногоон, улаан өнгийн чанамалыг нэг нэгээр нь аван эргүүлж тойруулаад “Тоор, усан үзэм, чавга, шар тоор …” зэргээр шошгыг нь амандаа уншина. Алимны чанамал авах үед ... утас дахин дуугарлаа.

Владимир Набоков (1899-1977)

Эх сурвалж www.wikimon.mn
Орчуулсан Г.Сүрэн
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Сэтгэгдлийг ачааллаж байна ...
Санал асуулга
Дэргэдээ дадлагажих эмнэлэггүй хувийн 16 анагаах ухааны дээд сургуулийг аттестатчлалд оруулах хэрэгтэй юу?
  • Яаралтай оруулах хэрэгтэй
  • Хэрэггүй
  • Мэдэхгүй